میترا ممسنی: در میانههای دهه ۱۳۸۰ بود که حضور چینیها در بازار خودرو ایران قطعی شد و آنها توانستند با عرضه محصولاتی متناسب با سلیقه مصرفکنندگان ایرانی، جای پای خود را در ایران به راحتی محکم کنند.
همزمان با اعمال تحریمها و محدودیتهایی برای خودروسازان ایران در همکاری با شرکتهای اروپایی، خودروسازان چینی در کنار حضور پررنگتر خود با تنوع تولید و افزایش تیراژ و همچنین تامین قطعات برای خودروسازان داخلی، به همکار درجه یک خودروسازان تبدیل شدند و در این شرایط بود که سهم بزرگی از بازار خودرو ایران در اختیار چینیها قرار گرفت. پس از برجام و به واسطه بازگشت خودروسازان معتبر دنیا به ایران این شبهه وجود داشت که بازار چینیها به حاشیه برود اما روند فعلی نشان میدهد خودروسازان چینی هنوز هم با استقبال زیادی مواجه هستند. در این شرایط و در کنار حضور خارجیها در صنعت خودرو ایران، کرهایها دیگر همکار صنعت خودرو ایران شدند و گسترش این همکاری به جایی رسید که اقدام به تولید خودرو در ایران کردند. در دهه گذشته هیوندای در ایران محصولاتی همچون آوانته و ورنا را در داخل تولید میکرد اما بهدنبال برخی تحریمهای خارجی و ترک این خودروساز تولید این خودروها متوقف شد اما در پسابرجام با حضور دوباره هیوندای در ایران، تولید خودروهای آی۱۰ و آی۲۰ آغاز شد و براساس پیشبینیها اکسنت نیز به زودی در ایران به تولید خواهد رسید. از آنجا که کرهایها نامی درخشان در میان مصرفکنندگان ایرانی داشتند، این انتظار میرفت تا حضور چینیها در بازار ایران کمرنگ و کمرنگتر شود اما با ورود نخستین خودروی کرهای به بازار این پیشبینی اشتباه از آب درآمد. کرهایها آنچنان که باید، نتوانستند حضوری قوی در بازار ایران داشته باشند و عرضه دو محصول آی۱۰ و آی۲۰ با قیمتهایی در تراز نرخ سیبییو این خودروها نشان داد، هنوز راه زیادی برای رسیدن به جایگاه خودروهای چینی در بازار ایران دارند.
۲ راهکار موفقیت کرهایها در بازار ایران
فربد زاوه، کارشناس صنعت خودرو در گفتوگو با گسترش صنعت با تاکید بر اینکه اگر سیاست خودروسازان کرهای در ایران تکرار روند فعلی باشد، هیچ تاثیرگذاری بر بازار نخواهد داشت، گفت: تداوم سیاست تولید، اجرا و مدیریت پروژه فعلی تاثیری بر بازار نخواهد گذاشت چراکه هزینههای تولید تاکنون مناسب تمام نشده و محصول نهایی با نرخ تمام شده بالایی روانه بازار میشود. وی با بیان اینکه درحالحاضر خودروهای کرهای با نرخ تمام شدهای وارد بازار شده که حتی با نمونه خارجی مشابه خود نیز رقابت نمیکنند، افزود: در این شرایط نهتنها تاثیری در بازار خودروهای چینی نمیگذارند، بلکه اقبالی در بازار داخلی نیز پیدا نخواهند کرد. این کارشناس صنعت خودرو، افزایش عمق ساخت داخل و مدیریت هزینههای تولید را از راهکارهای موفقیت خودروسازان کرهای در بازار ایران دانست و تصریح کرد: در صورت افزایش عمق ساخت داخل و مدیریت هزینههای تولید و توان استفاده بهینه از تخفیفهای تعرفهای، توان کاهش نرخ تا اندازه زیادی وجود دارد در این شرایط میتوان امیدوار بود بازار کمکم تغییر جهت داده و تمایل به خرید خودروهای کرهای افزایش یابد، به طور قطع در این شرایط حتی سازندههای چینی نیز باید نسبت به کاهش نرخ محصولات خود اقدام کنند. زاوه یادآور شد: البته توجه به این نکته ضروری است که تولیدکننده خودروهای چینی در ایران با تولیدکننده خودروهای کرهای در ایران منافع یکسانی داشته و بهطور قطع در بحث مدیریت رقابت داخلی بهگونهای عمل خواهد کرد که متضرر نشود. وی با بیان اینکه هماکنون معادل قیمتی خودروهای کرهای که وارد بازار شدهاند، خودروهای چینی نیز در بازار موجود است، اظهار کرد: در چنین شرایطی و مشابه بودن نرخ خودروهای کرهای و چینی، شاهد تداوم عملکرد و حضور خودروهای چینی در بازار هستیم چراکه خودروهای کرهای در حال عرضه در بازار ایران، از لحاظ سطح امکانات فول آپشن نبوده و امکانات به نسبت پایینتری نسبت به خودروهای چینی دارند.
