امیرعلی امینیان: آموزش، پژوهش و فناوری رمز توسعه صنعت کشور است و دیگر این جمله به یک شعار تکراری و همیشگی مدیران دولتی و خصوصی حوزه صنعت تبدیل شده است.
وزارت صنعت، معدن و تجارت که در دولت تدبیر و امید رویکردی متفاوت در برخورد با صنعت کشور داشت امسال توانست رشد صنعتی کشور را براساس آخرین آمار مرکز آمار ایران به عدد ۱۰ برساند و این اقدام بزرگ علاوه بر تلاشهای مختلف در تمام بخشهای صنعتی را شاید بتوان مدیون توسعه آموزش و فناوری در میان صنعتگران دانست. این روزها دیگر حتی واحدهای کوچک صنعتی که روزگاری اعتقادی به موضوع دانش و بروزرسانی اطلاعات خود نداشته و سالها بهصورت سنتی در زمینه تولید فعال بودند هم بر این باورند که میتوانند با توسعه آموزشهای مهارتی، مدیریتی و صنعتی چرخهای تولید کارخانه خود را بهتر و سریعتر از قبل بچرخانند. همین نگاه دانشمحور سبب شده تا دفتر آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز برنامههای خود برای سال آینده را پربارتر از همیشه کند و در سال ۹۶ برگزاری دورههای آموزشی برای صنعت کشور را تا ۷ برابر افزایش دهد. برای اینکه از برنامههای این حوزه در سال آینده باخبر شویم با محمدرضا خانمحمدی، مدیرکل دفتر آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت گفتوگو کردهایم که میخوانید:
برای سال آینده چه برنامههایی در اولویت وزارت صنعت، معدن و تجارت است؟
برنامههای زیادی برای سال ۹۶ در حوزه آموزش، پژوهش و فناوری در نظر گرفته شده است. با توجه به اینکه بهرهوری در رشد اقتصادی و ارزشافزوده تمام کشورها نقش ویژهای دارد توجه وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در سال ۹۶ به موضوع بهرهوری است. این بهرهوری در سال آینده از مسیرهای متعددی دنبال میشود. در صنعت یکی از معیارهای بهرهوری آموزشهای مهارتی، مدیریتی، کارشناسی و حرفهای است که به صورت مجازی، حضوری، رسانه جمعی و... در سال ۹۵ انجامشده و در سال آینده نیز تداوم خواهد داشت. یکی دیگر از برنامههای ویژه در سال آینده ایجاد و تقویت پل ارتباطی موسسات آموزشی، پژوهشی و علمی با واحدهای صنعتی است تا زمینه ارتقای سطح علمی و کسب دانش فنی تولید محصولات متنوع در بخشهای مختلف صنعتی فراهم شود. البته در این میان پیشنهاد کردهایم که واحدهای صنعتی از ظرفیتهای خارجی نیز استفاده کنند تا دانش فنی محصولات جدید در استانها بهدست آید.
این برنامهها در امسال چگونه اجرا شد؟
در سال ۹۵ توفیق خوبی در بخش آموزش داشتیم. هدفگذاری برای این سال ۲میلیون نفر ساعت بود که در اجرای سیاستهای آموزشی وزارت صنعت، معدن و تجارت این رقم بیش از میزان برنامهریزیشده بود. درحالحاضر بیش از یکمیلیون و ۱۴هزار نفر ساعت دوره آموزشی عمومی و مهارتی برای فعالان صنعتی کشور با همکاری سازمانهای صنعت، معدن و تجارت استانها برگزارشده و سازمانها و شرکتهای تابعه نیز بیش از ۲میلیون و ۶۰۶ هزار نفر ساعت دوره برای صنعتگران برگزار کردهاند.
سال آینده چقدر از نیروهای صنعتی آموزش میبینند؟
برای سال آینده ۱۵میلیون نفر ساعت آموزش برای بخش صنعت کشور هدفگذاری شده است. یکی از اقدامات مهمی که امسال انجام دادیم و وقت زیادی هم برای این موضوع صرف شد برنامه جامع آموزشی وزارت صنعت، معدن و تجارت بود که این برنامه با استفاده از نظرات کارشناسان آموزشی، صاحبنظران بخش دانش و فناوری، فعالان صنعتی و معدنی و سایر گروههای مرتبط تدوینشده و برنامهها، فرصتها، نیازها و نحوه ارائه آموزشها در آن دیده شده است. استفاده از روشهای نوین آموزشی در بخش صنعت و استفاده از ظرفیتهای استانی و ملی در حوزه آموزش و پژوهش ازجمله نکاتی است که در این برنامه جامع دیده شده است.
