طیبه جهانبازی - گروه صنعت: در دوران پساتحریم با توجه به سیاست‌های توسعه اقتصادی در جذب سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین جذابیت بازار، خارجی‌ها به حضور در ایران ترغیب شده‌اند.

از طرف دیگر وجود ظرفیت‌های بالفعل و بالقوه در نیروی انسانی متخصص و شرکت‌های دانش‌بنیان و فناوری زمینه لازم را برای جهشی بزرگ در عرصه‌های مختلف اقتصاد دانش‌بنیان فراهم کرده که همکاری با شرکت‌های معتبر بین‌المللی برای انتقال فناوری می‌تواند به توسعه اقتصادی شتاب بیشتری دهد. با این وجود تجربیات گذشته کشور نشان می‌دهد که حضور شرکت‌های بین‌المللی در بازار ایران به جز در موارد محدود نتوانسته به‌طور شایسته و کامل توانمندی فنی و تولیدی داخلی را برای رقابت‌پذیری در سطح بین‌المللی ارتقا دهد که نشان از نبود راهبردی معین در بهره‌مندی از این ظرفیت دارد. حضور شرکت‌های بین‌المللی و صاحب فناوری در داخل به تنهایی نمی‌تواند انتقال کامل توانمندی‌های فناورانه را تضمین کند بلکه باید چرخه یادگیری و نوآوری با تمرکز بر تمامی فرآیندها و فعالیت‌های آن در کشور پیاده شود تا بتوان شکاف فناوری ایجادشده در کشور را پوشش داد. یکی از راهکارهایی که می‌توان در این زمینه از آن بهره گرفت تدوین پیوست فناوری و مهندسی در قراردادها و پروژه‌های مختلفی است که با سرمایه‌گذاری یا مشارکت شرکت‌های بین‌المللی انجام می‌شود. گسترش صنعت در حاشیه ششمین کنفرانس بین‌المللی و دهمین کنفرانس ملی مدیریت فناوری نظر کارشناسان فناوری را برای همکاری با ایران جویا شد.

همکاری با شرکت‌های بزرگ
پر استنیوس، مدیرعامل کمپانی بین‌المللی ردال است که تجربیات ارزشمندی در زمینه‌های گوناگون علمی، مشاوره مدیریت، سرمایه‌گذاری، شرکت‌های نوپا و مدیریت اجرایی دارد. او اکنون در دانشکده علوم و فناوری‌های یکپارچه سئول و دانشگاه یونسی کره تدریس می‌کند و مقالات بیشماری از وی در ژورنال‌های بین‌المللی در حوزه‌های علمی و کسب‌وکار به چاپ رسیده است. پر استنیوس به‌عنوان یکی از مدیران اجرایی کمپانی‌های Accenture و mckinsey تجربه‌های عملیاتی بسیار ارزشمندی در صنایع گوناگون همچون خودرو، هوافضا، کشتی‌سازی، بانکداری، بیمه، تجهیزات صنعتی، ساخت‌وساز، مواد غذایی، حمل‌ونقل، ارتباطات و... داشته همچنین در راه‌اندازی و هدایت چندین شرکت نوپای موفق همکاری کرده است. استنیوس همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی با دیگر کشورها را در گرو دو عامل دانست و به گسترش صنعت گفت: شرکت‌های کوچک و متوسط یا شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی هنوز نتوانسته‌اند در بازار داخلی نقش خوبی ایفا کنند. از سوی دیگر بحث صادرات را جدی نمی‌گیرند. این شرکت‌ها برای تقویت فعالیت خود نیاز به همکاری با شرکت‌های بزرگ دارند تا در بحث صادرات فعالیت بهتری داشته باشند. او معتقد است دولت ایران برای ارتقای شرکت دانش‌بنیان تمرکز خود را روی قانون‌گذاری گذاشته در حالی که این شرکت‌ها برای صادرات نیاز به همکاری با شرکت‌های بزرگ دارند. ایران ظرفیت‌های خوبی در زمینه‌های مختلف دارد و حتی در حوزه دارویی و کشاورزی می‌تواند در سطح جهانی بدرخشد اما سوال اساسی این است که ایران چه بازاری را به‌عنوان هدف باید مدنظر قرار دهد؟ در صورتی که بخواهیم تجربه کشورهایی مانند کره‌جنوبی و فنلاند را در نظر بگیریم باید گفت که نخستین اقدام دولت این کشورها فراهم کردن زمینه رشد برای کسب‌وکار شرکت‌های دانش‌بنیان است و در امتداد آن به وجود آوردن فرصت برای ارتباط این شرکت‌ها با شرکت‌های خارجی. به عقیده بنده نخستین اقدام برای ارتقای شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی فراهم کردن زمینه همکاری این شرکت‌ها با شرکت‌های خارجی موفق است. او افزود: امروزه کشوری مانند «کره» غول‌های صنعت همچون «ال‌جی» و «سامسونگ» را تشکیل می‌دهد و دیگر نیازی به سرمایه‌گذاری دولتی ندارد با این حال دولت برنامه‌های متنوعی برای شرکت‌های بزرگ، متوسط و کوچک دارد و متناسب با اندازه شرکت‌ها برنامه‌ها تدوین می‌شود. با اینکه در کسب‌وکار هیچ چیز پایدار نیست همانطور که روزی «نوکیا» نشان بود و امروز «سامسونگ» اما مهم این است که دولت زمینه پرداخت تسهیلات به شرکت‌های دانش‌بنیان را فراهم کند.

