طیبه جهانبازی - گروه صنعت: تمامی کارشناسانی که نقشی در پیشبرد فعالیت شرکتهای دانشبنیان دارند در این موضوع به توافق رسیدهاند که شرکتهای فناور و دانشبنیان برای فروش محصولات خود با مشکلاتی همچون نداشتن تجربه کافی در حوزه بازار، نداشتن نیروی انسانی متخصص، نبود بانک اطلاعاتی درست، نبود منابع مالی و ورادات بیرویه مواجه هستند.
نیمه دوم شهریور امسال بود که سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاستجمهوری اعلام کرد: به منظور بازارسازی برای محصولات دانشبنیان تولید داخل میزان ۱۰هزار میلیارد تومان تعیین شده که تا پایان سال ۹۶ وزارتخانههای بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، جهاد کشاورزی، نفت، نیرو، ارتباطات و فناوری اطلاعات، صنعت، معدن و تجارت، دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، راه و شهرسازی و علوم، تحقیقات و فناوری موظفند سهم دستگاه از هدف برنامه و روش اجرای آن را به معاون علمی و فناوری رییسجمهوری برای جمعبندی و ارائه به هیات وزیران اعلام کنند که گسترش صنعت برای آگاهی از جزییات این طرح با کارشناسان گفتوگو کرده است.
بازارسازی با پیوست فناوری
مهدی الیاسی، معاون سیاستگذاری و ارزیابی راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری با اشاره به اینکه حدود دو ماه گذشته در مصوبه هیات وزیران ۹ وزارتخانه برای تحریک بازار شرکتهای دانشبنیان مشخص شدند به گسترش صنعت گفت: اکنون تفاهمنامه اولیه برای همکاری در این حوزه با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی امضا شد. حدود ۳ مدل اصلی از سوی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای توسعه بازار محصولات دانشبنیان با همکاری وزارتخانهها طراحی شده است. یکی از مدلها هدایت شرکتهای دانشبنیان در نمایشگاه ایران ساخت است تا بتوانیم خریدهای دولتی و عمومی را برای فروش محصولات دانشبنیان به سایر وزارتخانهها تعمیم دهیم. از سوی دیگر این وزارتخانهها ۱۰ قلم کالای کلیدی و اولویتدار خود را اعلام کنند تا بتوانیم نیاز شرکتهای دانشبنیان را با فروش محصولاتشان برطرف کنیم. الیاسی با اشاره به اینکه با استفاده از پیوست فناوری میتوان سهم تولید داخل را در پروژههای بزرگ تعریف کرد، افزود: در تعیین سهم تولید داخل میتوان بحث فروش محصولات دانشبنیان را هم در نظر گرفت. این موضوع براساس تفاهمنامه با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی به طور مشخص قید شده و برای سایر وزارتخانهها نیز لحاظ خواهد شد. بازارسازی محصولات دانشبنیان در نمایشگاه ایران ساخت شامل دو بخش است؛ یکی در نظر گرفتن مدل ارزیابی و دیگری موضوع حمایت از شرکتهای دانشبنیان است. در مدل ارزیابی شرکتهای دانشبنیان توانمند از نظر فنی و نوآور بودن ارزیابی میشوند به عنوان نمونه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی استاندارد خوبی را برای محصولات دانشبنیان تعریف کرده و براساس این استاندارد اگر ثابت شود که کالای ایرانی با کیفیت و قیمت مناسب وجود دارد واردات آن محصول محدود خواهد شد. با توجه به اینکه مدعی ساخت محصول داخلی در کشور زیاد است باید شرکتهای تولیدکننده داخلی با برچسب زدن مونتاژ کار یا صاحب دانش فنی بودن آنها مشخص شود که در بسته ارزیابی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری برای همکاری با وزارتخانهها این موضوع لحاظ شده است. بحث حمایتی نمایشگاه ایران ساخت نیز به این صورت است که دستگاههای مختلف ازجمله معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برای دانشگاهها و مراکز پژوهشی که از تجهیزات ساخت داخل استفاده کنند یارانهای را متناسب با سقف خریدشان در نظر خواهند گرفت. این مدل حمایتی برای سایر وزارتخانهها ازجمله وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نیز در نظر گرفته شده است. او به دیگر مدل همکاری معاونت علمی و فناوریریاستجمهوری با سایر وزارتخانهها برای توسعه بازار محصولات دانشبنیان اشاره کرد و افزود: در تفاهمنامهای که با وزارتخانهها برای توسعه بازار محصولات دانشبنیان در نظر گرفته شده مدلهای حمایتی برای بازارسازی محصولات دانشبنیان طراحی میشود. به گفته الیاسی تا پایان آذر امسال جمعبندی وزارتخانهها از میزان حمایت برای بازارسازی محصولات دانشبنیان انجام میشود و پیشنویس تفاهمنامه ۴ وزارتخانه تهیه شده و آماده نهایی شدن است و تا اوایل سال آینده تصویب نهایی این برنامه در نظر گرفته شده است.