آیا این دورهها هدفمند برگزار میشود؟
درحالحاضر نیازهای آموزشی سال ۹۶ تعیینشده و سازمانهای صنعت، معدن و تجارت استانها نیز تا اواخر اسفند با اعلام نیازهای آموزشی خود این فهرست را نهایی میکنند. علاوه بر آموزشهای برنامهریزیشده بخشی از آموزشهای نو در حوزه طراحی مهندسی، تحقیق و توسعه و نوآوری و آموزشهایی که با مطالعه تطبیقی تعیینشده نیز در فهرست آموزشهای موردنیاز سال ۹۶ گنجانده شده است. همه این آموزشها برای رسیدن به هدف نهایی یعنی ارتقای بهرهوری است.
افق شما برای رسیدن به بهرهوری خوب در صنعت کشور چیست و تا چه زمانی به آن میرسیم؟
برای آنکه به حداقل بهرهوری مطلوب برسیم به ۱۰۰میلیون نفر ساعت آموزش نیاز داریم. به عبارت دیگر اگر در کشور ۱۰ نفر ساعت آموزش برای افراد شاغل در هر واحد صنعتی، معدنی، تجاری و صنفی برگزار کنیم میتوانیم به حداقلهای موردنیاز در موضوع بهرهوری برسیم. سال آینده با سرعت بیشتری نسبت به امسال در مسیر آموزش و پژوهش حرکت خواهیم کرد. بخشی از چالشهای موجود در این حوزه را در سال ۹۵ حل کردیم و کارها برای سال جدید آسانتر شده است. برای سال ۹۷ هم سناریویی داریم که ۵۰ میلیون نفر ساعت آموزش را ساماندهی کردهایم و با افزایش تلاشها در مسیر آموزش انشاا... تا سال ۱۳۹۹ میتوانیم به هدفگذاریها و آموزش ۱۰۰میلیون نفر ساعت برسیم.
به چالشهای موجود اشاره کردید. این چالشها چه بوده و برای رفع آنچه کردهاید؟
در بخش آموزش چالشهای نرمافزاری داشتیم که سعی شده برطرف شود. آموزش نیازمند منابع مالی است و متاسفانه منابع مالی مستقیمی در این بخش در اختیار ما نیست. هرچند شیوهنامههایی وجود دارد و وزیر صنعت، معدن و تجارت هم ابلاغیههای متعددی برای حمایت از بخش آموزش صادر کرده اما بخشی از سازمان توسعهای نیز در این زمینه فعالیت میکند که وجود منابع متعدد و متولیان مختلف در آموزش سبب موازیکاری در برخی موارد میشود. برخی از سازمانها و شرکتها دورههایی در طول سال برگزار میکردند که حتی از نحوه برگزاری و گواهینامههای صادرشده در این دورهها هم اطلاعی در دست نبود. یکی از اقدامات خوبی که انجام شده ساماندهی آموزشهایی بود که به صورت پراکنده از سوی سازمانهای مختلف توسعهای انجام میشد. با این هدف شورای سیاستگذاری آموزش، پژوهش و فناوری را راهاندازی کردیم و در این راستا مقرر شد هر فعالیت آموزشی که بهوسیله شرکتهای مختلف در حوزه صنعت انجام میشود به تایید این شورا برسد. با این رویکرد سایتهای آموزشی نه تنها تعطیل نمیشوند بلکه شاهد تقویت و توسعه نیز خواهند بود. هیچ دخالتی در کار سازمان توسعهای نمیشود بلکه در حد امکان برای برگزاری کلاسها و دورههای آموزشی کمکهای بودجهای و... از سوی شورای سیاستگذاری میشود. هدف این شورا آن است که آموزشها اثربخش و همسو با نیازهای بخش صنعت باشد. همچنین این شورا نمیتواند آموزشهایی را تایید کند که استادان در آنها از منابع و جزوههای۱۰ سال قبل استفاده میکنند. به همین دلیل تلاش کردهایم با نظارت این شورا آموزشها را از نظر کیفی و کمی روزآمد و اثربخش کنیم. از سوی دیگر برنامه یکپارچهسازی فناوری در حوزه آموزش، پژوهش و فناوری را در دستور کار برنامههای این شورا قرار دادهایم و پیشبینی میکنیم با رفع این چالشها به تحقق اهدافمان سرعت بیشتری ببخشیم.
