سارا گلچین: پاکستان کشوری است که بیشتر به ترور و فقر در آن شناخته میشود؛ کشوری که همچنان با مشکلات امنیتی دست و پنجه نرم میکند، هرچند با کمک ارتش اوضاع امنیتی آن بسیار بهتر از پیش شده است.
افزایش امنیت و چند عامل دیگر باعث شده خودروسازهای بزرگ دنیا راه خود را به سمت این کشور کج کرده و برای راهاندازی یا توسعه کارخانههای مونتاژ در این کشور برنامهریزی کنند.
وقتی نعیمخان به یکی از نمایشگاههای خودرو در محلهشان در کراچی پاکستان رفت تا تاکسی ۵ ساله خود را با یک «ریکشاو» عوض کند، هرگز فکر نمیکرد با یک خودرو از نشان (برند) تجاری معتبر از فروشگاه بیرون بیاید. امروز به موتورهای سهچرخه ریکشاو گفته میشود. اما او پس از دریافت یک بسته مالی که ارزانتر از حد انتظارش بود، یکی از تعداد روبهافزایش پاکستانیهایی شد که بهتازگی صاحب وسیله نقلیه رویایی خود شدهاند. یک درخواست ملی و سراسری در پاکستان برای خودروهای روزآمد وجود دارد که باعث شده ۳خودروساز جهانی حاضر در این کشور در چند ماه گذشته شروع به تولید در پاکستان کنند. همچنین این احتمال وجود دارد که تعداد خودروسازهای خارجی در این کشور دوبرابر شود. نعیمخان دراینباره به فایننشیال تایمز گفت: «نمایندگی به من گفت اکنون وقت خوبی برای گرفتن وام است. نمایشگاهدار ماشین به من گفت که میتوانی یک خودروی دستدوم یا ریکشاو بخری اما امروز من میتوانم به تو کمک کنم که یک خودروی نو بخری.»
بازار خودروی پاکستان هنوز کوچک است و ۳نشان(برند) تجاری ژاپنی یعنی تویوتا، هوندا و سوزوکی در آن فرمانروایی میکنند و کارخانههای داخلی در این کشور دارند. براساس اعلام انجمن خودروسازان پاکستان، این خودروساز به جز ۷ مدل تولیدشده در کارخانههای داخلی این کشور در سال ۱۶-۲۰۱۵م (۹۴-۹۳ تا ۹۵-۹۴) سایر خودروها را این ۳ نشان (برند) تجاری تولید کردهاند، هرچند این ارقام تنها بخش کوچکی از فروش جهانی این ۳ خودروساز است. درگذشته، تحلیلگران میگفتند که تولیدکنندگان به دلیل فقر پاکستان رغبت چندانی به تولید در این کشور نشان نمیدهند و با دیدن بیثباتیهای سیاسی و به وجود آمدن نگرانیهای امنیتی در این تصمیم مصممتر میشدند.
اما در چند ماه گذشته، خودروسازی رنوی فرانسه و هیوندای کرهجنوبی و زیرمجموعه آن کیا اعلام کردهاند که بهزودی شروع به مونتاژ محصولات خود در پاکستان خواهند کرد. براساس گفته این خودروساز جهانی، این مونتاژ با همکاری شرکتهای داخلی در پاکستان انجام خواهد شد که برای کیا و هیوندای این کار حکم بازگشت به پاکستان را دارد چراکه کرهایها پس از بروز مشکلات مالی برای شریک داخلی خود در پاکستان، یک دهه پیش این کشور را ترک کردند. ورود دوباره یا بهعبارتی بازگشت شرکتهای کرهای به لطف چند عامل امکانپذیر شده است. یکی از عواملی که کرهایها را به سمت پاکستان کشید بازار ۲۰۰میلیون نفری این کشور است که هر تولیدکنندهای را مشتاق به ورود به این بازار میکند. این بازار همچنان درحال رشد است و بزرگتر از زمان فعلی نیز میشود. در سال ۲۰۱۲-۲۰۱۳م (۹۱-۹۰ تا ۹۲-۹۱) خودروسازها ۱۱۸هزار و ۸۳۰ خودرو در پاکستان فروختند. تا سال ۱۶-۲۰۱۵م (۹۴-۹۳ تا ۹۵-۹۴) این میزان ۵۲ درصد افزایش یافت و به ۱۸۱هزار و ۱۴۵ خودرو رسید. تحلیلگران معتقدند درخواست برای خودروهای نشان(برند)های تجاری خارجی به اندازهای افزایش یافته که گاه تولید تویوتا، هوندا و سوزوکی در این کشور با تقاضای مشتریان پاکستانی برابری نمیکند و مشتری ناگزیر