کمتر از یک قرن از تولید پلیمرها در دنیا میگذرد و امروزه پلیمرها در تمامی صنایع رسوخ کردهاند و درحال جایگزینی سنگ، فلز، شیشه، سفال، چوب، پارچه، چسب و به طور تقریبی هر آنچه در گذشته بوده هستند.
پلیمرها به عنوان ضامن پیشرفت تمامی علوم دیگر شناخته میشوند بهطور مثال اگر پلیمرها نبودند تصور اینکه چگونه میتوانستیم در کمال آرامش در کنار انرژی برق زندگی کنیم غیرممکن بود.
حمید میرزاده در سال ۶۵ و بحبوحه جنگ تحمیلی و در روزگاری که تمام توجه مردم و مسئولان به دشمن بعثی بود با آگاهی از نقش پژوهش و فناوری در پیشبرد جامعه و فراهم بودن زمینه پیشرفت پلیمر در کشور، موافقت تاسیس یک مرکز پژوهشی پلیمری را از نخستوزیر وقت گرفت و با درایت و ممارست خویش آن مرکز را- پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران- به یکی از بزرگترین پژوهشگاههای کشور تبدیل کرد که در تمامی بررسیهای جهانی در زمینه پلیمر جزو ۵۰ مرکز برتر تحقیقات پلیمری دنیاست.
از طرف دیگر ذخایر بالای گازی کشور و درصد قابلتوجه اتان در آن به عنوان ماده اولیه پلیالفینها، توسعه کمی پتروشیمیهای پلیمری کشور و توجه به صنایع پاییندستی پلیمری کشور در سالهای اخیر میتوانست با پیوند خوردن پژوهشگاه پلیمر به توسعه کیفی نیز دست پیدا کند اما متاسفانه آنقدر که پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران در مجامع بینالمللی شناخته شده و مشهور هست در داخل کشور چنین نیست و حتی خیلی از تولیدکنندگان از وجود چنین مرکزی بیاطلاع بوده و نمیدانند که میتوانند بخش عمده مشکلات خود را در این مرکز رفع کنند.
در این میان و از زمان روی کار آمدن نکومنش، ریاست فعلی این پژوهشگاه، تمام توان خود را برای باز کردن درهای این پژوهشگاه به روی صنعت به کار برده است و حتی با وجود فشارهای داخل و خارج پژوهشگاه، یک شعبه در غرب کشور به منظور ارتباط برقرار کردن با صنعت غرب کشور احداث کرده و بهطور قطع با توجه به نتایج مثبت کار، تمایل زیادی از طرف پژوهشگاه برای گسترش فعالیت خود در سطح کشور دارد که این امر منوط به حمایت قاطع وزارتخانههای صنعتی ازجمله وزارت صنعت، معدن و تجارت است.
نگاهی گذرا به پتروشیمیها و واحدهای تولید موجود در شهرکهای صنعتی نشان میدهد که اغلب این واحدها پلیمری بوده و از پتروشیمیها گرفته تا واحدهای پاییندستی به جای روی آوردن به تولید محصولات خاص با ارزش افزوده بالا به تولید محصولات جنرال و عمومی روی آورده که بهطور قطع نمیتواند سودآوری بالایی داشته باشد و فراموش نکنیم که پیکان در زمان خود از درآمدزایی بالایی برای ایرانخودرو برخوردار بود که تولیدمحوری این شرکت و بیتوجهی به پیشرفت سایر رقبای خارجی و جهانی موجب شکست سنگینی برای صنعت خودروسازی کشور شد.
در زمینه پتروشیمیهای پلیمری و صنایع پاییندستی وابسته نیز با توجه به پیشرفت قابل توجه رقبا در تولید محصولات خاص اگر سیستم مدیریتی کلان کشور نخواهد دست به کار شود بهطور قطع در سالهای نهچندان دور باید حسرت زیانده بودن پتروشیمیهای کشور را نیز خورد.
در این زمینه حتی پتروشیمیهای منطقه نیز با روی آوردن به پژوهش و فناوری در حال تولید مواد اولیه پلیمری با تنوع کاربردی بسیار بالایی هستند و پتروشیمیهای کشور در حال دور شدن از پژوهش و فناوری بوده و هر سال همکاری آنها با مراکز پژوهشی درحال کمشدن است که بهطور قطع معاونت پتروشیمی وزارت نفت باید پاسخگو باشد.
پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با صد عضو هیات علمی و آزمایشگاههای پیشرفته این آمادگی را دارد که با حمایت از توسعه کیفی صنعت پلیمر در تمام نقاط کشور و حل مشکلات واحدهای تولیدی به صورت حضوری و با حمایت وزارت صنعت، معدن و تجارت، نفت و سایرین قدمی در زمینه پیشرفت صنعت کشور بردارد.
در پایان فراموش نکنیم، کشورهای پیشرفته دنیا آنهایی نیستند که پتروشیمیها و پالایشگاهها و مراکز صنعتی بزرگی دارند بلکه آنهایی هستند که مراکز علمی و پژوهشی خویش را بهدست اهلش سپردهاند و با تبدیل علم به ثروت در ارتقای تراز بینالمللی آن کشور موثر بودهاند و بهطور قطع وزارتخانهها و وزیرانی که بتوانند یک ارتباط نهادینه و سیستماتیک بین مراکز صنعتی و پژوهشی مرتبط خود برقرار کنند هرچند ممکن است در ابتدای امر جواب ملموسی دریافت نکنند اما در ادامه و با بالا رفتن میزان ارتباطات بهطور قطع نشانههای پیشرفت ظاهر خواهد شد.
مهرداد سیفعلی - سرپرست پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران
