بنابر آمار موجود، ایران بیش از ۳۰۰ روز آفتابی دارد. با توجه به شرایط مناسب تابش خورشید در کشور استفاده از انرژیهای خورشیدی ظرفیت خوبی برای تامین انرژی برق و حرارت کشور به شمار میرود.
از آنجا که آزمایشگاهها در سراسر دنیا از زیرساختهای اصلی توسعه فناوری در هر زمینهای تلقی میشوند، در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر آزمایشگاههای بزرگی چون آزمایشگاه ملی انرژیهای تجدیدپذیر NREL در امریکا بستری برای انجام این پژوهشها است. اکنون بیش از ۸۵ درصد صفحههای پنلهای خورشیدی موجود در بازارهای جهانی را سلولهای سیلیکونی تشکیل میدهد. در این راستا، ستاد توسعه فناوری انرژیهای تجدیدپذیر معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری از سال ۸۹ به ایجاد و تجهیز آزمایشگاهی با عنوان «پایلوت سلولهای خورشیدی سیلیکونی» برای ساخت و تست سلولهای سیلیکونی در دانشگاه تهران اقدام کرد. برای آشنایی بیشتر با کاربردها و خدمات این آزمایشگاه مریم نوبختی، مسئول کارگروه انرژی خورشیدی ستاد توسعه فناوری انرژیهای تجدیدپذیر معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری پاسخ میدهد.
چه خدماتی از طریق آزمایشگاه به تولیدکنندگان پنلهای خورشیدی داده میشود؟
با استفاده از فناوری فتوولتائیک و بکارگیری سلولهای خورشیدی، تولید مستقیم برق از تابش خورشید امکانپذیر میشود از این رو، چندین دهه است که این موضوع برای افزایش بازده در صنایع مورد پژوهش و بررسی قرار گرفته است. با این حال سلولهای سیلیکونی بیشترین سهم را در بازارهای صنعتی به خود اختصاص دادهاند. برای این منظور، ستاد توسعه انرژیهای تجدیدپذیر از سال ۸۹ به ایجاد آزمایشگاهی برای ساخت و سنجش سلولهای سیلیکونی در دانشگاه تهران اقدام کرد. این نمونه آزمایشگاهی پشتوانهای محکم در امر کنترل کیفیت فرآیندهای ساخت سلولهای سیلیکونی در کشور است که میتوان برای رفع عیوب، از خدمات این آزمایشگاه استفاده کرد.بنابراین لزوم داشتن بستر آزمایشگاهی برای رفع نیازهای فنی این تولیدکنندگان بیش از پیش احساس میشود و تلاش ستاد این است که علاوهبر ایجاد بستر آزمایشگاهی، تعامل فناورانهای با شرکتهای دارای دانش فنی تولیدکننده سلولهای خورشیدی خارجی داشته باشد. آزمایشگاههای قابل انجام در این آزمایشگاه شامل نفوذ در داخل ویفر، ساخت لایههای ضدبازتاب، ساخت اتصالات فلزی و اندازهگیری و سازگارسازی مراحل پیش است. در این مراحل امکان مشخصهیابی و اندازهگیریهای اپتیکی و طول عمر و... در این آزمایشگاه میسر میشود. در چند سال اخیر، اجرای قانون خرید تضمینی برق از طرف وزارت نیرو به ترغیب و حضور سرمایهگذاران خارجی و داخلی برای ساخت پنلهای خورشیدی منجر شد. از اینرو با توجه به مشوقهای درنظر گرفته شده برای تولید بومی تجهیزات نیروگاهی پیشبینی میشود به زودی شاهد راهاندازی کارخانههای جدید تولید سلولهای سیلیکونی در کنار کارخانههای موجود در کشور باشیم.
پژوهشگران چگونه میتوانند از خدمات این آزمایشگاه استفاده کنند؟
از ابتدا تاکنون این آزمایشگاه پاسخگوی پژوهشگران دانشگاهی و صنعتی در این حوزه بوده است. همچنین در چند ماه گذشته این آزمایشگاه عضو شبکه آزمایشگاهی فناوریهای راهبردی کشور شده است که از طریق تارنما تمامی پژوهشگران، استادان و شرکتها امکان دستیابی به خدمات این آزمایشگاه را خواهند داشت.