میترا ممسنی: درحالی شرکت خودروسازان بم از امروز شنبه پیشفروش محصول جیسی ۶ اتوماتیک «جیلی» خود را آغاز میکند که «هاوتای» دیگر خودرو چینی نیز خود را برای ورود به بازار ایران آماده میکند.
داستان ورود خودروهای چینی به بازار ایران تکراری است که به نظر میرسد حتی با امضای قرارداد با اروپاییها نیز پایانی برای این داستان نیست. شنیدهها حاکی از آن است که محصول جیسی ۶ اتوماتیک «جیلی»، رقیبی تازه برای تندر ۹۰ خواهد بود. به گفته مدیران این شرکت، این خودرو که بیش از یکسال پیش در نمایشگاه تبریز رونمایی شد، تولید آن آغاز شده و شهریور پا به بازار ایران خواهد گذاشت. مطابقت دادن این محصول با استانداردهای ایران که حدود ۶ماه طول کشید دلیل اصلی تاخیر عرضه این خودرو به بازار ایران اعلام شده است. از سوی دیگر، هاوتای نیز پیش از این دوبار برای عرضه محصولات خود در ایران تلاش کرده بود که هر دو بینتیجه ماند اما «ریگان خودرو» قصد دارد با تکیه برای تواناییهای گروه صنعتی کرمانخودرو، تولید محصولات این شرکت را در منطقه آزاد ارگ جدید آغاز کند. در این شرایط فلسفه قراردادهای خودرویی تا اندازهای دچار خدشه میشود چراکه با عرضه خودروهای چینی با سگمنت قیمتی آنچه مصرفکننده ایرانی میپسندد، فضا برای تازهواردهای اروپایی تنگ خواهد شد و از آنجا که به نتیجه رسیدن این قراردادها زمانبر خواهد بود، این زمان، شرایط را برای خودروهای چینی مهیا میکند تا به خوبی جای خود را با آپشنهای بالا و نرخ ارزان در دل مصرفکننده ایرانی باز کنند. کارشناسان صنعت خودرو نیز معتقدند زمان، نکته مهمی در اقدامات انجام شده از سوی خودروسازان خواهد بود که این فضا برای چینیها به خوبی مهیاست، هرچند ورود خودروهای جدید چینی به بازار ایران، منافاتی با دیدگاههای کلان ندارد.
حرکت به سمت چینیها با هدف حفظ منافع
امیرحسن کاکایی، دانشیار دانشکده مهندسی خودرو در گفتوگو با گسترش صنعت با اشاره به ضرورت فعالیت شرکتهای خصوصی در چارچوب قوانین کشور اظهار کرد: یک شرکت خصوصی منافع خود را مدنظر قرار میدهد از اینرو تولید و عرضه خودروهای جدید از سوی شرکتهای خصوصی خودروسازی منطقی است. وی با بیان اینکه از دیدگاه ملی رقابت در کشور موردتاکید قرار میگیرد بنابراین ورود خودروهای جدید چینی به بازار ایران منافاتی با دیدگاههای کلان ندارد، افزود: در این شرایط پرسشی که مطرح میشود اینکه چرا قراردادهای جدید با شرکتهای چینی منعقد شده و با وجود انعقاد قرارداد ۱۰ جانبه طراحی و توسعه پلتفرم در ایران همچنان چین شریک نخست خودروسازان است، در حالیکه انتظار میرفت با این شرایط دیگر خودروهای چینی در ایران حضور نداشته باشند. این استاد دانشگاه ادامه داد: حرکتهایی که در سطح کلان ملی از سوی خودروسازان داخلی ایجاد شده این انتظار را به وجود آورده که اقدامات ملی در صنعت خودرو انجام شود و در فضای رقابتی باقی بمانند و در درازمدت نیز به گونهای عمل نشود که خودروسازان چینی در بازار ایران باقی بمانند، بلکه خودروسازان داخلی باید بتوانند با توجه به فرآیندهای انجام شده به شرایط رقابتپذیر دست یابند. کاکایی با اشاره به نارضایتیهای موجود از صنعت خودرو در زمینه حمایتهای بیاندازه از این صنعت اظهار کرد: این انتظار میرود که با وجود این حمایتها، صنعت خودرو رقابتپذیر باشد و با قراردادهای منعقد شده حرکات انجام شده در صنعت خودرو تکمیل شود اما باید به این نکته توجه کرد که این حرکت زمانبر است و هنوز اتفاقهایی در زمینه رشد صنعت خودرو در ایران رخ نداده زیرا اتفاق ناگهانی نبوده و چند ماهه است و ۳ تا ۴ سال زمان میبرد نتایج آن مشخص شود، در این شرایط تعمیم آن به شرکتهای خصوصی امکانپذیر خواهد بود. دانشیار دانشکده مهندسی خودرو با تاکید بر اینکه برنامههای توسعهای سریع جواب نمیدهند و در این شرایط منطقی نیست تا زمان رسیدن به نتیجه مشخص مانع از هرگونه رقابت شد، تصریح کرد: دولت برای همکاری شرکتها با صنعت خودرو ایران شروطی تعیین کرده اما در این میان ضمانت طراحی پیشبینی نشده، بنابراین یک شرکت خصوصی این حق را دارد که با توجه به توانمندی موجود در کشور، محصول رقابتی را وارد و در کشور تولید کند که البته باید این تولید رقابتی شود که هماکنون شرکتها درحال رعایت کردن این موضوع هستند. وی نگرانی دانشگاهیان را از این روند اعلام و اظهار کرد: به طور قطع باید جایگاه رقابتی در دنیا برای صنعت خودرو باز شود. هماکنون شرکتهای غول دنیا که درآمد آنها از کل ایران بیشتر است، تمامقد در حال حمله هستند تا مانع از رشد دیگران شوند، بنابراین این حق وجود دارد که شرکتهای خصوصی خودروسازی تا زمانی که فرآیند تحقیقاتی و مهندسی در کشور به جواب برسد از روشهای متداول برای تولید استفاده کنند.
