فاطمه امیراحمدی: چگونه از بازار داخلی محفاظت کنیم و موقعیتهایی در بازار بینالمللی داشته باشیم؟ این پرسشها بین کارشناسان فعال صنعتی بسیار ردوبدل میشود.
مصون کردن بازار در مقابل محصولات وارداتی و داشتن سهمی در بازارهای خارجی از سرفصلهای توسعه است که اقتصاد مقاومتی را محقق میکند.
مشوقهای چینی در بازار ایران
حبیبالله محمودان، نایبرئیس انجمن تولیدکنندگان قطعات موتورسیکلت و دوچرخه در پاسخ به این پرسش گسترش صنعت که تولیدکننده داخلی چگونه میتواند بازار داخل را برای خود نگاه دارد، گفت: میدان مبارزه تولیدکنندگان قطعات موتورسیکلت، بازار گمرک قطعات منفصل است. امروز تولیدکنندگان قطعات موتورسیکلت توزیع و عرضه قطعات خود را به عهده دارند درحالیکه طرف خارجی برای ورود کالاهای خود کارگزار ایرانی دارد و برای فروش محصولات خود از او حمایت مالی میکند. وی افزود: اگر روی نقاط قوت و ضعف دوطرف تولیدکننده داخلی و خارجی مطالعه شود اصل مسئله در بحث بالاست. تولیدکننده خارجی از تمام موقعیتها و نیز فضای مجازی برای تبلیغ و فروش محصولات خود بهره میبرد و کارگزار داخلی نیز او را در این امر هدایت میکند درحالیکه شرکتهای بازرگانی داخلی در توزیع کالاهای ایرانی، صنعتگر داخلی را همراهی نمیکنند. این تولیدکننده قطعات موتورسیکلت ادامه داد: شرکتهای مادر چینی در اقدامی با هدف پشتیبانی ممکن است ۷۰۰ تا ۸۰۰ قلم از قطعات موتورسیکلتهایی که هنوز به مصرف نیفتاده است را به شرکت ایرانی بفروشد که بازی رقابت را به نفع خود تغییر میدهد و اینگونه دست تولیدکننده داخلی را برای داخلیسازی قطعه در همان ابتدا میبندد. محمودان اظهار کرد: اختلاف مالی بین ایران و چین نیز مزید بر علت است زیرا نرخ بهره در داخل نزدیک به ۲۰درصد است اما برای چین نرخ لایبور (LIBOR) مخفف نرخ بهره پیشنهادی بین بانکی لندن (London Inter Bank offering Rates) بین ۳/۲ تا ۴درصد است.
از اینرو اگر طرف چینی بخواهد کارگزار ایرانی را به شکل مالی حمایت کند او به حدود ۱۰میلیارد تومان جنس دسترسی دارد که قرار است آنها را توزیع کند. در این بستر تولیدکننده ایرانی قرار است محصولات خود را توزیع کند. وی تصریح کرد: بهاینترتیب فروشندگان خرد و کلانی که در کشور فعالیت دارند با شرایطی که دولت چین برای تولیدکننده خود به وجود آورده، سود میکنند و فروشندگان داخلی نیز ترجیح میدهند با کارگزار خارجی وارد همکاری شوند. این امر به چند دلیل برمیگردد؛ نخست کامل بودن سبد کالایی آنها و دیگر وجود مشوقهایی است که در کنار اعتبار به آنها داده میشود. البته چنین روندی تنها مربوط به صنعت قطعات موتورسیکلت نیست و چالش سایر تولیدکنندگان داخلی نیز به شمار میرود. نایبرئیس انجمن تولیدکنندگان قطعات موتورسیکلت و دوچرخه ادامه داد: درنتیجه بسیاری از واحدهای تولیدی که امروز ورشکست شدهاند به دلیل ضعف در تولید نبوده بلکه کارگزاران داخلی آنها را شکست دادهاند؛ کارگزار مخفی و مافیایی که مالیات و بیمه نمیپردازد. او گفت: فضای مجازی نیز فرصتی برای آنها به وجود آورده که بهطور رسمی اقدامات خود را انجام دهند. محمودان همچنین اظهار کرد: مدیران تفکر تجاری و بازاری ندارند و تصور این است محصولی در ایران تولید میشود و کالایی دیگر بهوسیله کشوری دیگر. امروز به جرات میتوان مدعی شد قطعات موتورسیکلت داخلی به لحاظ کیفیت بالاتر و ازنظر نرخ پایینتر است. این در حالی است که تنها مکانیسم توزیع آنها باعث شده پیروز میدان باشند زیرا سیستم توزیع آنها بسیار کارآمد است و با شناختی که از بازارهای جهانی دارند، میدانند کجا باید وارد شوند.
