گروه صنعت: در همه کشورهای دنیا به دانشجویان دکترا کمکهزینهای پرداخت میشود که در حد زندگی دانشجویی تامین باشد و شورایعالی انقلاب فرهنگی مصوبهای برای این موضوع پیشبینی کرده است.
برخی کارشناسان معتقدند پرداختهای نامنظم و ناکافی نمیتواند حمایت موثری از نخبگان کشور باشد و همواره تهدید مهاجرت آنها به کشورهای صنعتی وجود دارد.
منصور کبگانیان، قائممقام ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور در گفتوگو با مهر گفت: حدود ۷۰ تا ۸۰ طرح کلان ملی در قالب شورایعالی عتف مصوب شده بود که بیشتر این طرحها از سال ۹۰ به بعد متوقفشده است. نقشه جامع علمی کشور ۱۳ راهبرد کلان و ۲۲۴ اقدام ملی دارد و تمام مسائل علم و فناوری در آن گنجاندهشده است. اسناد مصوبی که در حوزه علم و فناوری وجود دارد ۸ سند ملی و فرابخشی است.
وی درباره اینکه چه تعداد از این اسناد اجرا شده و چه تعداد نه، افزود: برای تمام اسنادی که مصوب شده، یک کمیته راهبری سند تشکیل دادهایم که این کمیتهها وظیفه دارند مرتب از پیشرفت یا پیشرفت نکردن اسناد مصوب گزارش ارائه دهند که در صحن ستاد نقشه جامع علمی کشور اصلاحشده و برای روسای ۳ قوه و رهبر معظم انقلاب بهصورت مرتب ارسال میشود. یکی از مصوبات نقشه جامع علمی کشور که ۳، ۴سالی است که زمینمانده، مصوبه حمایت از دانشجویان دکتراست. دانشجویان دکترا نخبهترین دانشجویان کشور ما هستند، شورایعالی انقلاب فرهنگی این مصوبات را پیشبینی کرده ولی نمیتواند آن را اجرا کند بلکه باید دستگاهها، وزارتخانههای علوم و بهداشت این کار را اجرا کنند. بخش قابلتوجهی از دانشجویان دکترا متاهل بوده و باید مستقل باشند، در همه کشورهای دنیا به دانشجویان دکترا کمکهزینهای پرداخت میشود که در حد زندگی دانشجویی تامین باشد و شورایعالی انقلاب فرهنگی مصوبهای برای این موضوع پیشبینی کرده است. مصوبات شورایعالی انقلاب فرهنگی، دست وزیران مربوط را باز گذاشته که اگر خواستند، بتوانند اقدامی انجام دهند بدون اینکه سازمان بازرسی به آنها بگوید چرا اینکار انجام شد. وزیران مربوط میتوانند براساس این مصوبه آییننامهای طراحی کرده و اگر هم مشکل اختصاص ردیف باشد به کمک اعضای شورایعالی انقلاب فرهنگی و مجلس آن را حل کنند. البته مدتی است که معاونت علمی بودجهای برای حمایت از دانشجویان دکترا اختصاص داده ولی منظور ما حمایت از فعالیتهای تماموقت دانشجویان دکتراست و فکر نمیکنم این پرداخت نامنظم و هر ۶ ماه یکبار باعث شود که دانشجوی دکترا از کار در بیرون از دانشگاه خودداری کند.
کبگانیان افزود: این دانشجویان در بیرون از دانشگاه در شغلهایی غیرمرتبط با رشتههای خود مشغول میشوند و این مسئله باعث میشود که دوران تحصیلشان طولانی شود و حتی تعدادی از آنها با دریافت بهترین بورسها به خارج میروند و این به نفع کشورهای صنعتی میشود که با مبلغ ناچیزی زندگی آنها را تامین و نخبههای ما را جذب کردهاند. البته وزارت بهداشت برای بخش انترنی و قسمتی که دانشجویان بیمارستان کار میکنند، حمایتهایی را لحاظ کرده که ما تشکر میکنیم ولی آییننامه ما بسیار کاملتر است. وزارت علوم که بیشترین دانشجوی نخبه و دکترا را دارد، انتظار است که این آییننامه را اجرا کند و اگر هم مشکلاتی برای اختصاص ردیف وجود دارد از طریق تعامل با مجلس حل میشود، چون این نقشه جامع علمی کشور به ۳قوه ابلاغشده است.
