فاطمه امیراحمدی: ساخت و عرضه خودروهای جدید منجر به تحول در صنعت خودرو کشور شده اما در کنار این تغییرات باید شریک و همکار خودروسازان نیز دچار تحول شوند. اگر این اتفاق نیفتد تنها مونتاژکاری خواهیم بود که توسعه موردانتظار بهدست نخواهد آمد.
امروز یکی از نگرانیهای قطعهسازان داخل همین مسئله است. عنوان میشود ۱۲۵قطعه یکی از مدلها به قطعهسازان داخلی سفارش داده شده است اما باید دید این اقلام ۴۰درصد موردتاکید وزیر صنعت، معدن و تجارت برای شروع داخلیسازی است؟ سخن دو فعال صنعت قطعه درباره میزان داخلیسازی مدلهای جدید محور این گزارش است که میخوانید.
الگوی قطعهسازان ایرانی فراتر از سازندگان چینی
یکی از مباحثی که قرار شد ساخت پژو ۲۰۰۸ با عمق ۲۰درصد آغاز شود این بود که آمادگی لازم بین قطعهسازان برای آغاز ساخت زودهنگام وجود ندارد. محمود نجفیسهی، فعال صنعت قطعه در اینباره معتقد است قطعهسازان ایرانی حتی توان اینکه به سطح قطعهسازان اروپایی برسند را در مجموعههای تولیدی خود دارند. وی افزود: الگوی قطعهسازان کشورهایی مانند چین، هند یا کره نیست بلکه کشورهای بسیار پیشرفتهتر در این صنعت الگوی قطعهسازان داخل است. توان وجود دارد و زیرساختها تا حدودی آماده شده است ضمن آنکه علاقه نیز در این زمینه وجود دارد. باید شرایطی فراهم شود که داشتهها تبدیل به تولید شوند اما شرایط خیلی مطلوب نیست. صنعت قطعه در شرایط اقتصادی موجود به سختی در حال فعالیت است و زمانی که مدیر واحدی به سختی تلاش میکند تولیدی خود را فعال نگه دارد تا به تعهدات خود عمل کند نمیتوان انتظار بهرهوری بالا از او داشت و حتی اینکه به آینده دورتر نگاه داشته باشد. صنعت کشور مشکل دارد اما صنعت قطعه مشکلات بیشتری دارد و برخورد مناسبی با این صنعت نمیشود. قراردادهای خودروسازان یا شرایط مناسب را برای صنعت قطعه کشور ایجاد نمیکند یا تنها برای قطعهسازان خاصی مفید است. این نگرانی وجود دارد که تعداد بسیاری از قطعهسازان داخلی از چرخه تامین خودروسازان خارج شوند یا به نوعی آنها را خارج کنند.
سهم ۵۰-۵۰ برای تامین قطعه
طبیعی است قطعهسازان کوچک به لحاظ ظرفیت نتوانند برای خط تولید تامین قطعه داشته باشند. نجفیسهی در اینباره گفت: برای رفع این مشکل فرمولی پیشنهاد شد؛ اینکه ۷۰درصد تامین یک قطعه برای یک تولیدکننده باشد و ۳۰درصد باقی بین دو قطعهساز کوچک تقسیم شود. البته چنین فرمولی اشکالاتی دارد زیرا بهطورقطع یک قطعهساز با ۱۵درصد تولید در مقابل قطعهسازی با ۷۰درصد تولید، نمیتواند از نظر گردش مالی و هزینه کردن در بخش تحقیق و توسعه و نیز سایر فعالیتها رقابت کند. او افزود: تقسیم ۳۰درصد تولید بین دو واحد، مفید نخواهد بود زیرا تیراژی نیست که باعث رشد و توسعه شود و نیاز است این عدد به ۵۰-۵۰ اصلاح شود به این شکل که ۵۰درصد تامین قطعه با یک قطعهساز باشد و ۵۰درصد باقی بین دو قطعهساز تقسیم شود تا اگر دو قطعهساز تولید خود را یکی کردند توان رقابت با قطعهساز دیگر را داشته باشند و با افزایش توان خود بتوانند در بازار باقی بمانند. عضو انجمن قطعهسازان ادامه داد: این پیشنهاد درحالحاضر به دلایلی کنار گذاشته شده و امروز بحث تکسورس مطرح است. عنوان میشود واحدهای کوچک زیرمجموعههای واحدهای بزرگ قرار گیرند در حالی که فرهنگ چنین امری در صنعت قطعه کشور به وجود نیامده است زیرا اگر پیچسازی زیرمجموعه واحدهای بزرگ قرار گیرد، قطعهساز بزرگ به دنبال این میرود که پیچها را نیز خود تولید و تامین کند. وی تاکید کرد: نزدیک به یکهزار و ۲۰۰ قطعهساز در این صنعت سرمایهگذاری و ماشینآلات موردنیاز را خریداری کردهاند و در شرایط سخت فعالیت خود را ادامه دادهاند. این اخلاقی نیست که در شرایط امروز و بهبود فضا گفته شود ظرفیت کافی ندارند و به راحتی کنار گذاشته شوند. با تعطیلی این واحدها دیگر سرمایهگذاری دوباره انجام نخواهد شد.