پیگیری جدی سازمانهای مالیاتی برای حمایت از تولید
با تمام توضیحهای ارائه شده، راهکار چیست؟ محمودان در اینباره گفت: تجربهای در این زمینه وجود دارد که به آن اشاره میکنم برای نمونه این شرکت در گفتوگو با یک شرکت چینی پیشنهاد داد قطعاتی را برای آنها بسازد که طرف چینی نیز اعلام کرد نرخ قطعات در ایران بالاست اما شرکت تضمین کرد قطعات را باقیمت ارزانتر از چین در اختیار آنها قرار خواهد داد اما پاسخ داده شده از سوی آنها این بود که بههیچعنوان تمایلی به خرید ندارند. بهاینترتیب امید به فروش قطعات به چین نزدیک به صفر است. وی تاکید کرد: دلیل اینکه آنها در بازی نابرابر بازار کشور را تحتشعاع قرار دادهاند و اجازه نمیدهند تولیدات ایرانی در بازار جایگاه و موقعیت برتری داشته باشد؛ واسطههای داخلی و افرادی است که در کشورهای چین و هند وجود ندارد. این فعال صنعت قطعه موتورسیکلت ادامه داد: امروز فروشگاه کوچکی وجود دارد که برای فروش قطعات چینی یک میلیارد تومان پول از واسطه دریافت کرده است. همین فروشگاه کوچک در بازار قطعات یدکی نزدیک به یکصد میلیارد تومان قطعه چینی فروخته درحالیکه شاید در فروش قطعات ایرانی یکصد میلیون تومان هم فروش نداشته باشد. نایبرئیس انجمن تولیدکنندگان قطعات موتورسیکلت و دوچرخه پیشنهاد کرد: باید سازمان امور مالیاتی کشور بررسیهای دقیقی از این مسئله داشته باشد زیرا این دست از واسطهها و فروشندگان با شبکه مافیایی، ضمن فروش قطعات وارداتی و نپرداختن مالیات و ارزشافزوده، سودهای کلانی بهدست آوردهاند درحالیکه تولیدکننده موظف است همیشه مالیات ارزشافزوده خود را اظهار کند. او عنوان کرد: پیگیری سازمان امور مالیاتی بهطورجدی میتواند دست این واسطهها را با گرفتن مالیات کوتاه کرده و میدان رقابت را از بازار گمرک جمع کند. البته این مرحله نخست کار است و در ادامه باید شرکتهای بازرگانی ملزم شوند کالاهای ایرانی توزیع کنند یا اگر محصولات خارجی وارد میکنند بهطور کامل شناختهشده و براساس قوانین بینالمللی باشد. محمودان افزود: در این شرایط دیگر جای سوءاستفاده از بازار آشفته باقی نخواهد ماند و در صورت تحقق چنین روندی، شرایط رقابت برای تولیدکننده ایرانی فراهم میشود.
توزیع قطعات داخلی و وارداتی با نشان شرکت بازرگانی
شرکتهای بازرگانی واسطههایی هستند که زنجیره تولید و توزیع را کامل میکنند زیرا با فعالیت این شرکتها باید محصولات موردنیاز در زمان مناسب بهدست مصرفکنندگان برسد؛ واسطههایی که گاهی با عنوان دلال از آنها نام برده میشود در حالی که این شرکتها در واقع تسریعکننده روند کار تولید و توزیع هستند. این حلقه در کشور با اما و اگرهایی روبهرو است در حالی که برخی عنوان میکنند این واسطهها تنها به دنبال سود خود هستند شرکتهای بازرگانی، به خدماتدهی مطلوب برای مصرفکننده خود اشاره میکنند که گاهی ضرورت ورود کالایی را ایجاب میکند. در ادامه گفتوگویی با کامران ذالی، مدیرعامل یکی از شرکتهای بازرگانی در حوزه قطعات یدکی صنعت موتورسیکلت داشتیم که در ادامه میخوانید.
چرا شرکتهای بازرگانی داخلی بیشتر به سمت خرید قطعات خارجی رفتهاند؟
این شرکت بازرگانی درحالحاضر از تولیدکنندههای داخلی در صنعت قطعات موتورسیکلت خرید میکند اما شرکتهای بازرگانی برای پوشش بازار برخی قطعات که تولید داخلی ندارند، مبادرت به واردات آنها میکنند. برای نمونه این شرکت جک، دو شاخ تنه موتورسیکلت و... را از تولیدکنندگان داخلی کشور تامین میکند. بر این اساس با کارخانههای مربوط هماهنگ شده تا با نشان (برند) این شرکت و بستهبندی آن قطعات را تولید و بستهبندی کنند. بنابراین قطعاتی که وارد میشود قطعاتی است که تولیدکنندهای در داخل برای تامین آن وجود ندارد. برای نمونه کمک جلو و عقب موتورسیکلت از آن دسته قطعاتی است که در داخل تولید نمیشود و شرکتهای بازرگانی ناگزیر به واردات آن هستند. البته یادآوری این نکته ضروری است که کیفیت تولید برخی کارخانهها بسیار پایین است و قابل رقابت با برخی شرکتهای تولیدکننده خارجی نیستند. از این رو شرکتهای بازرگانی نمیتوانند با چنین شرکتهایی همکاری داشته باشند.
