خوشه صنعتی یکی از مبادی توسعه صنعت است و این روش به قطعهسازان خودرو کشور این امکان را میدهد که تولیدکنندگان در یک مکان جمع شده و از یک سلسله امکانات مشترک بهرهمند شوند. درنتیجه این امر، هزینهها کاهش یافته و توان فنی و علمی صنعتگران افزایش مییابد؛
به این ترتیب فناوری را میتوان ارزانتر در اختیار قطعهسازان قرار داد. در صنعت قطعه یک سلسله خدمات مشترک وجود دارد که اگر هریک از این خدمات را شرکتها در یک خوشه صنعتی دنبال کنند با یک سرمایهگذاری کلی هزینهها بسیار کاهش پیدا کرده و بازده کار افزایش مییابد. بهطور نمونه یکی از این هزینهها برای آزمایشگاههاخواهد بود. بهنظر میرسد اگر ۱۵ تا ۲۰ شرکت با یکدیگر در یک خوشه صنعتی عضو شده و فعالیت داشته باشند، میتوانند آزمایشگاه مرکزی و مشترک داشته باشند که با هزینههای منفرد این امر محقق نمیشود زیرا این آزمایشگاهها بسیار گران بوده و خیلی از فعالان این صنعت از خرید بسیاری از ماشینآلات و دستگاههای آن صرفنظر میکنند. در خوشههای صنعتی هزینههایی که به طور موازی انجام میشود تبدیل به هزینههای مشترک شده درنتیجه بسیار صرفه اقتصادی خواهد داشت. از سوی دیگر ممکن است قطعهسازی از تیمی خارجی برای بازدید از کارخانجات دعوت کند یا برای سمینارهای آموزشی در زمینه قطعات خودرو و نیز در امور تحقیق و توسعه (R&D)گردهمایی انجام شود. جمع شدن در یک شهرک صنعتی و تشکیل خوشه در استفاده بهینه از زمان و هزینههای مالی بسیار کارساز است زیرا قطعهسازان در یک محل مشخص میتوانند تمام این امور را انجام داده و انتقال اطلاعات داشته باشند. از دیگر مزایای خوشه صنعتی میتوان به تهیه مواد اولیه اشاره کرد که گردهم آمدن چند شرکت میتواند در سفارش مواد اولیه موردنیاز با حجم بالاتر هزینههای مالی و زمانی را کاهش دهد. بحث صادرات از دیگر مزیتهای خوشه صنعتی است که برگزاری سمینارهای مختلف هنگامی که قطعهسازان زیادی در کنار یکدیگر حضور داشته باشند خارجیها در شرایط بهتری میتوانند به روزآمد کردن این شرکتها بپردازند و اطلاعات جامع و کاملتری بهدست آورند. با تشکیل یک تیم مشترک برای انجام کارهای بینالمللی و قراردادهای حقوقی واحدهای صنعتی جلوتر بوده درحالیکه هر شرکت به تنهایی نمیتواند هزینههای آن را بپردازد به همین دلیل کشور بهطور کلی در صادرات ضعف دارد اما یک تیم مجرب میتواند در سطح دنیا در بحث بازاریابی و فروش توانمندیهای داخلی به قطعهسازان در خوشه صنعتی بسیار کمکرسان باشد. در کنار فعالیتهای خوشهای که در حال شکلگیری هستند، ادغام و تشکیل یک مجموعه بزرگتر از دیگر کارهایی است که در این صنعت در حال رخ دادن است و اگر در تشکیل خوشه صنعتی، قطعهسازان در کنار یکدیگر در یک شهرک صنعتی گرد میآیند در تشکیل مجموعههای بزرگ ممکن است به لحاظ جغرافیایی هریک از قطعهسازان عضو مجموعه در شهری مستقر باشند. خوشه صنعتی و ادغام شدن صنعتگران تا حدودی میتواند شباهتهایی داشته باشد اما تشکیل خوشه صنعتی کاملتر از ادغام شدن است و کارآمدی بیشتری برای تولیدکنندگان دارد. به این ترتیب که در خوشه صنعتی مدیریتها سر جای خود باقی میماند و تنها از منافع و امکانات مشترک مانند تهیه مواد اولیه، آزمایشگاه، حملونقل، کلاسهای آموزشی مشترک، ایمنی و.. استفاده میشود. هر شرکتی بر اساس یک نیاز در گوشهای از یک شهر، تولید خود را آغاز کرده و این امر با برنامههای تدوین شده از پیش نبوده است. امروز کشور در حال برنامهریزی سیستماتیک برای صنعت است درحالیکه در کشورهای پیشرفته صنعتی در زمینه قطعات خودرو خیلی زودتر این خوشههای صنعتی بهوجود آمده است. خوشه صنعتی ضرورت امروز صنعت قطعه بوده و حرکتها به آن سمت باید با سرعت بیشتری انجام شود.
احمدرضا رعنایی - نایبرئیس انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازی کشور
