مژده پورزکی: قرنهاست که انسان از اسکلههای دریایی برای پیشبرد اهداف اقتصادی خود بهره میبرد.
اسکلهها در سالهای دور، از مصالح ابتدایی و محلی ساخته میشدند اما در سالهای بعد و بهویژه در قرن گذشته با پیشرفتهای چشمگیر فناوری و علوم دریایی، انواع مختلف اسکله طراحی، اجرا و موردبهرهبرداری قرار گرفته است.
ایران به عنوانی کشوری دریایی اگرچه از اسکلههایی در بندرهای شمالی و جنوبی برخوردار است اما از نظر تعداد و تجهیزات به حد مطلوبی نرسیده است.
بندرهای امام خمینی، آبادان، خرمشهر، بوشهر، بندر عباس، لنگه، چابهار، انزلی، نوشهر، امیرآباد از بندرهای ایران هستند که در هر کدام از این بندرها، اسکلههای متعددی با کارآییهای متفاوت وجود دارند. بندرهای نفتی و غیرنفتی از جهت وزن تخلیه و بارگیری، تخلیه، بارگیری، ترانزیت، ترانشیپ و... موردمقایسه قرار میگیرند. افزایش ظرفیت اسمی بنادر تجاری، عملیات تخلیه و بارگیری بنادر تجاری، افزایش ظرفیت کانتینری بندرها، عملیات کانتینری بنادر و... همه و همه وابسته به اسکله است.
به گزارش گسترش صنعت، ایران که امروز در مسیر توسعه کشتیسازی قرار گرفته است، همزمان باید اسکلههای خود را برای پهلوگیری این کشتیها آماده کند.
یکی از نهادهایی که بهطور جدی توسعه کشتیسازی را دنبال میکند، ایدرو است. به عبارت دیگر، افزایش ظرفیت کشتیسازی باری و انواع شناورهای تفریحی و مسافربری، همکاری برای ساخت و تعمیر کشتیهای پهنپیکر در کشتیسازی ایزوایکو بندرعباس یکی از طرحهای موردتاکید ایدرو است.
در برنامه راهبردی صنایع دریایی ایدرو و با توجه به تولید کم کشتیسازی در سالهای گذشته، این سازمان پیشبینی کرده است که در کوتاهمدت و با توجه به وجود زیرساختها با اصلاح زیرساختهای قانونی، صنایع دریایی بتواند رشد ۳۰درصدی در تولید را تجربه کند.
علاوه بر این، همکاری در زمینه ساخت بندر و ساخت اسکله نیز در برنامههای ایدرو است. همکاری ایدرو بهعنوان یکی از سازمانهای زیرمجموعه وزارت صنعت، معدن و تجارت در ساخت بندر و اسکله از آنجایی اهمیت دارد که بدانیم توسعه اسکلهها به کندی پیش میرود.
تلاش مازنیها برای نوسازی اسکله
سیاوش رضوانی، مدیرکل بنادر و دریانوردی مازندران به گسترش صنعت درباره طرحهای توسعهای اسکلههای مازندران گفت: در مازندان ۳ بندر تجاری اداره کل نوشهر، فریدون کنار، امیرآباد داریم که به امور تجاری در سطح کالای عمومی، فله، نفتی و خدماتی میپردازند.
در سال ۹۵ در مازندران افزایش اسکلهها را دنبال نکردیم بلکه طرحهای تعمیراتی را دنبال کردیم. این طرحها امروز در سازمان بنادر و دریانوردی به تصویب رسیده و بودجههای آن تعریف شده است. به این منظور قرار است مزایدههایی برگزار شود که روز گذشته جلسهای در این زمینه در مازندران برگزار شده است اما بنده در جریان نتیجه این جلسه نیستم.
بیرغبتی بخش خصوصی به اسکلههای کوچک
سید کمالالدین شهریاری، نماینده مردم شهرستان دشتیوتنگستان استان بوشهر نیز به روند اجرای طرحهای توسعهای اسکلهها را کند دانست و به گسترش صنعت گفت: اسکلهها یکی از سازههای دریایی پرهزینه هستند که با اعتباراتی که امروز اختصاص مییابد، نمیتوانند روند مطلوبی داشته باشند. به همین دلیل چند سالی است که دولت و مجلس به دنبال راهکارهایی هستند که فضا را برای ورود بخش خصوصی به احداث و بهرهوری از اسکلهها باز کنند. امروز در شرایطی هستیم که دولت از نظر منابع مالی نمیتواند در اسکلهها سرمایهگذاری قابلتوجهی کند اما به لحاظ قانونی میتواند از بخش خصوصی کمک بگیرد.
