طیبه جهانبازی - گروه صنعت: هرچند برخی صنایع با کاربردی کردن پژوهش‌ها به نتایج خوبی رسیده‌اند اما هنوز زیرساخت‌های لازم برای استفاده از پژوهش‌های کاربردی در صنایع به خوبی تعریف نشده است.

توجه به دو عامل مهم می‌تواند ما را برای استفاده هرچه بیشتر از پژوهش‌های کاربردی یاری کند؛ یکی اینکه تلاش کنیم واحدهای تحقیق و توسعه را در صنایع برای آینده ارتقا دهیم و دیگری ارتباط صنعت و دانشگاه را نهادینه کنیم. صنایعی مانند سیمان، فولاد، آلومینیوم و صنایع معدنی که جزو صنایع مادر محسوب می‌شوند بیشتر از سایر صنایع نیاز است که خود را به فناوری‌های نوین در آینده مجهز کنند. برای بررسی نیاز صنایع به پژوهش‌های کاربردی کارشناسان پاسخ می‌دهند.

نیاز صنایع مادر به فناوری
رمضانعلی صادق‌زاده، سرپرست معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت مراکز آموزشی و پژوهشی را در دو سطح آموزش و پژوهش تشریح کرد و به گسترش صنعت گفت: مراکز آموزشی حوزه صنعت هم‌اکنون در چند سطح فعالیت دارند. بخشی از آموزش این حوزه را دانشگاه‌های علمی و کاربردی در مقاطع فوق‌دیپلم و لیسانس به عهده دارند و سطح دیگر آموزش برای کسب مهارت‌ها در مقاطع زیر دیپلم است. کسب اینگونه مهارت‌ها در دوره‌های کوتاه‌مدت و با نظارت سازمان فنی و حرفه‌ای و شرکت شهرک‌های صنعتی انجام می‌شود. او افزود: علاوه بر این از سوی سازمان مدیریت صنعتی، مرکز آموزش‌های بازرگانی و دانشگاه صنایع و معادن دوره‌های مختلف مدیریت ازجمله دوره DBA یا دوره عالی مدیریت حرفه‌ای کسب‌وکار و MBA یا مدیریت کسب و کار برگزار می‌شود. به عقیده بنده پوشش وسیع‌تر اینگونه آموزش‌ها در صورتی می‌تواند مفید واقع شود که به بحث کیفیت آموزش توجه شود. علاوه بر این باید آموزش‌ها برای ارتقای مهارت در سطوح کمتر از دیپلم یا فوق‌دیپلم و لیسانس بیشتر مد نظر قرار گیرد. او به تشریح فعالیت‌های پژوهشی در بخش صنعت پرداخت و گفت: بحث پژوهش در صنایع بیشتر برای بکارگیری دانش مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها در واحدهای تحقیق و توسعه صنایع است تا بتوان ازطریق این واحدها فناوری‌های روز را در صنایع شناسایی کرده و آن را در جهت ارتقای صنایع به‌کار برد. امروزه اگر صنایع نتوانند خود را به فناوری‌های پیشرفته مجهز کنند از عرصه رقابت برای همیشه کنار خواهند رفت. بنابراین استفاده از ظرفیت‌های پژوهشی یکی از الزامات توسعه پایدار صنعتی در کشور است که این توسعه در گرو استفاده هرچه بیشتر از توان واحدهای تحقیق و توسعه است. او در پاسخ به این سوال که آیا تاکنون صنایع از پژوهش‌ها به نحو احسن استفاده کرده‌اند؟ تصریح کرد: هرچند برخی صنایع با کاربردی کردن پژوهش‌ها به نتایج خوبی رسیده‌اند اما هنوز زیرساخت‌های لازم برای استفاده از پژوهش‌های کاربردی در صنایع به خوبی تعریف نشده است. متاسفانه بسیاری از مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها به تولید علم و مقاله بسنده می‌کنند از این‌رو هنوز ضعف‌های متعددی در مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها برای بکارگیری پژوهش‌های کاربردی و رسیدن به فناوری‌های نوین وجود دارد. توجه به دو عامل مهم می‌تواند ما را برای استفاده هرچه بیشتر از پژوهش‌های کاربردی یاری کند؛ یکی اینکه تلاش کنیم واحدهای تحقیق و توسعه را در صنایع برای آینده ارتقا دهیم و دیگری ارتباط صنعت و دانشگاه را نهادینه کنیم. سرپرست معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت در پاسخ به این سوال که در آینده بکارگیری پژوهش‌های کاربردی در کدام‌یک از صنایع بیشتر احساس خواهد شد؟ گفت: برخی از صنایع کشور مانند فولاد، مس، آلومینیوم و آهن جزو صنایع زیربنایی و صنایع مادر محسوب می‌شوند. اینگونه صنایع در همه حالت‌ها چه فناوری آنها بروز باشد و چه نباشد برای کشور ضروری هستند و استفاده از فناوری‌های نوین در تمام مراحل ازجمله کنترل تولید، افزایش کیفیت و... در این صنایع جزو ضروریات است.
 او افزود: امروزه بیشتر خودروهای روز دنیا به سمت الکترونیک شدن پیش می‌روند. استفاده از فناوری‌های روز در صنایع خودروسازی به صرفه‌جویی در مصرف سوخت کمک خواهد کرد و از سویی به حفظ محیط‌زیست یاری می‌رساند. استفاده از انرژی‌های پاک جزو فناوری‌های نوین به شمار می‌رود که برای بروز کردن صنعت خودروسازی کشور در آینده استفاده از پژوهش‌های کاربردی با بکارگیری واحدهای تحقیق و توسعه ضروری است. او با بیان اینکه توجه به واحد تحقیق و توسعه صنایع نساجی در آینده نیز لازم است، اظهار کرد: صنعت نساجی هرچند جزو صنایع پیشرفته به شمار نمی‌آید اما این صنعت برای ارتقای تولید و رقابت با تولیدکنندگان خارجی نیاز دارد به فناوری‌های روز مجهز شود؛ این در حالی است که صنعت نساجی کشور قابلیت رقابت با صنایع نساجی خارجی را در بیشتر حوزه‌ها ندارد. به گفته صادق‌زاده واحدهای صنعتی در صورتی که بخواهند تولید باکیفیت و قابل رقابت داشته باشند راهی جز اینکه از واحدهای تحقیق و توسعه استفاده و ارتباط خود را با مراکز پژوهشی و دانشگاهی حفط کنند، ندارند. چراکه برخی از فناوری‌ها مانند فناوری نانو، بایو و میکروالکترونیک جزو فناوری‌های نوین هستند. این فناوری‌ها زمانی که به تولید انبوه می‌رسند دارای ارزش افزوده بالایی خواهند بود و همیشه بازار خود را خواهند داشت اما برخی از صنایع مانند سیمان، فولاد، آلومینیوم و صنایع معدنی که جزو صنایع مادر محسوب می‌شوند باید برای استفاده از فناوری‌های نوین تلاش کنند. به‌عنوان نمونه می‌توان از فناوری نانو در صنایع خودروسازی مانند شیشه، بدنه و قسمت سخت‌افزاری استفاده و محصولات باکیفیتی تولید کرد.

