امیرعلی امینیان: صنعت لوازمخانگی بهعنوان یکی از صنایع پیشرو در اقتصاد کشور برای ماندگاری در میدان رقابتهای داخلی و خارجی نیاز به توسعه هوشمندانه و دانشمحور دارد.
اگرچه این هدف در برنامههای تحقیق و توسعه تولیدکنندگان لوازمخانگی از مدتها پیش گنجاندهشده و رمز بقای این صنعت در بازارهای جهانی تلقی میشود اما توجه به این مهم ضروری است که صنعت لوازمخانگی باید از سیستمهای سنتی گذر کرده و به تولید دانشبنیان برسد.
دانش و پژوهش این روزها در متن تولید و صنعت کشور قرارگرفته و دیگر صنایع نمیتوانند با روشهای سنتی تولید جایی در میان رقبای خود داشته باشند. صنعت لوازمخانگی کشور نیز با قدمت بیش از نیمقرن و اشتغالزایی چند صدهزارنفره برای ماندن در عرصه رقابتهای داخلی و خارجی راهی جز توسعه فناورانه در همه ابعاد ندارد. حال با رویکردهای تازهای که دولت برای حمایت از طرحهای علمی و پژوهشی داشته خوشبختانه صنعت لوازمخانگی بهویژه در بخش برقی نیز در حال پوستاندازی است و خطوط تولید صنایع کوچک و بزرگ در بخش لوازمخانگی هر روز شاهد تحول و رشد دانشمحور و علمی است.
حمایت از خلاقیتها برای پایان
تولید سنتی
فاصله میان فناوران و متقاضیان فناوری (تولیدکنندگان و سرمایهگذاران) همیشه یکی از مشکلات کشور در نوآوری و تجاریسازی فناوریها بوده است. بیاطلاعی سرمایهگذاران و تولیدکنندگان از طرحها و نوآوریهای صنعت موجب کاهش نرخ نوآوری در صنایع مختلف شده است. از طرف دیگر این مهم موجب شده که تولیدکنندگان داخلی برای حل مسائل و نیازهای فناورانه خود تنها به واحدهای تحقیق و توسعه داخل سازمانشان متکی باشند یا برای تامین این نیازها به خارج از مرزهای کشور رجوع کنند.
هرچند برگزاری جشنوارههای تخصصی نوآوری در حوزه صنایع مختلف در سالهای اخیر گامهای کوچکی در ارتقای سطح نوآوری صنایع مختلف برداشته است با این حال فرصت بسیار ارزشمندی برای سرمایهگذاران و تولیدکنندگان فراهم کرده تا از طرحها و نوآوریهای موجود کشور در حوزه صنایع مرتبط آگاهی یافته و با نوآوران و فناوران حوزه کاری خود ارتباط برقرار کنند. به همین دلیل یکی از کلیدواژههایی که در توسعه علمی صنایع از چند سال پیش در ادبیات صنعتی کشورمان بیشتر مورد استفاده قرارگرفته جشنوارههای نوآوری در صنایع مختلف بوده است؛ جشنوارههایی که در صنعت لوازمخانگی نیز امسال برای نخستین بار با تلاش مرکز فن بازار ایران برگزار شد و زمینه معرفی بیش از ۳۰ طرح خلاقانه در تولید لوازمخانگی را فراهم کرد.
اکبر قنبرپور، رییس مرکز فن بازار ملی ایران در این زمینه به گسترش صنعت گفت: سال گذشته فن بازار ایران فراخوانی منتشر کرد که مخترعان محصولات خود را برای تولید عرضه کنند. بیش از ۱۰۰ نوآوری برای عرضه از طریق بازار دارایی فکری و حضور در جشنواره لوازمخانگی درخواست دادند که از این میان بیش از ۳۰ نوآوری حائز شرایط شده و در بازار عرضه این جشنواره قرار گرفت.
قنبرپور افزود: در این جشنواره با حضور بیش از ۵۰ تولیدکننده لوازمخانگی سرانجام ۸ اختراع ازجمله سیستم بخارپز قابلنصب روی انواع اجاقگاز، دستگاه ظرفشویی با سیستم air jet، یخچال فریزر خانگی و صحرایی، کنترل الکترونیکی شیرهای گاز بهصورت پیوسته (اجاقگاز هوشمند) و... بهعنوان اولویت تولیدی معرفی شد و در اختیار سرمایهگذاران و صنعتگران قرار گرفت تا زمینه تجاریسازی آنها فراهم شود.
به گفته وی از این تعداد تاکنون ۳ طرح موفق شدهاند جذب سرمایه کرده و وارد مرحله تجاریسازی شوند و بقیه هنوز در این زمینه موفق نبودهاند.