تولید خودرو استقلال اقتصادی نیست
کاکایی در پاسخ به این پرسش که با این روند چرا شرکتهای خودروساز به دنبال توسعه همکاری با اروپاییها رفتهاند، تصریح کرد: خودروسازان نمود اراده ملی هستند و اراده ما مبنی بر داشتن استقلال در تصمیمگیریهای کلان سیاسی است که نیاز به پشتوانههای اقتصادی نیز دارد. وی ادامه داد: اقتصاد مقاومتی به معنی جدا بودن نیست، هیچکس تولید خودرو در کشور را به معنی استقلال اقتصادی نمیداند اما یک فرآیند کلی در کشور وجود دارد که باید در این صنعت به رقابت بینالمللی دست یابیم و برای این کار ناگزیر به هزینه در بخشهای تحقیق و توسعه، طراحی محصول جدید و بومیسازی دانش هستیم. این استاد دانشگاه علم و صنعت با تاکید بر اینکه در حالت عادی و در فضای رقابتی یک کشور بدون حمایتهای دولتی خودروساز نمیشود، ادامه داد: چین در ۱۵ سال با برنامه کلانی که در این زمینه طراحی شد و همه امکانات کشور در اختیار آن قرار گرفت، به تحول رسید به طوری که در ۱۵ سال، ۲۵ تا ۳۰درصد بازار خودروی دنیا را در اختیار گرفت و در دنیای امروز چین جایگاه رقابتی در اختیار دارد، به طوری که سال گذشته ۲۸ میلیون خودرو تولید کرد. کاکایی یادآور شد: صنعت خودرو صنعتی پیشرو است و کشورهایی که به دنبال رونق این صنعت هستند، به دنبال کسب سودهای کلانی خواهند بود اما در این میان غولهای اقتصادی، به گونهای قوی در این صنعت عمل میکنند که هزینههای بالایی را برای تحقیق و توسعه پیشبینی میکنند و به دلیل بالا بودن هزینهها در سطح آزاد و بینالمللی یا با یکدیگر ادغام شده یا با همکاری یکدیگر طرح مشترکی را پیش میبرند. دانشیار دانشکده مهندسی خودرو با بیان اینکه اگر از نظر اقتصادی آزاد فکر کنیم، تولید خودروهای خارجی در ایران صرفه اقتصادی ندارد، اظهار کرد: اگر میخواهیم دیدگاههای خود را پیاده کنیم باید شرکتهای بزرگ را وادار کرده به سمت طراحی حرکت کنند این درحالی است که تجربه نشان داده در برخی موارد واردات صرفه اقتصادی بیشتری خواهد داشت اما قوانین به گونهای تصویب شده که منجر به رشد تولید و اشتغال در کشور شود. به طور قطع بحث اقتصادی و درآمد روزمره بحثی جدا از درآمد کلان، اشتغالزایی و استقلال است، رویکردی که در شرکتهای بزرگ بر آن تمرکز شده است. وی در پایان بر ضرورت توجه بیشتر صنعت خودرو به تحقیق و توسعه اشاره و تصریح کرد: در این شرایط لازم است توجه ویژهای به دانشگاهیها شود زیرا تازمانی که این ارتباط سیستماتیک و اصولی برقرار نشود و در ظواهر و سطح باقی بماند، تمام اقدامات انجام شده به شکست منجر خواهد شد اما امیدواریم با برنامههای پیشبینی شده، حرکت عمومی در صنعت خودرو ایجاد شود.
