گروه صنعت: در دوره تحریمهای کشور شاهد رشد و شکوفایی شرکتهای دانشبنیان بودیم که در پسابرجام به علت ناتوانی در رقابت با نمونههای خارجی فعالیت برخی از این شرکتها محدود شده و محصولات برخی از آنها نیز در بازار تقاضایی ندارد.
از این رو میتوان گفت ریسک سرمایهگذاری شرکتهای دانشبنیان آنها را تهدید میکند هرچند برخی از کارشناسان معتقدند تولیدات بکر این شرکتها همواره با تقاضای بالایی روبهروست و شاهد کمترین ریسک سرمایهگذاری خواهند بود. خبرنگار روزنامه گسترش صنعت سعی کرده در گزارش پیشرو آن را واکاوی کند.
مهمترین بحثی که ازسوی شرکتهای دانشبنیان سد بزرگ برای رسیدن به رشد و توسعه عنوان میشود، لزوم حمایت دولت و پرداخت تسهیلات است. این در حالی است که با راهاندازی صندوق نوآوری و شکوفایی و ارائه تسهیلات به شرکتها این مهم تا حد بسیار زیادی برطرف شده اما باز هم میزان ریسکپذیری شرکتهای دانشبنیان بر مواردی دیگر استوار است. حمید فراهانی، مدیرعامل شرکت پلاسما فنآور امین در گفتوگو با گسترش صنعت گفت: میزان ریسکپذیری شرکتهای مختلف براساس فروش آنها تعیین میشود. بیشترین مشتریان ما را مراکز پژوهشی و دانشگاه تشکیل میدهند. این مراکز اغلب از سوی دولت به واسطه اوراق قرضهای که در اختیار دارند، دست به خرید میزنند. کمتر از ۱۰ درصد این اوراق قرضه نقد میشود. متاسفانه در حال حاضر نیز بانکها بیش از هر چیز دیگری ما را لنگ میگذارد. بیشتر مشتریان ما مراکز پژوهشی و دانشگاهی هستند اما از آنجایی که مراکز علمی و دانشگاهی هیچکدام پولی ندارند بزرگترین مشکل شرکتهای دانشبنیان را میتوان به سازمان مخوفی به نام تامین اجتماعی نسبت داد.
این فعال صنعتی اضافه کرد: سازمان تامین اجتماعی براساس قوانین نامشخص و کارشناسانی که با سوءاستفاده از این ضعف قانونی در برخورد خود با شرکتها اعمال سلیقه میکنند. درحقیقت قوانین سازمان تامین اجتماعی به ۴۰سال پیش بازمیگردد، بیش از ۳۰ درصد حقوق پرسنل ما به تامین اجتماعی اختصاص داده میشود و این میزان ریسکپذیری سرمایهگذاری را تا میزان زیادی افزایش میدهد.
در همه جای دنیا تنها اداره مالیات است که شرکتها باید به آنها پاسخگو باشند. قوانین اداره مالیات در کشور ما مشخص است و ما نیز تابع قوانین آنها هستیم اما بهطور قطع نمیتوان با سازمان تامین اجتماعی تعامل داشت.
وی درباره ریسک سرمایهگذاری شرکتهای دانشبنیان گفت: به طور معمول محصولاتی که به سفارش پتروشیمیها و پالایشگاهها مورد سرمایهگذاری شرکتهای دانشبنیان قرار میگیرد از ریسک کمتری برخوردار هستند چراکه اغلب مجبور به پذیرفتن محصول هستند اما این محصولات در مقابل سفارش دانشگاهها و مراکز پژوهشی از ریسک بسیار بالاتری برخوردارند.
محمود تبریزچی، مدیرعامل شرکت تاف فناور پارس در ادامه با تاکید بر اینکه میزان ریسکپذیری شرکتهای دانشبنیان بسیار کم است اظهار کرد: در تولیدات شرکتهای دانشبنیان به دلیل بالا بودن سطح فناوری تولیدات امکان تولید مشابه برای دیگر شرکتها بسیار کم است اما در این بین خطر دیگری ما را تهدید میکند و آن سرقت علمی از شرکت است. در سالهای گذشته همواره شاهد بودیم نفراتی که با مجموعه ما همکاری میکردند با یادگیری فناوری از مجموعه جداشده و خود شرکت مشابهی با تولید مشابه شرکت ما راهاندازی میکردند.