کبگانیان در ادامه به طرحهای کلان ملی اشاره کرد و گفت: این طرحها ابرپروژههایی هستند که هرکدام میتوانند ۱۰ تا ۲۰ دانشجوی دکترا و کارشناسی ارشد را از دانشگاهها و پژوهشگاهها جذب کنند. این طرحها شامل قطار سریعالسیر، ماهوارهها، گیاهان دارویی، هواپیماهای متوسط به بالا، بیوفناوری و موارد دیگر میشود. حدود ۷۰ تا ۸۰ طرح کلان ملی در قالب شورایعالی عتف با حدود ۸۰میلیارد تومان بودجه مصوب شده بود که بیشتر این طرحها از سال ۹۰ به بعد متوقف و ردیف آنها حذفشده است.
کبگانیان به سند آمایش آموزش عالی اشاره کرد و گفت: درحالحاضر از فرآیند اجراییسازی سند آمایش آموزش عالی نیز رضایت نداریم. زمانی که تمام گزارشها از کمیتهها جمعآوری شود، وضعیت اسناد علم و فناوری را اعلام میکنیم.
نخبگان نیازمند حمایت مالی
بنیاد ملی نخبگان در سالهای قبل برای افراد زیرپوشش مجموعهای از تسهیلات مانند خدمت در هنگام تحصیل، مقرریهای ماهانه برای دانشجویان اگر در مقطع بعدی تحصیل کنند، گرنت پژوهشی و حج عمره را در نظر میگرفت. پیش از این آناهیتا مهرپور، یکی از نخبگان در حمایت بنیاد ملی نخبگان در گفتوگو با خبرنگار «پویا» درباره سطح ارائه تسهیلات و خدمات در بنیاد ملی نخبگان به افراد در حمایت این بنیاد اظهار کرده بود: بنیاد ملی نخبگان عضوی ندارد و فقط بهشرط پویایی نخبگان، آنها را در حمایت خود قرار میدهد. پویایی در گذشته فقط در معدل خلاصه میشد اما امروزه علاوه بر معدل، فعالیتهای نخبگانی و اجتماعی، مقالات، طرحهای پژوهشی و چند مورد دیگر را شامل میشود. در دولت قبلی، تسهیلات بنیاد دارای ۳سطح بود که سطح نخست آن شامل مدالداران المپیاد جهانی، سطح دوم شامل دارندگان مدال طلای کشوری المپیاد و جشنواره خوارزمی در سطح دانشجویی و بینالملل و سطح سوم نیز شامل مخترعان و جشنواره خوارزمی در سطح دانشآموزی بود. من در دوره خودم ازطریق المپیاد و جشنواره خوارزمی وارد بنیاد شدم از اینرو تسهیلات افراد سطح دوم به من تعلق میگرفت. در دوره گذشته هرسال بنیاد نخبگان معدل افراد زیرپوشش و حمایت خود را از دانشگاه آنها استعلام و براساس آن تسهیلات خود را به دانشجویان ارائه میکرد. پیش از این بهصورت ماهانه برای افراد سطح ۳ حدود ۵۰ تا ۶۰هزار تومان، افراد سطح ۲ حدود ۱۳۰هزار تومان و افراد سطح یک هم حدود ۲۰۰هزار تومان در نظر گرفتهشده بود. در دولت تدبیر و امید، آییننامهها و مقررات تغییر کرد و فعالیتهای نخبگانی و مقالات اهمیت بیشتری یافت و فاکتورهای بنیاد برای پذیرش افراد گستردهتر شد برای نمونه اگر کسی حائز رتبه زیر ۱۰۰ کنکور نباشد، میتواند ازطریق معدل، فعالیتهای نخبگانی، ارائه پروژه و مقاله با امتیاز بالا در پوشش این بنیاد قرار گیرد.