تعرفه روشی برای توسعه صنعت نیست
این کارشناس صنعت خودرو ادامه داد: از لحاظ کلاس خودرویی نیز تفاوتهای زیادی وجود دارد و میتوان با مبلغی که برای یک مدل هیوندا پرداخت میشود، نسبت به خرید یک اس یو وی چینی اقدام کرد. زاوه با تاکید بر اینکه نگاه مشتری تنها به نرخ نیست، افزود: امکانات و آپشنها نیز از موارد اصلی است که مشتری به آن توجه میکند و به طور قطع در صورت ادامه روند فعلی از سوی خودروساز کرهای در ایران، شاهد هیچ تاثیری روی خودروهای چینی و کمرنگ شدن بازار آن نخواهیم بود. وی در پاسخ به اینکه پیشبینیها حاکی از عرضه خودروهای کرهای پایینتر از نرخ سیبییو آن بوده است اظهار کرد: عرضه خودروهای کرهای تولید شده در ایران به بازار با قیمتهای بالا نشان داد که دیوار تعرفه، روشی برای توسعه صنعتی نیست و هیچ کمکی به اقتصادی شدن هیچ صنعتی نخواهد کرد.
کرهایها جایگزین خوبی برای چینیها
اما در عین حال نظرات متفاوتی نیز وجود دارد و برخی معتقدند در مقایسه خودروهای کرهای و چینی، بازار به خودروهای کرهای روی خوش نشان خواهد داد و امکان رقابت بین آنها افزایش خواهد یافت. عبدالله بابایی، کارشناس صنعت خودرو نیز با تاکید بر اینکه نرخ خودرو، با توجه به نوع عرضه آن متفاوت خواهد بود، گفت: در بازارهایی که خودروهای کرهای جایگزین خودروهای چینی میشوند، بهطور قطع استقبال زیادی از این خودروها خواهد شد و مصرفکننده خودرو کرهای را به خودرو چینی ترجیح خواهد داد. وی با بیان اینکه بیشک ورود خودروهای کرهای به بازار در کاهش استقبال از محصولات داخلی بیتاثیر است، افزود: از آنجا که قیمتگذاری این خودروها با محصولات داخلی در یک بازه قرار ندارد، بنابراین نمیتوان تصور کرد که بازار خوبی را در اختیار بگیرند. بابایی ادامه داد: در زمینه خودروهای چینی که اختلاف قیمتی زیادی با خودروهای کرهای ندارند، میتوان پیشبینی کرد که امکان رقابت با چینیها وجود دارد و در صورت مدیریت صحیح از سوی کرهایها، بازار ایران در اختیار آنها قرار خواهد گرفت. این کارشناس صنعت خودرو تصریح کرد: باید این نکته را درنظر داشت که با ورود خودروهای جدید که با تفاهم با شرکتهای اروپایی به بازار وارد میشوند و قیمتگذاری درستی نیز برای آنها تعریف شده، نمیتوان متصور بود که خودروهای کرهای رقیبی برای این دست از خودروها خواهند بود و تنها رقیب اصلی آنها، چینیها هستند که با حضور پررنگ کرهایها این حضور دچار خدشه خواهد شد.
سخن آخر
این اظهارات در حالی است که به نظر میرسد چینیها حتی با وجود رقبای فعلی و آینده خود در بازار خودرو ایران، قصد عقب کشیدن نداشته و به دنبال رقابت و ماندن در این بازار هستند. بیشک برگ برنده چینیها در این شرایط، مسائلی مانند نرخ و تنوع محصول است و عملکرد آن در بیش از یک دهه نشان داده که توانایی خاصی در این دو مقوله دارند؛ محورهایی که نقاط ضعف خودروسازان اروپایی است. هرچه هست، باید منتظر ماند و دید با داغتر شدن رقابت در بازار خودروی ایران، چینیها چه سرنوشتی در بازار ایران خواهند داشت و آیا رو به افول میروند یا همچنان جایگاه خود را در این بازار حفظ میکنند. آنچه مسلم است، اینکه خودروسازان کرهای برای حضور قویتر در بازار ایران نیازمند مدیریت بیشتر بر هزینههای خود هستند تا بتوانند در بازار رقابتی که قیمت، حرف نخست را میزند، موفق عمل کنند.