قنبرپور دلیل ناکامی ۵ اختراع دیگر در تجاریسازی را احتمال جذاب نبودن آنها برای بازار یا بهصرفه نبودن عنوان کرد و افزود: فن بازار ایران اعلام کرده چنانچه صنعت یا سرمایهگذاری تمایل به سرمایهگذاری در اختراعات خوب را داشته باشد دولت ریسک سرمایهگذاری در این اختراع را کاهش داده و ۵ میلیارد ریال تسهیلات در این زمینه پرداخت میکند.
رییس فن بازار ایران ادامه داد: صنعت لوازمخانگی ایران سنتی است و اگر برای توسعه خود به تحقیق و توسعه دانشبنیان توجهی نکند حتی رقبای داخلی را نیز از دست میدهد.
قنبرپور با اشاره به اینکه برای رقابت در بازارهای داخلی و خارجی باید تحقیق و توسعه علمی و دانشبنیان بیشازپیش موردتوجه قرار گیرد تصریح کرد: کشورهای همسایه و رقبای ایران از مدتها قبل این برنامه را شروع کردهاند و ایران نیز باید به فعالیتهای دانشبنیان خود سرعت بیشتری بدهد.
این مقاممسئول افزود: واحدهای تحقیق و توسعه کارخانههای لوازمخانگی نباید تنها نگاه داخلی داشته باشند بلکه باید با مطالعه بازار و مشتریان و نگاه برونگرایانه نیازهای بازار را شناسایی و در مسیر تولید محصولات باکیفیت با راهبرد علمی و دانشبنیان حرکت کنند. وی با اشاره به اینکه تقویت زیرساختها و سرمایهگذاری در تحقیق و پژوهش، کمک به جذب سرمایه بهمنظور ارتقای دانش نیروی انسانی با استفاده از صنایع برتر دنیا، ایجاد و توسعه فضای کارآمد برای انجام کارهای پژوهشی، ایجاد فضای امن برای رشد کار پژوهشی و علمی، اصلاح آموزشهای فنی و کاربردی، حمایت از حقوق تولیدکنندگان، تقویت موسسات پژوهشی و دانشبنیان، اشاعه و ترویج اصول و مبانی فرهنگ صنعتی، حرکت در مسیر روشهای نوین و داشتن استاندارد کالا از مواردی است که توسعه صنعت لوازمخانگی به آن نیاز دارد.
وی تصریح کرد: صنعتگران و تولیدکنندگان داخلی علاقه فراوانی به سرمایهگذاری در بخش دانشبنیان لوازمخانگی دارند چراکه از میزان اثرگذاری و مقبولیت این پروژهها در اذهان عمومی آگاهند.
وی اعلام کرد: معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای حمایت از معاملات بازار دانشبنیان لوازمخانگی، منابعی را برای تهیه مستندات فنی-اقتصادی نوآوریها تامین کرده و به تمام خریداران نوآوریها برای خرید دانش فنی، سرمایهگذاری روی نوآوری یا دریافت لیسانس آنها تسهیلات مالی ارائه میکند.
سبقت تولیدکنندگان برای توسعه دانشبنیان
تولیدکنندگان ایرانی با باور ضرورت توسعه علمی فعالیتهای خود این روزها در حال رقابت شدید برای ارتقای سطح تولید خود با رویکرد دانشبنیان هستند. گنجاندن برنامههای علمی و فناورانه ویژه در طرحهای تحقیق و توسعه و همکاری با تولیدکنندگان برتر لوازمخانگی جهانی ازجمله روشهایی است که فعالان صنعتی لوازمخانگی برقی در ایران این روزها برای رشد خود برمیگزینند.
اسماعیل علیپوریگانه، مدیرعامل گروه لوازمخانگی پارس در همین زمینه به گسترش صنعت گفت: توسعه دانشبنیان باید در دستور کار تولیدکنندگان لوازمخانگی ایرانی قرار گیرد تا بتوانند با تولیدات جهانی رقابت کنند.
علیپوریگانه افزود: برای افزایش ارزشافزوده محصولات و نیز افزایش بهرهوری در تولیدات داخلی نیازمند پژوهشهای دانشبنیان و توسعه علمی محصولات هستیم که البته در شرکت لوازمخانگی پارس به این مسئله در طرحهای تحقیق و توسعه توجه شده است.
وی خواستار حمایت دولت از طرحهای توسعه دانشمحور کارخانههای تولیدی لوازمخانگی شد و تصریح کرد: در جهان برای توسعه علمی صنایع هزینههای زیادی صرف میشود و دولت نیز باید با در اختیار قرار دادن تسهیلات ارزانقیمت برای برنامههای پژوهشی تولیدکنندگان زمینه رشد دانشبنیان همه صنایع بهویژه لوازمخانگی را فراهم کند.