در سخنان خود اشاره کردید سفارشها در بستهبندی و نشان این شرکت باید انجام شود. چرا؟
همکاری که این شرکت با کارخانههای داخلی برای تامین قطعات بازار لوازم یدکی دارد بهگونهای است که برای تولید قطعات توضیحاتی به آنها داده و کالاها بر اساس نوع درخواست این شرکت تولید میشود. بنابراین با بازارسنجی انجام شده سفارشها را بر اساس سلیقه مشتری انجام میدهیم، از این رو تغییراتی در کالاها داده میشود در نتیجه طبیعی است محصولات بنام این شرکت در بازار توزیع شود. کالایی که بهوسیله قطعهسازان به این شرکت تحویل داده میشود ویژه این شرکت و با سلیقه بازار است ازاینرو در بستهبندی و نشان این شرکت تولید و در بازار لوازم یدکی توزیع میشود.
با این توضیحها چند درصد قطعات این شرکت از داخل تامین و چند درصد وارداتی است؟
به طور تقریبی ۸۰درصد قطعات این شرکت وارداتی بوده و ۲۰درصد از سوی واحدهای تولیدی داخل تامین میشود. درصد بالای واردات نیز به این دلیل است که بیشتر قطعاتی که «ماکسیم» در بازار لوازم یدکی موتورسیکلت توزیع میکند محصولهایی است که در داخل تولید ندارد و باید از خارج تامین شود. ۲۰ درصد قطعات تولید داخل مربوط به باک، زین و... است که از داخل تامین میشود زیرا به لحاظ کیفیت و تیراژ، مطلوب بوده و نیازی به واردات ندارند.
قطعات وارداتی که اشاره کردید در داخل تولید میشود اما کیفیت لازم را ندارند به لحاظ نرخ ارزانتر هستند یا گرانتر؟
این قطعات گرانتر از نوع ایرانی است اما امروز مشتری به دنبال کیفیت است زیرا کالایی که از کیفیت مطلوبتری برخوردار باشد عمر بیشتری خواهد داشت و مصرفکننده مشکلات کمتری با آن دارد. ازاینرو مشتری ترجیح میدهد کالایی را گرانتر خریداری کند اما کیفیت مناسبی داشته باشد.بازار امروز دنیا بر اساس سلیقه و خواست مشتری هدایت میشود و برای خدماترسانی مناسب لازم است شرکتهای بازرگانی به جزییات بازار و خواستههای مشتریان خود توجه داشته باشد. نادیده گرفتن خواست مشتری منجر به حذف شرکت بازرگانی از بازار خدماتدهی میشود.
این شرکت بازرگانی به طور عموم قطعات را از چه شرکتهایی وارد میکند؟
محصولات به طور عموم از دو کشور چین و تایوان وارد میشود.
هماکنون نگاههای خوبی از سوی مصرفکنندگان روی قطعات چینی وجود ندارد، آیا به لحاظ کیفیت این قطعات سلیقه مشتریان را تامین میکند؟
این دیدگاه برخی از افراد است زیرا بعضی بازرگانان برای سود بیشتر، قطعات ارزانقیمت باکیفیت پایین از این کشور خریداری میکنند در حالی که امروز چین برای بازارهای اروپا و امریکا محصولات مختلفی تولید و صادر میکند و این کالاها نیز استانداردهای جهانی دارند. بنابراین اینگونه نیست که تمام کالاهای این کشور بیکیفیت باشند بلکه آنها بر اساس خواست مشتری کالاها را میسازند و بهفروش میرسانند. برای ریشهکنی ورود قطعات بیکیفیت به بازار لوازم یدکی کشور باید مانع فعالیت شرکتهای بازرگانی که مبادرت به واردات قطعاتی بیکیفیت برای سود بیشتر میکنند، شد. از آنجا که این شرکت با نشان خود این قطعات را وارد میکند بهطورقطع محصولات بهلحاظ کیفیت در رتبه مطلوبی قرار دارد.
آیا قطعات وارداتی با نشان این شرکت تولید و عرضه میشود؟
بله، تمام قطعات وارداتی با نشان و بستهبندی این شرکت در بازار داخل توزیع میشود.
تولیدکنندگان چینی و تایوانی شکایتی نسبت به این امر ندارند؟
این شرکت نشانی را در داخل و کشورهای سازنده قطعات موردنظر ثبت کرده است که دلایل خود را دارد.