۳ دسته مانع در مقابل زنان کارآفرین وجود دارد: نخست، موانع کلی پیش روی زنان و مردان کارآفرینان بوده است. دوم، به حوزه خانوادگی برمیگردد. سوم نیز فقط شامل موانع مربوط به کارآفرینی میشود.
به طور کلی، موانع شروع به کار و مشکلات ادامه کار در این میان خودنمایی میکند. واقعیت آن است که آنچه باعث شده امروز مانع اصلی برای کسبوکار زنان به وجود آید، بروز همان موانع کلی فضای کسبوکار در اقتصاد ایران است؛ بنابراین باید بحثها را به سمتی برد که موانع پیش روی همه کارآفرینان کشور را از میان برداشت و در یک اتحاد و همبستگی زنان و مردان کارآفرین، دست بهدست هم داده و موانع را از پیش رو برداریم. امروز موانع پیش روی کسبوکار زنان در ایران، بسیار کلان است؛ بهویژه اینکه پاشنه آشیل اقتصاد کشور، تولید است و تولید به فاجعهآمیزترین شرایط خود رسیده؛ به نحوی که به اعتقاد اقتصاددانان، بیشتر مردم به طرز فاجعهآمیزی در فقر به سر میبرند و خلاقیت و مولد بودن در جامعه از بین رفته است. هماکنون گروهی از طریق رانت، چرخه صنعتی را به مالی تبدیل کرده و حاکمیت سرمایه را دراختیار گرفتهاند؛ پس در کشوری که ادعای سرمایهداری ندارد، سروری پول باعث میشود بین ۷۵ تا ۲۲۵ برابر کشورهای دارای اقتصاد سرمایهداری، سپردهگذاری در بانکها شود. میزان نقدینگی کشور به یک میلیون و ۳۵۰ هزار میلیارد تومان رسیده در حالی که ۸۵ درصد از این مبلغ، به سپردههای بلندمدت تبدیل شده است و مردم عادت کردهاند پولی را دریافت کنند که بابت آن هیچ زحمتی کشیده نشده؛ این در حالی است که با یک حساب سرانگشتی، نظام بانکی کشور باید سالانه حدود ۲۲۰ هزار میلیارد تومان سود این سپردهها را به مردم بپردازد در صورتی که در کشور، اینچنین ثروتی تولید نمیشود بلکه کل سود شرکتهای دولتی و خصوصی کشور در سال گذشته ۱۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است. پس نظام بانکی کشور، به بنبست رسیده است.
به اعتقاد اقتصاددانان، ایران با فروپاشی نسبی طبقه متوسط جامعه روبهرو بوده و نظام تصمیمگیری ما مبتنیبر عمل کارشناسی نیست؛ پس در این شرایط، هیاهو و جوسازی خیلی زود نتیجه میدهد؛ بهویژه اینکه در اقتصاد رانتی که بیش از ۷۵ درصد تولید ناخالص داخلی را دراختیار دارد، توزیع رانت به نام خصوصیسازی در ایران، از طریق مکانیزم بازار انجام نمیشود بلکه از طریق دستورهای حاکمیتی است.
جمال رازقیجهرمی - رئیس اتاق بازرگانی شیراز
