گروه خودرو: صادرات ۵۰۰ میلیون دلاری خودرو و قطعات در سال گذشته در حالی پیشبینی شده بود که سهم صادراتی خودرو از کل صادرات بخش صنعت و معدن، ۱/۳۲درصد درنظر گرفته شده بود.
بیشک برای صادرات یک خودرو لازم است ضمن بالا بودن کیفیت و پایین بودن قیمت، توانایی تولید در کلاس جهانی را دارا بود. درحالحاضر بازارهای صادراتی به گونهای است که نرخ رقابتی حرف نخست را میزند و در این شرایط هزینههای سربار تولید، تاثیر چشمگیری در جابهجایی میزان فروش دارند بنابراین با توجه به هزینههای بالای تولید در ایران، بیشک مسیر صادرات خودرو دشوار است. افزایش بهرهوری از یکسو و کاهش هزینههای تولید و همچنین توجه به نرخ تمام شده این روزها از ضروریات صنعت خودرو به شمار میرود تا اهداف تعیین شده در زمینه صادرات، قابل دسترسی باشد. رشد صنعت خودرو که تنها در فضای تعاملی شکل میگیرد، مرهون به اشتراک گذاشتن منابع متنوع در کشورهای مختلف است. از آنجا که صنعت خودرو صنعتی وابسته به تقاضا و بازار است، پیشرفتهای فنی و تکنیکی این صنعت ناشی از تغییرات پیدر پی سلیقه مشتری است بنابراین این صنعت پیشران در مرزهای بسته یک کشور توسعه نخواهد یافت از این رو تا زمانی که نتواند محصولات خود را در معرض انتخاب سلیقه مشتریان جهانی قرار دهد امکان توسعه ندارد. به طور قطع این صنعت زمانی میتواند در تجارت جهانی خودرو سهیم باشد که در زنجیره ارزش خودروسازان صاحب برند دنیا قرار گرفته و تولید یک خودرو در کلاس جهانی را تمرین کند. بر این اساس در سال گذشته چند قرارداد مشارکت با شرکای خارجی با هدف حضور در بازارهای جهانی و استفاده از فناوری نوین جهانی به امضا رسید که به نظر میرسد شرایط حضور خودروسازان در بازارهای جهانی را بهبود خواهد بخشید. گروه صنعتی ایرانخودرو نیز به عنوان نخستین خودروسازی که اقدام به امضای قرارداد مشارکت کرد، درنظر دارد صادرات محصولات جدید خود را در قالب شبکه پژو انجام دهد که پیشبینی میشود بتوان به موفقیتهای خوبی در این زمینه رسید. برای آگاهی از آخرین وضعیت صادرات گروه صنعتی ایرانخودرو با سعید تفضلی، معاون صادرات و امور بینالملل ایرانخودرو گفتوگویی انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
روند صادرات ایرانخودرو در سال ۹۵ چگونه بوده و آیا به هدفگذاری انجام شده در این حوزه دست یافت؟
در سال ۹۵، صادرات خودرو به عراق با مشکلاتی همچون موانع تعرفه صادراتی مواجه شد به طوری که تمامی تلاشهای انجام شده در این حوزه به رفع این مشکلات اختصاص یافت. در طول سال ۹۵، پیگیریهایی از طریق نمایندگی ایرانخودرو در عراق، ریاستجمهوری و وزارت صنعت، معدن و تجارت با هدف رفع این موانع انجام شد که این پیگیریها تا پایان سال به طول انجامید. در سال گذشته دولت عراق تعرفه گمرکی قطعات منفصله را افزایش داد که با پیگیریهای انجام شده، این معافیت به حالت اولیه بازگشت و امیدواریم در امسال بازار اصلی صادراتی ایرانخودرو که بازار عراق است را احیا کنیم. هماکنون سفارش قطعات منفصله برای فاز نخست خط تولید سمند جدیدی که در عراق راهاندازی شده انجام و در ادامه به طور سنواتی، خودروی پارس که قرارداد تولید آن نیز منعقد شده بود در ردیف خودروهای صادراتی قرار خواهد گرفت. بر اساس پیشبینیهای انجام شده محصولاتی به صورت سی بییو در عراق به تولید میرسد که از این رو، صادرات ۷ هزار خودرو به عراق در امسال پیشبینی شده است. در بخش کردستان نیز گام بزرگی در زمینه صادرات انجام شد، از آنجا که این کشور استانداردهای سختگیرانهای در زمینه صادرات دارد، این امر منجر به ایجاد بازار رقابتی شدیدی شده اما ایرانخودرو موفق به اخذ این استانداردها شد، براین اساس صادرات قطعات سی بییو