تعریف پروژه‌های پژوهشی
وحید احمدی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تعریف پروژه‌های پژوهشی (RFP) را یکی از الزامات فعالیت این مراکز در حوزه صنعت دانست و به گسترش صنعت گفت: مراکز آموزشی و پژوهشی باید مدیریت دانش را در راس فعالیت‌های خود قرار دهند و نیاز است از موازی‌کاری در مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها جلوگیری شود. به گفته احمدی اکنون صنایع خودروسازی، نفت و فولاد نیاز دارند که همپای رقبای خود حرکت کنند این در حالی است که مراکز پژوهشی و دانشگاه‌ها می‌توانند به عنوان اهرمی به کمک این صنایع بشتابند و با تعریف پروژه‌های پژوهشی (RFP) نیاز صنایع را رفع کنند. او افزود: بیشتر از اینکه نیاز داشته باشیم مراکز آموزشی و پژوهشی را در آینده ارتقا دهیم هم‌اکنون در صدد اصلاح نظام ساختاری مراکز آموزشی و پژوهشی حوزه صنعت هستیم تا بتوانیم از دانش و علمی که در مراکز آموزشی و پژوهشی تولید می‌شود برای تعریف پروژه‌های صنعتی استفاده کنیم.

رفع نیاز با یافته‌های علمی
سیدحمایت میرزاده، نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه بخش ارتباط با صنعت دانشگاه‌ها از دو جهت آنگونه که باید تقویت نشده به گسترش‌صنعت گفت: یکی اینکه دانشگاه‌ها درگیر افزایش کمی دانشجوها بودند و موضوع اشتغالزایی برای آنها مهم نبوده و از سویی صنعت نیز این احساس نیاز را نداشته است. او افزود: در دو حالت می‌توان این نقص را رفع کرد؛ یکی اینکه دانشگاه به صنعت طرح‌های پژوهشی کاربردی را پیشنهاد دهد یا اینکه صنایع نیازهای خود را به دانشگاه‌ها اعلام و با عقد قراردادهای پژوهشی به رفع این نیاز اقدام کنند. باید نیازهای صنعتی مبنی بر یافته‌های پژوهشی باشد تا بتوان نیاز صنایع را رفع کرد.

نیاز به آموزش کاربردی
رضا سیف‌اللهی، مدیرعامل مرکز آموزش بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه در حال حاضر بین مراکز پژوهشی، دانشگاهی و صنایع برای کاربردی کردن پژوهش‌ها فاصله زیادی وجود دارد به گسترش صنعت گفت: هرچند در دانشگاه‌ها دفتر ارتباط با صنعت ایجاد شده و وزارتخانه‌ها معاونت آموزشی جداگانه‌ای را برای استفاده از پژوهش‌ها در نظر گرفته‌اند اما هنوز بین صنایع و دانشگاه‌های کشور فاصله وجود دارد. او افزود: دانشجویان ما در بحث‌های تئوری می‌توانند تئوریسین‌های قابلی باشند اما در صنایع نمی‌توانند به‌خوبی بدرخشند و نیاز است این دانشجویان اول تجربه‌های عملی کار را بیاموزند و برای مقطع بعدی تحصیل اقدام کنند. این موضوع در زمینه آموزش‌های کوتاه‌مدت نیز صدق می‌کند و باید آموزش‌ها در صورت کاربردی شدن شکل بگیرند.