میترا ممسنی: تعرفه واردات در حالی به عنوان یکی از مصادیق انحصاری بودن صنعت خودرو ایران تعیین شده که نگاهی به اعداد و ارقام نشان میدهد که این میزان تعرفه نه تنها با احتساب سایر مالیاتهای اضافه بر آن در ایران نسبت به میانگین سایر کشورهای آسیایی بالا نیست، حتی در برخی موارد کمتر از سایر کشورهاست.
در سالهای گذشته و با هدف حمایت از خودروسازان داخلی، تعرفه واردات خودرو در ایران چندین برابر کشورهای همسایه درنظر گرفته شد تا صنعت خودروسازی داخلی رشد کند، بهطوریکه در ایران و در نخستین سال آزادسازی واردات خودرو به کشور یعنی ۸۳، مسئولان تعرفه ۱۲۰ درصدی برای واردات خودرو در نظر گرفتند و مقرر شد سالانه تعرفه واردات خودرو ۲۰ درصد کاهش یابد تا بازار داخلی برای ورود به سازمان تجارت جهانی آماده شود اما کاهش ۲۰درصدی تعرفه، فقط در سال ۸۴ اعمال شد و پس از آن در فاصله سالهای ۸۴ تا ۸۸ تعرفه واردات ۱۰درصد کاهش یافت. بررسی روند کاهشی تعیین تعرفه واردات خودرو نشان میدهد میزان تعرفه واردات خودرو در سال ۹۰ از ۹۰ به ۴۵ درصد و در سال ۹۱ به ۴۰ درصد کاهش یافته است، در حالی که تعرفه قطعات منفصل برای تولیدکننده داخلی از ۲۶ درصد آغاز میشود. با این حساب اختلاف ۱۴ درصدی تعرفه بین سیبییو و سیکیدی در مقایسه با بسیاری از کشورهای دیگر بسیار اندک است. این در حالی است که در کشورهایی مانند برزیل، کره و حتی ژاپن با وضع عوارض و مالیات با نامهای مختلف در عمل، محدودیتهای بسیار بیشتری بر واردات خودرو اعمال میشود که با نگاه به این شرایط شاهد خواهیم بود که تعرفه در ایران بالا نیست و مانع ورود واردکنندگان به بازار نشده است. برزیل دیگر کشور در حال توسعه دارای صنعت خودروی داخلی است که شرکتهای بزرگ جهانی در آن پایگاههای تولید دارند.
در این کشور تعرفه واردات خودروی کامل ۳۵ و سیبییو ۱۸ درصد است که با نسبت ۱/۹۴درصدی از خودروسازی داخلی خود حمایت میکند اما در عین حال در کنار این میزان تعرفه مواردی همچون دستمزد فرودگاهی، دستمزد انبار و دستمزد انجام امور را در کنار دستمزد اظهارنامه پیشبینی کرده که این موارد هزینه واردات را به مراتب افزایش میدهد. براساس آمارهای ارائه شده، تعرفه واردات خودرو در کشور کره ۱۰ درصد است اما در کنار این میزان تعرفه، محدودیتهایی همچون مقررات فنی، رویههای هومولوگیشن و ساختار مالیاتی پیشبینی کرده که در کنار تعرفه ۱۰ درصدی، آسانی واردات را تا اندازهای دچار خدشه میکند. ژاپن نیز دیگر تولیدکننده جهانی خودرو، تعرفهای برای واردات درنظر نگرفته و واردکنندگان تنها ملزم به پرداخت ۸درصدی مالیات ارزش افزوده هستند اما تمام محدودیتهای اعمال شده در کره در این کشور نیز اجرایی میشود. تعرفه واردات خودرو درسال ۹۶ همچنان ثابت مانده و مانند سال گذشته اعمال میشود و هرچند بر اساس قانون باید سالانه ۵ درصد کاهش مییافت اما با این حال این قانون چندسالی است اعمال نمیشود. ایران، کشوری است که اکنون عضو سازمان تجارت جهانی نیست و به همین دلیل با دست باز به اعمال محدودیتهای تجارتی، همچون ممنوعیت صادرات و واردات برخی کالاها یا اعمال تعرفههای سنگین گمرکی بر برخی کالاها و محصولات میپردازد و سالهاست در صنعت خودرو قوانین یکسانی مبنی بر پشتیبانی از صنایع داخلی و واردات درپیش گرفته است. اکنون نزدیک به ۵ دهه از عمر صنعت خودروسازی در کشور میگذرد و در طول بیش از یک دهه گذشته تعرفه واردات خودرو حتی تا بیش از صددرصد بوده و هر بار تلاشهایی برای کاهش آن انجام شده است چراکه تجربه نشان داده تعیین تعرفه حداقلی واردات خودرو در کشورهای دارای سایت، باعث پیشرفت صنعت خودروسازی در این کشورها شده و درباره کشورهای واردکننده نیز رشد ایمنی خودروهای این کشورها را به همراه داشته است. اما با این حال نگاهی به محدودیتهای موجود نشان میدهد که میزان تعرفه واردات خودرو در ایران نه تنها بالا نیست بلکه در برخی مواقع کمتر از سایر کشورهاست.