افزایش درصد تعرفه برای توسعه
نجفیسهی توضیح داد: در اینباره باید از همان ابتدا شروع کار برای تامین قطعات موردنیاز برنامهریزی روی تعداد و اندازه قطعهسازان میشد. در شروع کار برای هر قطعه، ۳ تا ۵ سازنده ایجاد کردند و امروز نیز شرایط را برای ادامه فعالیتشان با مشکلاتی همراه کردهاند. بهطورنمونه برای یکی از قطعهسازان بزرگ تک سورس اتفاق ناخوشایندی رخ داد که خط تولید دو خودروساز دچار مشکل شد. ازاینرو روند تکسورس خیلی مطلوب این صنعت نیست. وی گفت: اگر شرایط به موقعیتی بازگردد که واردات زیر مدیریت صحیح قرار گیرد و اگر قطعهای در داخل تولید نمیشود تعرفه تعیین شود که اگر سرمایهگذاری تمایل به سرمایهگذاری داشت مورد حمایت قرار گیرد رقبت برای هزینه کردن برای تولید قطعات موردنیاز به وجود میآید. نباید تعرفه آنقدر پایین گرفته شود که ساخت هیچ قطعهای در داخل توجیه نداشته باشد و به این استدلال که چون سازندهای در داخل نداریم و برای اینکه به حق مصرفکننده اجحاف نشود تعرفه نزدیک به صفر نگه داشته شود. این فعال صنعت قطعه ادامه داد: هیچ جای دنیا این نوع نگاه وجود ندارد که پیشرفت برای صنعت آنها اتفاق افتاده است. علم، توان و علاقه در داخل وجود دارد و قطعهسازان داخلی توانستند در مدت کوتاهی قطعات یک میلیون و ۶۰۰هزار خودرو را تامین کنند در نتیجه ظرفیت وجود دارد و با حمایت میتوان زمینه رشد و توسعه را حتی در قطعهسازان کوچک فراهم کرد. نجفیسهی در پایان اظهار کرد: قطعهسازان به حمایت مالی نیاز ندارند، حمایت معنوی نیاز است تا توان بالقوه آنها در امر توسعه و پیشرفت بهمنصه ظهور برسد. به جای سیاستهای حذفی باید توان موجود را ارتقا بخشید تا انتظارات از وضعیت صنعت قطعه و خودرو برآورده شود.
نگرانی قطعهسازان از عمق ساخت داخل
در حالی که نجفیسهی معتقد است باید قطعهسازان کوچک نیز در زنجیره تامین مدلهای جدید قرار گیرند با این استدلال که سرمایهگذاری در این واحدها انجام شده است و برای برونرفت راهحلهای مختلفی وجود دارد آرش محبینژاد، دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن، نیرومحرکه و قطعهسازی کشور نیز عنوان کرد: تامین قطعات خودروهای جدید یکی از مسائلی بوده که انجمن را نگران کرده است و عمده قطعهسازان داخلی نگران این مسئله هستند که سرنوشت آنها در آینده چه خواهد شد. او افزود: به دلیل اینکه تیراژ عمده خودروها مربوط به مدلهای قدیمی بوده و بالای ۷۰درصد آن را قطعهسازان داخلی تامین میکنند اما خودروهای جدید براساس قانون وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار است با عمق ۴۰درصد ساخت داخل شروع شود که اگر در خوشبینانهترین حالت، خودروساز با رعایت این قانون با ۳۰ تا ۴۰درصد آغاز کند بازهم ۳۰درصد از مدلهای قدیمی عقبتر خواهیم بود. البته باید توجه داشته باشیم شروع ساخت با ۲۰درصد آغاز شده و به دلایلی که بارها در رسانهها آمده قرار است با زمانبندی تعیین شده به درصد مورد نظر برسیم.