مرکز پژوهش‌های زلزله‌نگاری
دیوید سالا، مدیرعامل کمپانی ایتالیایی Techno In، یک شرکت خدمات مهندسی ایتالیایی است که در زمینه مهارت‌های فناورانه چند رشته‌ای در شرکت‌های بزرگ پیشرو در صنعت ایتالیا و در پروژه‌های بزرگ ملی و بین‌المللی همکاری کرده است. کمپانی Techno Inدر اجرای پروژه‌های پژوهشی متعدد با مراکز پژوهشی برجسته ایتالیا برای توسعه فناوری‌های نوین همکاری می‌کند. او همچنین در حوزه‌های ساخت‌وساز، نفت و گاز، محیط‌زیست، راه‌آهن، مدیریت حمل‌ونقل و... فعالیت خوبی را در کارنامه خود به ثبت رسانده است. سالا با بیان اینکه تاکنون قراردادهای علمی و فناوری متعددی بین ایران و ایتالیا منعقد شده به گسترش صنعت گفت: در حوزه‌های میراث فرهنگی، فناوری و گردشگری با ایران همکاری داشته‌ایم و قرار است در آینده‌ای نزدیک مرکز پژوهش‌های زلزله‌نگاری ازسوی کشور ایتالیا در ایران ساخته شود. به گفته سالا در دهه‌های اخیر ارتباط تنگاتنگی بین دانشگاه‌ها و صنایع کشور ایتالیا به وجود آمده و این کشور تلاش دارد دستاوردهای دانشگاهی که منجر به نوآوری و فناوری‌های روز می‌شود را به دیگر کشورها انتقال دهد. علاوه بر این درصدد انتقال فناوری شرکت‌های دانش‌بنیان کوچکی است که از دل شرکت‌های بزرگ به وجود آمده‌اند. زمینه‌های همکاری در حوزه‌های مختلف ازجمله محیط‌زیست بین ایران و ایتالیا وجود دارد. هدف ما از شرکت در کنفرانس بین‌المللی فناوری این است که فقط نمی‌خواهیم شما فناوری را از ما بخرید بلکه هدف انتقال دانش و فناوری شرکت‌های ایتالیایی با استفاده از آموزش به شرکت‌های ایرانی است.

تشکیل گروه‌های تخصصی
کریستیانو پیانی مشاور در حوزه‌های مالکیت فکری، ثبت اختراع، راه‌اندازی شرکت‌های زایشی یا استارتاپ‌هاست. تخصص او مدیریت نوآوری، مالکیت فکری و انتقال فناوری به‌ویژه در صنایعی مانند راه‌آهن، مدیریت حمل‌ونقل، تجهیزات پزشکی، بیماری‌های عصبی، هوا فضا و ماهواره است. او به قالب‌های همکاری دانشگاه‌ها با صنایع اشاره کرد و به گسترش صنعت گفت: برای ارتباط بهتر دانشگاه با صنایع ۴ گروه تخصصی ازجمله فناوری، نوآوری، بررسی وضعیت کنونی بازار و بررسی بازار آینده کشور ایتالیا را تشکیل داده‌ایم که با تشکیل این گروه‌ها مشخص می‌شود در آینده کشور ایتالیا برای رونق بازار به چه فناوری‌هایی نیاز دارد. به تازگی دولت ایتالیا ۵۵ دانشجوی فوق دکترا را برای ارتقای ارتباط صنعت و دانشگاه استخدام کرده چراکه بسیاری از فارغ‌التحصیلان آنگونه که باید نتوانسته‌اند از دانش خود در صنعت استفاده کنند هرچند دولت ایتالیا برخی قوانین را برای تسهیل فعالیت استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان در نظر می‌گیرد اما تاکنون نتوانسته قانون واحدی را برای استفاده تمام دستگاه و مراکز پژوهشی تدوین کند. پیانی چگونگی همکاری دانشگاه‌های ایتالیا با صنعت را با توجه به شرایط دانشگاه‌ها دانست و افزود: به‌عنوان نمونه دانشگاهی که با آن همکاری دارم به دلیل مجاورت با دریا بیشتر روی علم دریا فعالیت دارد اما دانشگاه میلان بیشتر در مباحث درمانی و بیمارستانی فعالیت می‌کند. در آینده برای حوزه‌های ساخت سکوهای دریایی، نفت و گاز با ایران همکاری خواهیم داشت. ایران از منابع خوب نفت و گاز برخوردار است از این‌رو می‌توانیم در این دو حوزه همکاری خوبی با ایران داشته باشیم. مسئول دفتر ارتباط با صنعت دانشگاهTrieste در پاسخ به این سوال که حوزه فناوری‌های نانو و بایو کشور ایتالیا چه فعالیت‌هایی داشته؟ تصریح کرد: کشور ایتالیا در این دو حوزه به دانش خوبی دست یافته اما نتوانسته بازار خوبی را برای فناوری‌های نانو و بایو فراهم کند و اکنون کشورهای امریکا و آلمان در این دو حوزه خوب عمل کرده‌اند و قصد دارند با جذب سرمایه‌گذار شرکت‌های بزرگی را با استفاده از فناوری‌های نانو و بایو راه‌اندازی کنند.