خودروها از جمله تندر اتومات و اچ ۳۰ کراس در سال آینده در دستور کار قرار خواهد گرفت. در بحث صادرات به سوریه نیز اچ ۳۰ کراس و هایما و در کنار آن برای نخستین بار ۲۰۷ اتومات پیشبینی شده و انتظار میرود با توجه به پیشبینی سیامکو به عنوان نمایندگی ایرانخودرو در این کشور، استقبال زیادی از آن انجام شود. همچنین در حال آماده کردن پارس اتومات هستیم تا در کنار محصولات هایما، اچ ۳۰ کراس، پارس اتومات و ۲۰۷ اتومات به بازار اصلی عرضه شود. عراق و سوریه از بازارهای اصلی صادراتی ایرانخودرو به شمار میروند، در کنار آن در الجزایر اقدامات صادراتی انجام و دنا در ردیف کالاهای صادراتی به این کشور قرار گرفت که هماکنون در انتظار برای دریافت نهایی مجوز تاسیس خط تولید در الجزایر هستیم. رقابت در این کشور با کشورها و شرکتهای بزرگ بسیار تنگاتنگ بوده و دولت الجزایر نیز هرگونه واردات را منوط به اخذ مجوزهای لازم کرده است که از طریق شرکت سرمایهگذاری مشترکی (جوینت ونچر) که تاسیس شده، کار را پیگیری کردیم و امیدواریم مجوزهای لازم برای تاسیس انجام شود که بر این اساس صادرات ۸ هزار دستگاه رانا و دنا پیشبینی شده است. این اقدامات از جمله اقدامات اصلی انجام شده در بازار افریقا بود. البته در این اقدام مشترک، ایرانخودرو فقط دانش فنی را در اختیار طرف الجزایری میگذارد و سرمایهگذاری مالی ندارد.
کشورهای هدف صادراتی ایرانخودرو، کدام کشورها هستند؟
عراق، سوریه و الجزایر مقاصد اصلی صادراتی ایرانخودرو به شمار میآیند.
برنامه ایرانخودرو برای توسعه بازار آسیای میانه و قفقاز چگونه است؟
قدم اصلی که در این مناطق برداشته شد، اخذ استاندارد بینالمللی ایایسی ( EAC ) بود که این گواهینامه، استاندارد داخلی خودروها در ترکمنستان بوده و ایرانخودرو موفق شد از طریق سازمان استاندارد این کشور در پایان سال ۹۵ تمام استانداردهای لازم را برای همه محصولات ایرانخودرو اخذ کند که در این مسیر برای محصول دنا و سایر محصولات مراحل زیادی انجام و گواهینامههای زیادی اخذ شد به طوری که هماکنون از جهت مدارک و اسناد مشکلی در این زمینه وجود ندارد و مذاکرات با قزاقستان نیز به شدت در حال پیگیری است که امیدواریم بتوانیم از این کشور نیز صادرات داشته باشیم. در هفتههای گذشته نیز در جلسهای با هدف پیگیری وضعیت صادرات محصولات ایرانخودرو، طرفهای خارجی حضور داشتند که در این جلسه برای از سرگیری دوباره صادرات محصولات ایرانخودرو به بلاروس اعلام آمادگی شد. بر این اساس صادرات پیشبینی شده سال ۹۶ در حوزه آسیای میانه و قفقاز، حدود ۳ هزار دستگاه است که امیدواریم این رقم محقق شود. به طور قطع یکی از برنامههای ایرانخودرو در راستای اقدام به اقتصاد مقاومتی افزایش سهم در بازار کشورهای آسیای میانه و قفقاز از طریق اتحادیه گمرک این کشورهاست. بر همین اساس صادرات به کشورهای ترکمنستان، بلاروس و راهاندازی سایت آذربایجان و قزاقستان در دستور کار قرار گرفت. ترکمنستان از کشورهای مشترک المنافع است که ایرانخودرو آن را به عنوان دروازهای برای صادرات به کشورهای منطقه به شمار میآورد.
ایرانخودرو برای اخذ استاندارد اتحادیه اروپا اقدامی انجام نداده است؟
آنچه برای استاندارد اتحادیه اروپا موردتاکید است، استاندارد یورو ۶ خواهد بود در حالی که هنوز مقدمات این استاندارد فراهم نشده است. برای نمونه بازار ترکیه امروز نیازمند خودروهایی با استاندارد یورو ۶ است اما به دلیل فراهم نبودن شرایط تولید، هماکنون نمیتوانیم در این بازار ورود کنیم در این امر نیازمند این است که هرچه سریعتر بنزین موردنیاز برای این خودروها به تولید برسد. بنابراین هماکنون ایرانخودرو موفق به اخذ استاندارد اتحادیه اروپا نشده است.