نیاز بازار به خودروهای جدید
این فعال صنعت قطعه ادامه داد: به هر شکل این را باید اذعان کرد ملت انتظار زیادی کشید تا دوران تحریم تمام شود و صنعت خودرو با صنعت خودرو بینالمللی کارش را از نو آغاز کند و آنها شاهد تردد خودروهای روز جهان در کشور باشند. ازاینرو کشش بازار و انتظار مردم از یک سو و از طرف دیگر اشتیاق خودروساز به شروع فعالیت جدید به دلیل حاشیه سود بالاتر - چون خودروهای قدیمی زیر تیغ تیز قیمتگذاری دستوری قرار داشته و به طور عمده با زیان خودروساز و قطعهساز همراه بوده است – کار با ۲۰درصد آغاز شد. در ادامه دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن، نیرومحرکه و قطعهسازی کشور تاکید کرد: اگر سرعت داخلیسازی و شتاب پیشرفت پروژهها با میزان کشش بازار و انتظار مشتری هماهنگ نباشد به زودی شاهد این خواهیم بود تیراژ خودروهای قدیمی جای خود را به تیراژ خودروهای جدید میدهد در حالی که داخلیسازی به مراتب پایینتر بوده و تعداد زیادی از قطعهسازان داخلی بیکار میشوند. او افزود: بنابراین انتظار است با نظارت وزارت صنعت، معدن و تجارت خودروسازان به عمق ساخت داخل سرعت بیشتری دهند و فرآیند عمق ساخت داخل را با سرعت بیشتری دنبال کنند تا شاهد تعطیلی کارخانههای قطعهسازی و از دست رفتن بازار و افت تیراژ اقتصادی نباشیم.
زمانبندی برای رسیدن به عمق ساخت داخل
محبینژاد درباره زمانبندی تعیین شده برای عمق ساخت داخل نیز گفت: براساس برنامه گروه صنعتی ایرانخودرو قرار است تا پایان امسال به عمق ۴۰درصد برسند که این از نظر انجمن زمان زیادی است و انتظار داشتیم حداکثر تا خرداد ساخت داخل ۴۰درصد اتفاق بیفتد. او عنوان کرد: خودروساز معتقد است قطعهساز آمادگی لازم نداشته یا توان آن وجود ندارد در حالی که بر اساس مقرراتی که تنظیم شده تا زمانی که نمیتوان به عمق ۴۰درصد رسید نباید پروژه آغاز شود. دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن، نیرومحرکه و قطعهسازی کشور اظهار کرد: این نوع پروژهها، برنامههایی ملی است که از قبل مطالعه کافی درباره آن میشود بنابراین طرح تجاری آن دیده شده که حجم سرمایهگذاری در توسعه صنعت قطعهسازی این پروژهها باید چقدر باشد. و گلایه انجمن از روز نخست همین بود که پیوست قراردادها هرگز به رویت انجمنها نرسید به همین دلیل با بنبست مواجه شدیم. محبینژاد گفت: پرسش بزرگ قطعهسازان این است که چه زمان عمق ساخت داخل به ۴۰ و سپس به بیش از ۴۰درصد خواهد رسید؟ و آیا در ادامه شاهد این هستیم که قطعهسازانی بازار خود را از دست بدهند و مجبور به تعطیلی باشند؟یکی از اتفاقهای خوشیمن بازار خودرو داخل ورود مدلهای جدید است، خلأیی که در چند سال اخیر به وسیله خودروهای چینی و کرهای پر شده بود. مردمی که امروز خودروهای متنوع با فناوری روز دنیا در اختیار دارند تمایلی به خرید خودروهای قدیمی نداشته و شاید بخشی از رکود بازار مربوط به همین امر باشد.
سخن آخر
با وجود همکاری و مشارکت قطعهسازان، به نظر میرسد فضای همکاری نیاز به بازنگری از هر دو سو دارد و خودروسازان برای تامین قطعات موردنیاز خود باید به این بیندیشند در شرایط سخت این قطعهسازان داخلی بودهاند که همواره پشتیبان آنها بوده و اجازه ندادند خط تولیدشان تعطیل شود. این شرایط سخت ممکن است در ادامه نیز رخ دهد بنابراین ضروری است در فرصت امروز که فضا مساعد است این صنعتگران را برای روزهای سخت تقویت کرد.