است ۵ ماه پیش از تحویل خودرو برای آن درخواست دهد. یونگ سون، مدیر کل گروه خودروسازی هیوندای در اینباره میگوید: «جمعیت و افزایش آگاهی آنها در پاکستان بسیار امیدوارکننده است.» البته شرکت رنو از صحبت درباره برنامههای خود در پاکستان خودداری کرده، این درحالی است که این شرکت در حال انجام مذاکراتی با شرکای محلی است. یکی از دلایل رشد فروش خودرو در پاکستان این است که مردم این کشور ثروتمندتر شدهاند. بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵م (۸۹-۸۸ تا ۹۴-۹۳) درآمد سالانه هر فرد در پاکستان از ۴هزار و ۳۷۰ دلار به ۵هزار و ۳۲۰ دلار رسیده است. این سنجش درآمد ناخالص ملی سرانه در برابری با قدرت خرید را اندازهگیری کرده و به این نتیجه رسیده که پاکستانیها هماکنون در وضعیت مالی بهتری از گذشته قرار دارند و انتظار میرود این روند ادامهدار باشد. بخشی از این پیشبینی به دلیل برنامههای چین برای سرمایهگذاری بیش از ۵۲ میلیارد دلار در زیرساختهای پاکستان در پروژهای به نام «یک منطقه، یک مسیر» است. درنتیجه، هیوندای پیشبینی کرده است که فروش خودرو در پاکستان تا سال ۲۰۲۰م (۹۹-۹۸) رکورد ۳۰۰هزار دستگاه را خواهد شکست.
بخش دیگری از این رشد فروش به گفته کارشناسان مربوط به کاهش نرخهای بهره بوده است. از سپتامبر ۲۰۰۰م (شهریور و مهر ۷۹) نرخ بهره در بانکهایی که میتوانند از بانک مرکزی استقراض کنند از ۱۳درصد به ۶/۲۵ درصد کاهش یافت. سلیم ممون، یکی از نمایشگاهداران کراچی است که با بستههای مالی به مشتریها کمک میکند خودرو خریداری کنند. او درباره بازار این روزهای پاکستان میگوید: «چند سال پیش، مشتریها گاهی ۱۶ تا ۱۷درصد سود سالانه پرداخت میکردند اما اکنون اگر خوششانس باشند میتوانند یک معامله خوب با نرخ سود حدود ۱۱ درصد انجام دهند.» یکی دیگر از عواملی که خودروسازهای بینالمللی را به سمت بازار پاکستان سوق میدهد بهبود وضعیت امنیت این کشور به لطف تلاش دو ساله ارتش است. نعیمخان روزهایی را یادآوری میکند که او و دیگر رانندگان تاکسی از سوی سارقان مسلحی که قصد اخاذی داشتند متوقف میشدند؛ روندی که در آن زمان معمول بود. او گفت: «حالا خیابانها امن است و مردم حتی اگر تا نیمههای شب در خیابانها باشند و رانندگی کنند، احساس راحتی دارند.» ازسوی دیگر، دولت سیاستهایی را درپیش گرفته تا خودروسازان بینالمللی را قانع کند به پاکستان وارد شوند. از جمله این سیاستها کاهش عوارض گمرکی قابل اجرا برای قطعاتی است که از خارج به این کشور وارد میشوند. دیگر سیاست تشویقی دولت پاکستان آسانسازی یافتن سایت مناسب برای ساخت کارخانه در این کشور است. زاراکخان، تحلیلگر بورس و اوراق بهادار، دراینباره میگوید: «سیاستهای دولت در بخش خودرو مشوقهای زیادی برای بازیگران خارجی ایجاد کرده و فرصتهای سبز جدیدی را بهوجود آورده است.» باوجود این خوشبینیها، برخی تحلیلگران خواستار احتیاط در کشوری هستند که حملات تروریستی در آن یک روند معمول است و همچنان بین دولت و ارتش تنشهایی وجود دارد. برخی دیگر نیز به این نکته اشاره میکنند که شرکتهای خارجی همچنان در معرض خطر اتفاقهایی هستند که ممکن است برای شرکای پاکستانی خود با توجه به قانون این کشور رخ دهد. بههرحال نعیمخان، راننده تاکسی است که اکنون یکی از خوشحالترین پاکستانیهاست چراکه به گفته خودش ۲۰ سال انتظار داشتن خودروی دارای تهویه هوا کشیده و حالا این اتفاق برایش رخ داده است.
منبع: Financial Times