وی ارتقای ظاهر و زیبایی محصولات ایرانی را یکی دیگر از دستاوردهای استفاده از پژوهشهای دانشبنیان در صنایع دانست و گفت: البته باوجود همه تلاشها تا زمانی که حمایتهای اقتصادی و تعرفهای از تولیدکنندگان ایرانی نشود حتی اگر همه اصول توسعه علمی و دانشبنیان نیز رعایت شود بازهم نمیتوان به توسعه صادرات محصولات و لوازمخانگی ایرانی خوشبین بود. در صورت حمایتهای منطقی مالی با توجه به رشد روزافزون پژوهشهای دانشبنیان در صنعت لوازمخانگی میتوان شرایط صادراتی کشور را ارتقای چشمگیری داد.
محمد میمندی، مدیر روابط عمومی گروه صنعتی پاکشوما نیز از سفر ایتالیاییها به ایران برای تولید لوازمخانگی و انتقال فناوری خبر داد و به گسترش صنعت گفت: شرکتهای داخلی تولیدکننده لوازمخانگی در حال مذاکره با شرکتهای خارجی برای تولید محصولات مشترک در ایران هستند تا از این طریق انتقال دانش فنی به کشور را شاهد باشیم.
میمندی تصریح کرد: در همین راستا، یک گروه کارشناسی از شرکت کندی ایتالیا به ایران سفر کردند و ضمن ارزیابی بازار لوازمخانگی ایران در شهرهای تهران، سنندج، تبریز، اراک، اصفهان، مشهد، یزد و شیراز با برخی عوامل فروش در این شهرها رایزنی کردند.
این تولیدکننده ادامه داد: همچنین در جریان این سفر، جلسات و همایشهایی بهمنظور معرفی جدیدترین فناوری تولید لوازمخانگی در اروپا که از ایتالیا به ایران ارائهشده، برگزار شد.
میمندی تولید ماشین لباسشویی با قابلیت اتصال به وایفای را ازجمله محصولات مشترک تولیدی در شرکت پاکشوما با همکاری ایتالیاییها اعلام کرد و گفت: تولید محصولات روزآمد و منطبق با فناوری روز دنیا میتواند فروش شرکتهای فعال در صنعت لوازمخانگی را رونق دهد.
برخی از تولیدکنندگان نیز با سرعت بیشتری حرکت کرده و توانستهاند تولید دانشبنیان خود را به بازار عرضه کنند.
بهعنوانمثال شرکتی دانشبنیان در تبریز توانسته با تلاش نیروهای خلاق خود حدود ۳۰ درصد نیاز داخلی کشور به سامانههای الکترونیکی لوازمخانگی را تامین میکند.
جعفر صبحی، مدیرعامل شرکت پارلار آسیا در این زمینه گفت: سالانه حدود ۳میلیون برد الکترونیکی لوازمخانگی مانند کولر، یخچال و هود آشپزخانه در این شرکت تولید میشود و در اختیار تولیدکنندگان لوازمخانگی کشور قرار میگیرد.
صبحی افزود: بقیه نیاز کشور به این سامانهها به طور عمده از چین وارد میشود.
وی با بیان اینکه تولیدات این شرکت با محصولات چینی ازلحاظ قیمت و کیفیت برابری میکند، گفت: در صورت حمایت مالی، این شرکت قادر است تمامی سامانههای الکترونیکی لوازمخانگی را تامین و کشور را از واردات این سامانهها بینیاز کند.
مدیرعامل شرکت که از استادان برق و الکترونیک دانشگاه تبریز است، افزود: ۱۸۰ فارغالتحصیل دانشگاهی در این شرکت کار میکنند که حدود ۷۰ درصد آنها را فارغالتحصیلان رشته برق و الکترونیک از مقاطع تحصیلی کارشناسی تا دکترا تشکیل میدهد.
وی گفت: این شرکت با تکیه بر نیروهای متخصص دانشگاهی و کارآمد خود و استفاده از آخرین فناوریهای موجود صنعت الکترونیک توانست با طراحی و تولید بیش از ۵۰ محصول الکترونیکی در زمینه سیستمهای کنترلگر و نمایشگر لوازمخانگی، اتوماسیونهای صنعتی و خودروسازی، عنوان تولیدکننده دانشبنیان را از معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری کسب کند.
با این وجود با توجه به اینکه هنوز تولید لوازمخانگی برقی در ایران نسبت به تولید جهانی سنتی است بیتردید تمام تولیدکنندگان و فعالان توسعههای دانشبنیان نیازمند حمایت چشمگیر دولت در بخشهای مختلف صنعتی هستند تا بتوانند هرچه سریعتر ایدههای دانشمحور خود را عملیاتی کرده و کمک بزرگی به توسعه صنایع لوازمخانگی در کشور کنند.