یکی از انتقاداتی که به خودروسازان در زمینه صادرات مطرح است، قرار نگرفتن در زنجیره ارزش خودروسازان صاحب برند است. با توجه به ورود محصولات پژو به شبکه محصولات ایرانخودرو تا چه اندازه میتوان امیدوار به تحقق این امر و نفوذ هرچه بیشتر به بازارهای صادراتی بود؟
ایرانخودرو برای ورود به زنجیره ارزش خودروسازان صاحب نشان تجاری نیازمند محصولاتی است که جوابگوی نیازمندیهای بازار باشد. به طور قطع در حوزه صادرات، رقبای سرسختی داریم و امکان رقابت بسیار دشوار است و حال این مسیر با مشارکت با پژو شکل گرفته و در حال پیگیری است که به طور قطع باید این روند ادامه یابد. از بررسی رفتار طرف فرانسوی نیز احساس میشود پژو هم در این پروژه مصمم است. به طور قطع بحث صادرات یک بحث اجرایی و عملیاتی بوده و راه اصلی توسعه صادرات در آینده، تنها با مشارکت برندهای خارجی است که تاکنون هم در راهاندازی شرکت و هم تولید محصولات جدید موفق بودهایم.
با این شرایط و مساعد بودن آن، چالش صادرات در سال ۹۶ را در چه بخشهایی میبینید؟
بزرگترین چالش صادرات محصولات ایرانخودرو در امسال، نه تنها مشکلات و موانع گذشته خواهد بود بلکه باید به این نکته نیز توجه داشت که در نقل و انتقال ارز با مشکلاتی مواجه هستیم. فارغ از آن در کنار مباحث مبسوطی که باید به آن پرداخت، چالش پیشرو استاندارد تولیدات است. اگر بتوانیم محصولی اتوماتیک با استاندارد یورو ۵ تولید کنیم به طور قطع در بسیاری از بازارها شانس حضور بیشتری خواهیم داشت.ایرانخودرو در زمینه صادرات بدون انجام سرمایهگذاری دستاوردهای خوبی داشته است. در سال جدید نیز این پروژهها را دنبال خواهید کرد یا برنامه جدیدی برای توسعه آن خواهید داشت؟
تولید بدون سرمایهگذاری از راهبردهای اصلی ایرانخودرو در کشورهای صادراتی هدف است. ایرانخودرو براساس تفاهمنامهای که با کشور آذربایجان به امضا رسانده، عملیات ساخت خط تولید برای مونتاژ محصولات خود در این کشور را آغاز کرده است. در عین حال مذاکرات انجام شده در زمینه صادرات بدون سرمایهگذاری مستقیم به پیشرفتهای خوبی رسیده است که بر اساس آن علاوه بر آذربایجان، دو پروژه عمان و الجزایر را نیز دنبال میکنیم که سرمایهگذاری انجام شده در الجزایر از باقی قراردادها وسیعتر بود زیرا در مرحله خط تجاری دنا انجام شد و هماکنون در حال دریافت مجوزهای لازم و تشکیل شرکت سرمایهگذاری مشترک (جوینت ونچر) با مجوز وزارت صنعت، معدن و تجارت هستیم. مسیر برای ورود به بازارهایی که ملزم به رعایت مقررات هستند و خط تولید دارند، طی خواهد شد که مسیر ایرانخودرو نیز به درستی طی شده است.
احیای سایت ونزوئلا در چه مرحلهای قرار دارد؟
این سایت مشکلی برای راهاندازی دوباره ندارد اما شرکت ونزوئلایی طرف قرارداد به ایرانخودرو بدهکار است و در ظاهر نیز امکان پرداخت بدهی خود را ندارد. البته مسئولان این سایت معتقد به پرداخت این بدهی هستند اما همزمان با کاهش شدید نرخ نفت و مشکلات اقتصادی که در این کشور وجود دارد، دولت این کشور اجازه استفاده از ارز، برای بدهیهای موجود در صنعت خودرو را نمیدهد. بنابراین روند پرداخت بدهیها متوقف بوده و درحالحاضر قادر به پرداخت بدهی نیستند.
ارزیابی شما از وضعیت صادرات خودرو در سال ۹۶ همزمان با به نتیجه رسیدن مذاکرات خودرویی چیست؟
در زمینه صادرات ایرانخودرو در سال ۹۶ دو نقطه قوت وجود دارد، نخست، راهاندازی شرکت سرمایهگذاری مشترک ( جوینت ونچر) پژو و ایرانخودرو در قالب شبکه ایکاپ و صادرات محصولات جدید از طریق این شبکه است. دومین نکته اقداماتی است که در سال گذشته با هدف اخذ استانداردهای مربوط به صادرات انجام شد که این روند در کنار راهاندازی دوباره بازار صادراتی سوریه و عراق، نویدبخش بهبود صادرات در سال ۹۶ است که امیدواریم با تکیه بر این اقدامات هدفگذاری انجام شده در زمینه صادرات امسال محقق شود.
