صنعت برق جزو فناوری‌های برتر و روز دنیا بوده و عمده دانش آن در اختیار کشورهای محدودی است که پس از انقلاب شکوهمند اسلامی همراه و همگام ملت ایران نبوده‌اند و دانش و فناوری خود را از این ملت دریغ کرده‌اند.

قدرت شبکه برق ایران در سال ۱۳۵۷، ۷هزار مگاوات بود. ساخت نیروگاه و تامین قطعات و حتی بهره‌برداری از نیروگاه‌ها به کمک شرکت‌های خارجی انجام می‌شد. نخستین گام پس از خروج مشاوران خارجی اداره نیروگاه‌ها و شبکه برق کشور و حفظ وضع موجود بوده که در مدت کوتاهی به‌وسیله نیروهای متخصص انقلابی تحقق پیدا کرد.دومین گام مهم و اساسی اتمام و راه‌اندازی نیروگاه‌های در حال ساخت بود‌ که سازندگان آنها کشور را ترک کرده بودند. انجام این مهم همزمان با شرایط جنگ تحمیلی و در روزهای سخت کشور از افتخارات متخصصان برق کشور است. هرچند در تمام این سال‌ها مهندسان به تناسب نیاز نیروگاه‌ها به ساخت قطعات یدکی در کشور اقدام می‌کردند اما با اتمام جنگ ایران و عراق و آغاز دوران سازندگی، تحول شگرفی در حوزه ساخت داخل در صنعت برق به وقوع پیوست و برای نخستین بار تمام مراحل ساخت یک نیروگاه به‌صورت EPC به پیمانکاران ایرانی واگذار شد. اتمام و راه‌اندازی این نیروگاه بخش تولید صنعت برق را برای فتح قله‌های بعدی یکی پس از دیگری مصمم کرد.با سرمایه‌گذاری و هدایت ستاد صنعت برق کارخانه‌های ساخت پره‌های توربین و قطعات اصلی که از فناوری بسیار بالایی برخوردار بودند سپس کارخانه ساخت توربین گازی در کشور راه‌اندازی شد. با وجود تمام کارشکنی‌ها یکی از توربین‌های با توان بالا متناسب با اقلیم و شبکه برق کشور به‌طور کامل به‌وسیله متخصصان داخلی ساخته شده تا ایران اسلامی در زمره محدود سازندگان توربین گازی و اجرای کامل نیروگاه در سطحی بسیار بالاتر از کشورهای منطقه و در سطح کشورهای تراز اول جهان قرار گیرد تا آنجا که براساس گزارش موسسه McCoy امریکا در پایان سال ۲۰۱۵میلادی سهم تولید‌کنندگان ایرانی در بازار توربین گاز از ۰/۵درصد در دهه گذشته به ۶/۴درصد افزایش یافته و بعد از شرکت‌های جنرال‌الکتریک، میتسوبیشی و زیمنس در مقام چهارم دنیا قرار گرفته است.با انگیزه مضاعفی که در مجموعه صنعت برق پدیدار شد در مدت کوتاهی ساخت توربین‌های بخار سیکل ترکیبی، بویلر و سایر اجزای اصلی آن نیز در دستور کار قرار گرفت و با موفقیت یک نیروگاه سیکل ترکیبی با راندمان بالا و فناوری صد درصد داخلی روانه بازار شد. تحریم‌های جدید عرصه را بر بهره‌برداران نیروگاه‌ها روز‌به‌روز تنگ‌تر می‌کرد. گام بلند بعدی ساخت پره‌های توربین و قطعات اصلی تمام نیروگاه‌های کشور از هر نوع و هر کلاس بود؛ از توربین‌هایی با فناوری ۵۰سال گذشته گرفته تا توربین‌های پیشرفته و روز دنیا که ساخت قطعات آنها در ایران برای سازندگان اصلی آن غیرممکن جلوه می‌داد. امروز شرکت‌های ایرانی در سایر کشورها نیز مبادرت به ساخت نیروگاه‌ها می‌کنند و قطعات نیروگاهی ساخت ایران به سایر کشورهای دنیا صادر می‌شود. جالب است بدانید که ۷۰درصد صادرات خدمات فنی و مهندسی کشور مربوط به بخش برق است.ساخت بخش کنترل و ابزار دقیق نیروگاه‌ها به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های نیروگاه که به دلیل مصرف دوگانه در صدر فهرست‌های تحریمی قرار داشت در دستور کار مهندسان ایرانی قرار گرفته و در انواع نیروگاه‌های داخلی نصب شده است. یکی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های کنترل ایرانی برای نخستین‌بار چندی قبل در نیروگاه حیدریه نجف در جوار مرقد امیرالمومنین علی علیه‌السلام مورد بهره‌برداری قرار گرفت.در سال «اقتصاد مقاومتی؛ اقدام، عمل» ساخت داخل صنعت برق قدم در راهی جدید نهاد. با تکیه بر پژوهش‌ها در مرزهای دانش در سال‌های گذشته ساخت توربین‌های پیشرفته کلاس F با راندمان بالا در کشور آغاز شده و امید است در آینده‌ای نزدیک شاهد به ثمر نشستن تلاش فرزندان جهادگر صنعت برق و بهره‌برداری از توربین کلاس F ساخت مهندسان ایرانی در کشور باشیم.نیازهای رو به رشد کشور به انرژی الکتریکی، وجود شرکت‌های صنعتی توانمند و کارشناسان، مهندسان و استادان در کشور ظرفیت بالای صنعت برق برای ساخت داخل را نشان می‌دهد.تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه، استفاده حداکثری از ظرفیت‌های خالی صنایع، ایجاد و تقویت آزمایشگاه‌های مرجع از جمله راهکارهایی است که برای توسعه کیفی و کمی ساخت داخل در دستور کار قرار گرفته است. صنعت برق ایران با ۷۶هزار مگاوات قدرت نامی نیروگاه‌ها رتبه اول منطقه و چهاردهم جهان بوده و ارائه خدمت شبانه‌روزی و بی‌وقفه به ملت شریف ایران افتخاری بزرگ برای متخصصان صنعت برق است.

اسماعیل نمازی - معاون تولید نیروی برق حرارتی