بارندگیهای اخیر موجب شده که ۴۲درصد حجم سدهای تهران پر شود. احتمال میرود در ماههای آینده حتی شاهد سرریز شدن سدهای تهران باشیم. اکنون ورودی سد لتیان به ۴۰ مترمکعب رسیده و حجم این مخزن نیز ۸۵درصد شده است
و بهمنظور جلوگیری از وقوع احتمالی سیلاب رهاسازی سد لتیان آغاز شد. همچنین ظرفیت فعلی مخزن سد اکباتان ۳۶میلیون مترمکعب است که ۵ مترمکعب آن در حال سرریز شدن است. برای آشنایی با آخرین وضعیت سدهای کشور، گسترش صنعت با منصور ستوده، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای همدان به گفتوگو پرداخت.
گنجایش کنونی سد اکباتان چه میزان است؟
سد اکباتان همدان یکی از سدهای مهم استان همدان است که ۵۰درصد آب آشامیدنی و بخشی از منابع آب کشاورزی روستاهای پاییندست این منطقه از طریق سد اکباتان تامین میشوند. این سد از سال ۱۳۴۹ به بهرهبرداری رسید که در آن زمان گنجایش آن ۵میلیون مترمکعب بود. این سد در سال ۷۸ افزایش ارتفاع داده شد که بعدها با توجه به افزایش جمعیت استان همدان و نیاز به آب آشامیدنی گنجایش از ۵میلیون مترمکعب به ۳۵میلیون مترمکعب رسید. سالهای گذشته آب ورودی به پشت سد حدود ۴۰ تا ۵۰میلیون مترمکعب در سال برآورد شده بود که با افزایش ارتفاع سد این مقدار افزایش یافت. به گفته ستوده، عوامل بسیاری در سرریز شدن سد اکباتان دخیل هستند، نخست اینکه ۶ماه دوم سال گذشته بارشهای قابلتوجهی به شکل برف در این استان اتفاق افتاد و دیگری بارندگیهای اخیر در فروردین، همچنین گرم شدن هوا که موجب ذوب برف و به وجود آمدن سیلاب در پشت سد اکباتان شد. درحالحاضر حدود ۳۵ مترمکعب حجم مخزن این سد پرشده و حدود ۴ تا ۵ مترمکعب از این مقدار در حال سرریز شدن است.
سرریز شدن سدها چه مزایا و معایبی را برای مناطق پاییندست سد به همراه دارد؟
استانهایی که بارندگی خوبی را در سال گذشته و فروردین امسال شاهد بودهاند، به مراتب تامین مصارف آب آشامیدنی و کشاورزی بهتری نسبت به سایر استانها خواهند داشت. بهطور کلی، نمیتوان گفت سرریز شدن سد مشکلاتی را در پی خواهد داشت و در بسیاری از موارد نیز مفید است. بهعنوان نمونه، یکی از اهداف احداث سد کنترل سیلاب است که وقتی بارش ناگهانی با توجه به تغییر رژیم بارش رخ میدهد تنها موردی که میتوان از طریق آن سیلابها را کنترل کرد، وجود سدها است. همانطور که بسیاری از سیلابهای بالادست سد اکباتان از طریق این سد مهار شد.
چه روشهایی برای مهار آب سدها وجود دارد؟
از آنجا که وقوع سیلاب پیوسته ادامه ندارد و در یک مقطع زمانی اتفاق میافتد، در آن زمان اگر بتوانیم این سیلابها را از طریق سد کنترل کنیم دیگر سیلابی وجود نخواهد داشت. این سیلابها از طریق سرریز سد به دریاچههای پایینی سد قابلکنترل و در زمان مناسب قابل رهاسازی در رودخانه خواهد بود. کنترل سیلابها از طریق سدها دو مزیت دارد، نخست اینکه به مهار سیلابها کمک میشود و دیگری اینکه میتوان حقابه پاییندست سد را با رهاسازی آب از طریق سرریزها تامین کرد. همانطور که در پاییندست سد اکباتان سد کوچکی قرار دارد که سرریز سد اکباتان را میتوان از طریق آن نیز کنترل کرد. علاوهبر این، سازه تجهیزات آب با عنوان تغذیه مصنوعی به مهار سیلاب کمک میکند. اکنون تمام این موارد کنترلشده است و سرریز سد اکباتان هیچگونه مشکلی نخواهد داشت.