گام دوم دولت برای دانشبنیانها
میثم نریمانی، مدیرکل سیاستگذاری معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری به ماده۴۳ قانون رفع موانع تولید رقابتپذیر و ارتقای نظام مالی کشور برای حمایت از توسعه بازار محصولات، صادرات و افزایش تولید شرکتهای دانشبنیان اشاره کرد و به گسترش صنعت گفت: حوزههای مختلفی ازجمله نانو فناوری، زیست فناوری، هوافضا و... در این قانون برای حمایت تعیین شدهاند. از سویی در زیرمجموعه پروژه بزرگ اقتصاد مقاومتی برنامه مهم اقتصاد دانشبنیان مشخص شده که بحث اصلی توسعه اقتصاد دانشبنیان بازار محصولات دانشبنیان است. او افزود: از سال ۸۹ قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان به تصویب دولت رسید و با توجه به اینکه چند سالی از تصویب این قانون میگذرد در این چند سال شرکتهای دانشبنیان مورد ارزیابی قرار گرفتند و درحالحاضر ۲۷۰۰ شرکت دانشبنیان صلاحیت استفاده از قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان را کسب کردهاند. همچنین با ایجاد صندوق نوآوری و شکوفایی و قوانین مالیاتی حمایتهای خوبی از این شرکتها میشود. در این چند سال شرکتهای دانشبنیان توانمند شناسایی شدهاند و محصولات و پژوهشهای آنها به نتیجه رسیده اما قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان زمانی تکمیل خواهد شد که تولید محصول به بازارسازی و مصرف ختم شود. نریمانی با اشاره به اینکه گام نخست دولت برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان تصویب قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان بود و گام دوم بازارسازی برای محصولات دانشبنیان است، اظهار کرد: با حمایت دولت شرکتهای دانشبنیان تا امروز توانستهاند طرحهای فناورانه خود را تجاریسازی و به محصول تبدیل کنند اما اکنون این شرکتها برای فروش محصولات خود با مشکلاتی مواجه هستند از جمله اینکه مشابه خارجی محصولات در بازار وجود دارد و از سویی واردات بیرویه مانع فروش محصولات این شرکتها میشود و از طرف دیگر برای فروش محصول خود به برخی استانداردها نیاز دارند از اینرو نیاز به برنامه مدونی برای اعتمادسازی آزمایشگاهها و ارگانهای دولتی برای خرید محصولات این شرکتها وجود دارد. مدیرکل سیاستگذاری معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری با بیان اینکه طبق مصوبه دولت قرار شد ۹ وزارتخانه میزان سهمشان را از ۱۰ هزار میلیارد تومان برای توسعه محصولات دانشبنیان به معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری اعلام کنند، گفت: برای تعیین وظایف وزارتخانهها برنامههای متعددی تعیین شد ازجمله اینکه محصولات دانشبنیان هرکدام از وزارتخانهها به صورت مجزا شناسایی شود. اکنون حدود ۷۰ محصول با فناوری پیشرفته از سوی معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری شناسایی شده است. بر اساس این ارزیابی اولویتهای هر وزارتخانه برای تعریف فناوریهای پیشرفته مختص وزارتخانه مربوط مشخص خواهد شد به عنوان نمونه اولویتهای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای داشتن فناوریهای پیشرفته در حوزههای درمان، تجهیزات، واکسن و... شامل چه فناوریهایی میشود. او افزود: از دیگر برنامهها شناسایی نیاز وزارتخانهها به ابزارها برای توسعه بازار است که متناسب با نیاز آنها وجوه سرمایهگذاری مانند یارانه در نظر گرفته میشود به شرطی که برای فناوری محصول را ارتقا دهند و برنامه توسعه بازار را تعریف کنند. به گفته نریمانی بسیاری از ارگانهای دولتی محصولات شرکتهای دانشبنیان را نمیشناسند و این برنامه کمک خواهد کرد به شناسایی نیاز سازمانهای دولتی و از سوی دیگر نیازهای اولویتدار وزارتخانه نیز مشخص خواهد شد.
