صنعت خودرو به لکوموتیو صنعت معروف است زیرا چندین صنعت را با خود به همراه دارد و به لحاظ علمی فناوریهای متعددی در آن به کار میرود و صنعتی بهشدت رقابتی در سطح جهانی است.
برای رقابت در فناوری باید در زمینههای مختلف مانند الکترونیک، پلیمر، مکانیک، روشهای تولید و بسیاری موارد دیگر هزینه تحقیق و توسعه (R&D) کرد. حداقل ۴۰ نوع فناوری در این صنعت بهکار میرود و برای دست یافتن به فناوری هریک نیاز به سرمایهگذاری جداگانه است. اما واقعیت این است که گاهی در پیشرفتهترین حالت نیز صرفه اقتصادی ندارد تا در تمام کارها سرمایهگذاری برای تولید داشت. یکی از چالشهای صنعتی کشور این است که وقتی میخواهیم استراتژی بنویسیم همه چیز را با هم میخواهیم اما با توجه به حجم تولید، بازار و درآمد این امر شدنی نخواهد بود ازاینرو در تمام این امور متوسط یا ضعیف عمل میکنیم چون تمرکز در سرمایهگذاری خاصی نداریم بهطور نمونه در مقطعی در بحث سیانجی پیشرفت کردیم و به نوعی اول دنیا شدیم اما مسائل اقتصادی کلان اجازه نداد این امر ادامه داشته باشد بنابراین لازم است برای امور مورد نظر، ساختارهای پایدار اقتصادی تعریف و ایجاد کرد. ارتباط صنعت و دانشگاه در کشور و نیز ساختارهای پژوهشی و توسعهای هنوز در دوران طفولیت قرار دارد. درحالحاضر روی شرکتهای دانشبنیان کارهایی در حال انجام است اما زمان میبرد تا به جایی برسد. در معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری کارهایی در حال انجام است اما دوباره بهشکل حمایتهای یکطرفه است، از شرکتها حمایتهای مالی میشود تا کالایی را تولید کنند. این امر در صنعت خودرو شدنی نیست زیرا اگر قطعهای در خودرو تغییر کند به راحتی قابل استفاده نبوده و به مراحل مختلفی برای آزمایش آن نیاز است. امروز افراد بسیاری گلایه دارند نابغه و مخترع هستند؛ چرا صنعت خودرو از این توانمندی استفاده نمیکند؟ پاسخ این است که ساختار اقتصادی، آزمایشگاهی و پژوهشی این اجازه را نمیدهد بهطور نمونه جادهای برای آزمایش قطعات در کشور نداریم. البته یک دهه است که عنوان میشود در حال ساخت است. درنتیجه این خلأ، خودرو ساخته شده باید در خارج از کشور مورد آزمون قرار گیرد. با این روند وقتی قطعهای جدید اختراع میشود زمان زیادی طول میکشد تا آن را روی خودرو آزمایش کنیم. در صنعت ضرورتی ندارد تمام قطعات در یک کشور تولید و تامین شود. در این امر باید استراتژی داشته باشیم و دست به انتخاب بزنیم بهطور نمونه رنگ یکی از مصارف بزرگ در صنعت خودروست و با وجود مراکز پلیمری در کشور بخشی وارد میشود. بنابراین برای آنکه قراردادهای بینالمللی منجر به توانمند کردن صنعت کشور شود نیاز است تا استراتژیها بر اساس خواستهها و نیز ظرفیتهای داخلی برنامهریزی شود زیرا خودکفایی در تمام صنایع آن هم به شکل صفر تا صد صرفه اقتصادی برای هیچ کشوری نداشته و مطالعه توانمندیها راهنمای مناسبی برای این امر خواهد بود.
امیرحسن کاکایی - عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت
