فاطمه امیراحمدی: به طور عموم بشر برای رفاه بیشتر در هر زمان ساخته‌هایی در زندگی خود داشته که مرحله به مرحله با آزمون و خطا سعی در اصلاح آن دارد. تایر نیز یکی از ساخته‌های بشری به شمار می‌رود که از مواد و ترکیبات مصنوعی زیادی تشکیل شده است.

از این قطعه به عنوان کفش خودرو نام برده می‌شود که در سلامت پا (رینگ) و کل سیستم خودرو نقش دارد. امروز اگر وارد بازار لوازم یدکی خودرو شوید با انواع تایرها به لحاظ تنوع، مواد ساخت، اندازه و... روبه‌رو می‌شوید که مشتری را با بازار متنوعی مواجه می‌کند. آلودگی زیست‌محیطی که از سوی ساخته‌های بشری در محیط زندگی ایجاد شده او را به این سمت سوق داده برای تولید و ساخت، بیشتر از مواد طبیعی استفاده کند و تایر نیز از این امر مستنثا نیست. امروز سازندگان به سوی ساخت تایرهایی به اصطلاح سبز حرکت کرده‌اند که آلایندگی آن در مقایسه با سایر تایرهای معمولی بسیار کمتر است. در این شماره گسترش صنعت سراغ دو فعال صنعت تایر رفت و در این‌باره پیگیر چگونگی ساخت تایر سبز در کشور، تیراژ آن و... شد.

بهینه شدن تایرهای جدید
علی محمدی، مدیر آموزش شرکت تولیدی لاستیک دنا، درباره مشخصات تایر سبز به گسترش صنعت گفت: تایر سبز به لاستیک‌هایی گفته می‌شود که در کاهش آلودگی محیط‌زیست و مصرف انرژی تاثیر زیادی دارد. این تایرها ضمن بهینه بودن در امر سوخت و طول عمر، در مقایسه با تایرهای معمولی آلایندگی ندارند. وی افزود: اگر به لحاظ حفاظت از طبیعت در مقابل ساخت‌های بشری به آن نگاه شود در ترکیب مواد و ساخت این نوع تایرها موادی که در آن به کار برده شده مانند ساخت کمباین و ساخت لاستیک از موادی استفاده می‌شود که به‌لحاظ زیست‌محیطی شرایط لازم را برای تجزیه داشته و کمتر آسیب‌رسان به طبیعت باشند. وی در ادامه به یکی از ترکیبات تایر سبز اشاره کرد و گفت: به طور نمونه در تایرهای معمولی روغنی به نام آروماتیک استفاده می‌شود که سرطان‌زاست و باعث آسیب رساندن به طبیعت نیز می‌شود اما با استفاده از روغن پارافینیک در تایر سبز این مشکل رفع شده است. لازم به یادآوری است تغییر این ترکیبات به همین سادگی نیست و هر تغییری کل مواد ترکیبی را به هم می‌ریزد و در ادامه برای ساخت سختی‌های خود را دارد. بنابراین باید به‌لحاظ خواصی که از تایر انتظار است ترکیبات به گونه‌ای جایگزین و آماده شود که کارکرد بالایی داشته باشند. به طور نمونه موادی در تایر استفاده شود که مقاومت غلتشی کمتر شود تا انرژی کمتر و در ادامه کاهش سوخت محقق شود. محمدی افزود: چنین مسائلی باید در ساخت تایرهای جدید رعایت شود تا به سمت بهینه شدن آنها حرکت و اصطلاح تایر سبز به آن گفته شود که مذاکراتی برای همکاری با برخی سازندگان شده تا ساخت انبوه آن آغاز شود.

فرسایش تایرها و آلودگی زیست‌محیطی
در ادامه گسترش صنعت برای دریافت اطلاعاتی درباره میزان تولید این تایرها در مقیاس اقتصادی سراغ ناصر پرهیزگار، معاونت تولیدی مهندسی این شرکت رفت. وی درباره این تایر گفت: تایرهای معمولی با توجه به اینکه ترکیبات پی‌سی‌ای (PCA) در آن وجود دارد به لحاظ زیست‌محیطی برای سلامت انسان مضر بوده و اکسید نمی‌شود و در طبیعت از بین نمی‌روند.او افزود: درصد زیادی از تایرها دارای چنین ترکیبی بوده که عامل بیماری و سرطان زاست. از این رو در ساخت تایرهای سبز از روغنی استفاده می‌شود که این ترکیب اصلاح شده و در نتیجه سازگار با محیط‌زیست است. این فعال صنعت تایر تصریح کرد: ترکیبات پی‌سی‌ای در لاستیک با توجه به میزان مصرف تایر در کشور که حدود ۳۵۰هزار تن است به دلیل فرسایش تایرها حدود ۲۶هزار تن ریزگرد یا همان ترکیبات پی‌سی‌ای در خیابان‌های شهرها و جاده‌های کشور، در فضا منتشر می‌کند که روی انسان و طبیعت اثر منفی دارد. معاونت تولیدی مهندسی این شرکت در ادامه درباره دیگر مزایای این تایر گفت: زمانی که تایر مقاومت غلتشی کمتری داشته باشد بنابراین مصرف سوخت کاهش پیدا می‌کند و زمانی که سوخت کمتر باشد دی‌اکسید کربن (CO۲) کمتری وارد هوا شده و در نتیجه موجب کاهش آلودگی هوا می‌شود که مسئله مهم‌تر مقاومت سایشی و فرسایشی است که باعث افزایش طول عمر تایرها می‌شود.

تفاوت نرخ تایرهای معمولی و سبز
پرهیزکار درباره تیراژ تولید تایرهای سبز در این شرکت گفت: نمونه‌های اولیه ساخته شد و در حال آزمون هستیم. پیش‌بینی این است که در فصل تابستان این لاستیک با تمام مطالعاتی که شرکت داشت وارد خط تولید شود.او درباره تفاوت نرخ تایرهای معمولی و لاستیک‌های سبز گفت: به لحاظ قیمتی تفاوت زیادی وجود ندارد شاید برای هر جفت لاستیک تفاوت حدود ۱۰هزار تومان باشد که نسبت به مزایای آن قابل‌توجه نیست زیرا این هزینه به نوعی صرفه‌جویی برای مصرف‌کننده است چراکه در درازمدت دوام و عمر تایر نرخ آن را جبران می‌کند. وی تصریح کرد: اگر به طور میانگین فردی ماهانه ۳۰۰هزار تومان هزینه بنزین داشته باشد می‌توان گفت بین ۲۰ تا ۲۵درصد هزینه‌های سوختی او کاهش پیدا می‌کند درنتیجه کاهش هزینه در بخش انرژی باعث جبران هزینه اولیه می‌شود. پرهیزکار در پاسخ به این پرسش که قرار است این تایرها برای کدام خودروها استفاده شود، گفت: در ادامه تولید قرار است برای گروه صنعتی ایران‌خودرو، شرکت سایپا و سایر خودروسازان و حتی شرکت‌های تراکتورسازی تامین لاستیک سبز داشته باشیم. او درباره کار پژوهشی این فناوری توضیح داد: این فناوری نتیجه همکاری پژوهشگران این شرکت و دانشگاه شیراز است و درواقع محصولی دانش‌بنیان است. البته سرمایه‌گذاری این طرح تنها به عهده شرکت تولیدی بوده که در ادامه دانش فنی این فناوری با همکاری صنعت و دانشگاه به‌دست آمده است.

تایر سبز نتیجه همکاری صنعت و دانشگاه
معاونت تولیدی مهندسی این شرکت درباره پیش‌بینی تولید در مرحله نخست به‌طور ماهانه بین ۷۰ تا ۸۰هزار حلقه تایر اشاره کرد و گفت: این تایرها تنها برای خودروهای سواری است که بیشترین مصرف را دارند اما این تعداد در مرحله بعد توسعه پیدا خواهد کرد و برای تامین تایر کامیونت‌ها، کشنده‌ها، ماشین‌های سنگین راه‌سازی و لاستیک‌های تراکتور تولید خواهد شد. نیاز بازار بالا بوده و با توجه به پوشش ۲۰ تا ۲۳درصدی بازار از سوی این شرکت سعی در سبز کردن تمام تایرهای تولیدی شده است.پرهیزکار درباره سایر رقبای داخلی خود گفت: فناوری که در این شرکت استفاده می‌شود سایر واحدهای تولیدی در اختیار ندارند و فناوری بومی است که در همکاری دو جانبه این شرکت و دانشگاه به‌دست آمده است.وی درباره این فناوری در سطح جهانی صنعت تایر نیز اظهار کرد: تایر سبز، فناوری جدیدی است که پیشینه‌ای کمتر از ۵ سال دارد و شرکت‌های اروپایی و امریکایی به‌تازگی به این سمت حرکت کرده‌اند و بر اساس استاندارد ایمارک در اروپا، سازندگان ملزم به تولید تایرهای سبز هستند. او تاکید کرد: بنابراین اگر تولیدکنندگان داخلی بخواهند در بحث صادرات فعال باشند باید این الزام را رعایت کرده و به سمت تولید تایرهای سبز حرکت کنند. پرهیزکار درنهایت به محدود بودن تایرهای سبز در کشورها اشاره کرد و گفت: به دلیل جدید بودن این فناوری شاید بین ۲۰ تا ۲۵درصد تایرهای جهان از نوع لاستیک‌های سبز باشند.