تبریزچی در ادامه گفت: راه مقابله با این موضوع این است که مالکیت فکری در کشور جدی گرفته شود. در کشور ما قوانین خوب و محکمی در این زمینه وجود دارد اما کاش این قوانین از سوی قوه قضاییه و معاونت علمی ریاستجمهوری بیش از اینها مورد توجه و پیگیری قرار گیرد. این روزها بیش از هر زمان دیگری لزوم برخورد با شرکتهایی که تفکر و دانش فنی را به سرقت میبرند احساس میشود.
این فعال صنعتی افزود: به نظر من تنها راه برونرفت از شرایط اقتصادی موجود این است که به شرکتهای دانشبنیان بیش از پیش بها داده شود. البته روی صحبت بنده با شرکتهای دانشبنیان واقعی است نه شرکتهای دانشبنیان صوری.
تبریزچی در خاتمه توضیح داد: منظور از شرکتهای دانشبنیان صوری این است که شرکتهای با استخدام یک یا چند کارشناس با مدرک دکترا خود را به عنوان شرکت دانشبنیان مطرح میکنند تا به این وسیله قوانین را دور زده و از پرداخت مالیات و عوارض گمرکی معاف شوند. به بیان دیگر شرکتهای دانشبنیان شرکتهایی هستند که دانش و فناوری از سوی افراد شاغل در آن شرکت بهدست آمده باشد آنگاه میتوان در مجامع بینالمللی و بازارهای جهانی با این شرکتها حرفهای مهمی برای گفتن داشت.
بابک رشیدی، یک کارشناس دانشبنیان گفت: ابتدا لازم است به این واقعیت اشاره کنم که ما از ۵۰ شاخه موجود فعالیت در حوزه شرکتهای دانشبنیان تنها در یکی از آنها فعال هستیم و از سایر شرکتهای دانشبنیان اطلاعات دیگری در دست نداریم با این وجود میزان ریسکپذیری شرکتهای دانشبنیان که در حوزه تجهیزات خلأ فعالیت میکنند، بسیار بالاست.
رشیدی در اینباره توضیح داد: ما در دوران تحریمها فعالیت بسیار گستردهتری نسبت به اکنون داشتیم اما با کنار رفتن تحریمها و حضور تجهیزات چینی و اروپایی در کشور بالا رفته است.
رشیدی در ادامه عنوان کرد: با توجه به این موارد لازم است دولت با افزایش تعرفههای گمرکی به شرکتهای دانشبنیان داخلی کمکهای معنوی و حمایت غیرمستقیم کند. با توجه به اینکه «شرکتهای تولیدکننده کالاها و خدمات دانشبنیان» و «شرکتهای صنعتی دارای فعالیت دانشبنیان» نیز در قانون در نظر گرفته شدهاند، آشکار است که در رویههای اجرایی این قانون به نفوذ فناوریهای پیشرفته در صنایع مختلف نیز توجه شده اما متاسفانه این قوانین که لازم است به آن توجه ویژه شود خیلی کارایی ندارد.
وی افزود: با توجه به محدودیت منابع در دسترس برای حمایت از توسعه فناوری چارهای جز انتخاب از میان حدود ۹۰هزار بنگاه فعال در سطح کشور وجود ندارد. از سوی دیگر، بیشتر سیاستهای توسعه فناوری کشور، افقی هستند که اولویت خاصی را مشخص نمیکنند به جز نقشه جامع علمی کشور که به طور تقریبی همه حوزههای فناوری را در میان اولویتهای کشور جای داده است. از اینرو باید سازوکاری برای شناسایی و انتخاب بنگاههای فناورمحور قوی و دارای نقش و تاثیر جدی در توسعه فناوری و بهواسطه آن توسعه اقتصادی کشور طراحی و اجرا میشد. قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان، گامی است در این جهت و امیدواریم با به نتیجه رسیدن طرحهای شرکتهای دانشبنیانِ در حمایت این قانون در طول ۳ تا ۵ سال آینده شاهد تاثیر اقتصادی و فناورانه این سازوکار حمایتی طراحیشده باشیم.