در بخش تفاهمنامههای مشترک حوزه آموزش، پژوهش و فناوری چه اقداماتی انجامشده است؟
در بخش امضای تفاهمنامه بین وزارت صنعت، معدن و تجارت در سالهای گذشته اقدامات زیادی انجام و تفاهمنامههای متعددی امضاشده اما برخی از این تفاهمنامهها قابلیت اجرا نداشتند. به عنوان مثال موضوع طرح پسادکترای صنعتی که در قالب آن فرصت مطالعاتی صنعتی به فارغالتحصیلان دکترا داده میشد یکی از همین تفاهمنامههای غیرقابل اجرا بود. بر اساس این تفاهمنامه افراد میتوانستند در واحدهای صنعتی به مدت یکسال فعالیت کرده و دستمزد یکساله خود را از واحد صنعتی دریافت کنند اما در عمل این مسئله قابل اجرا نبود چراکه واحدهای صنعتی شناختی نسبت به فارغالتحصیلان نداشته و از پرداخت دستمزد به آنها واهمه داشتند. درواقع گاهی دیده میشد یک فارغالتحصیل که در طول یک سال رقمی معادل ۱۰۰میلیون تومان از واحد صنعتی دستمزد میگرفت حتی ۱۰میلیون تومان نیز برای آن واحد صنعتی کارایی و سود نداشت. اقدام اصلی که انجام شد اصلاح برخی از این تفاهمنامهها بود تا بتوانند قابلیت اجرای پیدا کنند. از سوی دیگر علاوه بر اصلاح آییننامهها برای طرحها و تفاهمنامههای جدید نیز اقدامات خوبی انجام شد. اجرای طرح کارآموزی با همکاری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و امضای تفاهمنامه با وزارت بهداشت، درمان و آموزشی پزشکی در بخش صنعت سلامت و نیز امضای تفاهمنامه با وزارت نیرو ازجمله این برنامهها بود. یکی دیگر از اقدامات عضویت دانشگاه پیام نور و دانشگاه آزاد اسلامی در شورای سیاستگذاری آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت بود. در همین راستا در تلاشیم تا کارگروه آموزش، پژوهش و فناوری را در استانها نیز راهاندازی کنیم و معاونان پژوهشی دانشگاهها در هر استان بهعنوان مشاوران سازمان صنعت، معدن و تجارت استانها در این کارگروهها حاضرشده و برنامهریزیهای آموزش، پژوهش و فناوری به صورت استانی انجام شود.
آیا به اهداف خود در این مسیر دستیافتهاید؟
هنوز نتوانستهایم از ظرفیت همه دانشگاههای کشور استفاده کنیم. درحالحاضر برنامهریزی کردهایم که سایت جدیدی راهاندازی شود و در آن همه برنامههای آموزش، پژوهش و فناوری به طور شفاف درج شده باشد. در این سایت علاوه بر اطلاعرسانی در زمینههای علمی و پژوهشی از همه کسانی که در سراسر کشور متقاضی بخش پژوهش هستند حمایت خواهد شد و فرصت برای فعالان علمی و پژوهشی کشور به طور یکسان فراهم میشود. یکی از مشکلاتی که در بخش پژوهش وجود دارد این است که گاه به یک نفر آنقدر کار پژوهشی واگذار میشود که در اثر تعدد سفارش کیفیت کارها و خروجی آن کاهش مییابد و با راهاندازی این سایت مشکلات موجود نیز برطرف میشود.
در بخش ارتباط صنعت و دانشگاه اقدامات دیگری هم انجام شده است؟
ازجمله اقداماتی که در بخش همراهی دانشگاهها با بخش صنعت انجام دادیم معرفی فرصتهای مطالعاتی به برخی دانشگاهها بود. تفاهمنامهای با دانشگاه آزاد امضا و رها شده بود که در مرحله نهایی شدن است و چند برنامه پژوهشی و صنعتی مشترک با این دانشگاه در سال آینده اجرایی میشود. تفاهمنامه جدیدی نیز با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در حال نهایی شدن است که به حوزه کار و دانش مرتبط خواهد شد. خوشبختانه درحالحاضر با مجموعههای کار و دانش و انجمنهای تخصصی تعامل خوبی داریم و این تعامل در سال آینده نیز افزایش خواهد یافت. آموزشهای موردی و پراکنده را مدتهاست تعطیل کردهایم و با توجه به اینکه در سال ۹۷ ماموریت آموزشی سنگینی بر دوش وزارت صنعت، معدن و تجارت است در سال آینده با دانشگاهها و موسسات آموزشی، پژوهشی و علمی و مجموعههایی که واجد شرایط آموزش به نیروهای بخش صنعت هستند ارتباطات بیشتری خواهیم داشت تا بتوانیم به اهداف آموزشی خود برسیم.