سارا گلچین: صنعت خودرو در ایران از نگاه اتحادیه بینالمللی تولیدکنندگان وسایل نقلیه موتوری در سال گذشته میلادی در تولید رکورد شکست. همچنین موسسات بینالمللی برای خودروسازی ایران در سالهای آینده روزهای درخشانی را پیشبینی میکنند.
چشمانداز خودروسازی ایران تاحد زیادی مثبت ارزیابی میشود. هدف خودروسازان ایران شکستن رکورد ۱/۵میلیون فروش سالانه در سال ۲۰۱۷م (۹۶-۹۵) و هدفگذاری برای فروش دو میلیون دستگاه خودرو در سال ۲۰۲۲م (۰۱-۱۴۰۰) است. فرمانروایان بازار ایران نیز در سالهای پیشرو دو شرکت فرانسوی پیاسای و رنو خواهند بود.
صنعت خودرو در ۳۰ سال گذشته به یک صنعت بسیار مهم در ایران تبدیل شد و نقشی مهم در پیشرفت این کشور داشت. خودروسازی در ایران حالا دومین صنعت مهم پس از نفت است و بهطورتقریبی ۳درصد تولید ناخالص ملی در این کشور را تشکیل میدهد.
تولد بنگاههای اقتصادی باثبات با مشارکت سرمایهگذاری دو شرکت فرانسوی پیاسای و رنو، امسال میلادی باعث خواهد شد ایران به هاب منطقهای برای تولید تبدیل شده و بتواند پاسخگوی نیازهای داخلی و خارجی باشد.
اما ایرانیها یک مانع سر راه خود دارند و آن «کهنه بودن فناوری» در این کشور است. این کهنگی باعث شده این کشور ۴ - ۳ گام عقبتر از هنر و فناوری روز دنیا حرکت کند. برای به حداقل رساندن اثر هزینههای مشتریان و با هدف استفاده از منابع عظیم گازی موجود در این کشور، صنعت خودرو ایران تمرکز خود را روی موتورهای انپیجی گذاشته است. خودروسازهای این کشور حالا به دنبال یادگیری فوت وفن این کار هستند و موانع واردات نیز برای آنها بیشتر شده است.
تحریمهای اقتصادی عقبگرد بزرگی را برای این صنعت مهم در ایران ایجاد کرد، به ویژه اینکه تحریمها درست با شروع شکوفایی خودروسازی در این کشور همزمان شد. از سال ۲۰۱۲م (۹۱-۹۰) خروجی تولید در این کشور تا حدود ۵۰درصد و از عدد قابلملاحظه ۱/۴ دستگاه به ۷۰۰هزار خودرو کاهش یافت. همزمان، نرخ وسایل نقلیه بهشدت و تاحدود ۳۰۰درصد افزایش و در کنار آن، کیفیت خودروهای ساخت ایران به همان نسبت کاهش پیدا کرد.
علاوه بر این موارد، با رفتن فرانسویها از ایران تولیدکنندگان چینی جای آنها را گرفتند و این بهترین فرصت برای چینیها بود که سهم بزرگی از بازار ایران را در اختیار بگیرند و به شریک تجاری ایرانیها تبدیل شود.
در سال ۲۰۱۱م (۹۰-۸۹) چینیها تنها یکدرصد بازار ایران را در اختیار داشتند اما ۴ سال بعد یعنی در سال ۲۰۱۵م (۹۴-۹۳) این سهم برای چینیها ۹ برابر شد و به نزدیک به ۹درصد رسید.
شکسته شدن تحریمها باعث شد فرانسویها دوباره راه خود را به سمت ایران کج کنند و همکاری دوباره آنها با خودروسازان بزرگ ایرانی از سر گرفته شود. تولید داخلی ایران توانست رشد تقاضا را پوشش داده و قیمتها را به سطح منطقیتری کاهش دهد.
بنابراین، در پایان سال ۲۰۱۶م (۹۵-۹۴) از نظر تولید خودروسازی ایران رتبه هجدهم در سراسر دنیا را کسب کرد. از این رتبه مهمتر بیشترین رشد تولید بود که در سال گذشته میلادی به ایرانیهای از تحریم رها شده، تعلق گرفت. ایرانیها در این سال با رشد ۱۸/۶درصدی در تولید بیشترین رشد را در میان همه کشورهای خودروساز تجربه کرده و حتی از کشوری مانند ایتالیا نیز در میزان تولید سبقت گرفت.