وی افزود: در همین راستا امروز در برخی از بندرها شاهد حضور بخش خصوصی هستیم اما استقبال بخش خصوصی از بندرهای کوچک استان بوشهر کمرنگ است.
این نماینده کمیسیون عمران درباره حضور ایدرو در طرحهای توسعهای اسکله گفت: این سازمان نیز مانند سایر سازمانهای دولتی منابع مالی محدودی دارد که نمیتوان انتظار داشت در همه حوزهها فعال شود. هرچند از نظر قانونی، دست ایدرو در استفاده از توان سرمایهگذاران خارجی باز است اما با توجه به تحولات اخیر در سیاستهای خارجی نمیتوان به سرمایهگذاری خارجی اطمینان کامل داشت.
محمد دامادی، نماینده مردم ساری و عضو کمیسیون عمران نیز به گسترش صنعت گفت: طرحهای توسعهای در حوزههای دریایی ازجمله اسکله از مباحث مهمی است که میتواند بر اقتصاد ملی تاثیرگذار باشد. به طور کلی هر کشوری نیاز به توسعه ارتباطات و مراودات اقتصادی دارد. در این میان کشورهایی که به راههای دریایی متصل هستند میتوانند موفقیتهای بیشتری را نسبت به سایر کشورها داشته باشند و البته این امر مشروط به آن است که از این موقعیت جغرافیایی بیشترین بهره را ببرند.
به گفته دامادی درحالحاضر ما به آن جایگاهی که در حملونقل دریایی موردانتظار است نرسیدهایم. توسعه اسکلههای ما باید همزمان با ایجاد حملونقل ترکیبی و نزدیکی به فرودگاه و ریل انجام شود.
وی با توجه به محدودیتهای مالی دولت، درباره ترغیب بخش خصوصی به ورود به بندرها گفت: آنچه مسلم است اینکه باید شرایط برای سرمایهگذاران فراهم شود. تا آن جایی که امکان دارد باید از اقتصاد دولتی فاصله بگیریم و شرایط فعالیت برای بخش خصوصی را هموار کنیم.
دامادی گفت: باید بروکراسیهای اداری برای سرمایهگذاران بخش خصوصی کاهش یابد و شرایط به گونهای ایجاد شود که بخش خصوصی احساس امنیت و موردحمایت بودن داشته باشد. در غیراین صورت با بزرگ شدن دولت مواجه میشویم که این اقدام به سود منافع ملی نیست.
تعمیر اسکلههای کانتینری
بهسازی و نوسازی این اسکلهها برای بالا بردن افزایش ایمنی عملیات پهلوگیری شناورها و افزایش عملکرد تخلیه و بارگیری باید همراستای تلاش برای رونق کشتیسازی پیش رود.
شرایط محیطی سواحل و عملیاتهای متعدد تخلیه و بارگیری، آسیبهایی جدی بر سازه دریایی اسکلهها ایجاد میکند. از اینرو برای نوسازی اسکلهها اقداماتی در دست اجراست. در این پروژهها تجهیزات اسکلهها تعویض یا تعمیر میشود. تخریب بتنهای آسیبدیده و معیوب، تعویض آرماتورهای فرسوده و اعمال پوشش مناسب برای جلوگیری از خوردگی، قالببندی و بتنریزی با استفاده از بتنهای با مقاومت بالا و نفوذپذیری کم، رنگآمیزی و نصب تجهیزات روی اسکلهها ازجمله مراحل اجرایی این پروژههاست.
براساس این گزارش، هر کدام از این حوزهها نیازمند سرمایهگذاریهای کلانی است که درحالحاضر بخش خصوصی توان تولید و خدمات رقابتی در این حوزهها را ندارد. از سوی دیگر، دولتی کردن همه این اقدامات نیز موردتوجه کارشناسان نیست. از اینرو سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) به عنوان واسطهای میان دولت و بخش خصوصی میتواند شرایط را برای به سوددهی رساندن این صنایع ایجاد کرده و ورود بخش خصوصی به این صنایع را به توجیه اقتصادی برساند.