در فهرستی که اتحادیه بینالمللی تولیدکنندگان وسایل نقلیه موتوری منتشر کرد، ایرانیها در سال ۲۰۱۶م (۹۵-۹۴) توانستند یکمیلیون و ۱۶۴هزار و ۷۱۰ خودرو تولید کنند که یکمیلیون و ۷۴هزار خودرو سواری و ۹۰هزار و ۷۱۰ دستگاه دیگر خودروهای تجاری بودند.
براساس این گزارش، رتبه ایران از نظر تولید خودروهای سواری ۱۴ و از نظر تولید خودروهای تجاری ۲۱ بوده اما به لحاظ رشد تولید خودرو رتبه نخست جهان به ایران اختصاص داشته است.
رتبه ایران در این ردهبندی در شرایطی است که تولید کشوری مانند کرهجنوبی در سال گذشته میلادی در مقایسه با سال پیش از آن یعنی ۲۰۱۵م (۹۴-۹۳) کاهش ۷درصدی داشت.
کاهش تولید در سال گذشته میلادی برای کشورهای دیگری چون مالزی و برزیل هم اتفاق افتاده است. در مالزی تولید وسایل نقلیه موتوری ۱۶/۵درصد نسبت به سال پیش از آن کاهش یافت و در برزیل نیز این کاهش ۱۱/۲درصد بود. مالزیاییها امسال از چین کمک گرفتند و برزیلیها همچنان درگیر بحرانهای اقتصادی کشورشان هستند.
در این گزارش آمده است چین با تولید ۲۸میلیون و ۱۱۸هزار خودرو در رتبه نخست جهان و امریکا با تولید ۱۲میلیون و ۱۹۸هزار دستگاه در رتبه دوم و ژاپن با تولید ۹میلیون و ۲۰۴هزار دستگاه در رتبه سوم جهان از این نظر قرار گرفتهاند.
پس از ایران چین با رشد ۵/۱۴درصدی در رتبه دوم و ترکیه با رشد ۹/۴درصدی در رتبه سوم از این نظر قرار گرفتهاند.
این نهاد تخصصی کل تولید خودرو جهان در سال ۲۰۱۶م را ۹۴میلیون و ۹۷۶هزار دستگاه اعلام کرده است که ۷۲میلیون و ۱۰۵هزار خودرو سواری و ۲۲میلیون و ۸۷۱هزار خودرو تجاری بوده و سهم ایران از کل تولید خودرو جهان در این سال افزونبر ۱/۲۲درصد بوده است.چشمانداز صادرات ایران برای آینده مثبت است و در سال ۲۰۱۷م (۹۶-۹۵) افزایش قابلتوجهی خواهد یافت.
ایرانیها با اشتیاق بینالمللی که نسبت به خود جلب کردهاند، به شکوفایی بیش از این امیدوارتر از گذشته هستند. براساس گزارش موسسه معتبر «پیدبلیوسی» PwC در ۵ سال آینده ایران یکی از محورهای بازار خاورمیانه و شمال افریقا خواهد شد. تقاضا در بازار ایران، با استناد به این گزارش، در سال ۲۰۲۰م (۹۹-۹۸) بیش از دو برابر یعنی افزون بر ۲میلیون دستگاه خواهد شد. براساس آنچه مقامات ایرانی برنامهریزی کردهاند قرار است تولید خودرو در این کشور تا سال ۲۰۲۵م (۰۴-۱۴۰۳) به رقم خیرهکننده ۳میلیون دستگاه برسد.ایرانیها سومین تولید ناخالص ملی خاورمیانه پس از ترکیه و عربستان سعودی را در اختیار داشته و بالاتر از کشورهای ثروتمندی چون امارت و قطر قرار دارند. اصلاحات در ایران درحال انجام است و اقتصاد این کشور به سازوکار یکپارچه جهانی متصل خواهد شد. ایرانیها که قبل از تحریمها سیزدهمین خودروساز بزرگ جهان بودند، حالا از رتبه بیستم به هجدهم رسیده و رکورد افزایش تولید را شکستهاند. بنابراین اگر تمامی قراردادهای بسته شده با ایران از سوی خودروسازان جهانی، تنها روی کاغذ نمانده و عملی شوند و دیگر خبری از تحریمهای سالهای گذشته نباشد، خودروسازی در ایران میتواند به مسیر روبه رشد خود ادامه داده و جایگاه خود به عنوان هاب منطقهای خاورمیانه و شمال افریقا را بهدست آورد. این برای ایرانیها آرزویی است که اکنون دور از دسترس است اما با برنامهریزی میتواند در مشتشان قرار گیرد.
منبع: move۲ focus، linkedin، oica