قاچاق توان تولید قطعهسازان داخلی را به شماره انداخته و واحدهای قطعهسازی خودرو روزبهروز بیرمقتر از گذشته میشوند. درحالحاضر ۶۰۰ واحد قطعهسازی بهطور رسمی در کشور فعال و ۸۰۰ قطعهساز به شکل زیرپلهای در حال فعالیت هستند.
تولید زیرزمینی افزون بر اینکه از پرداخت مالیات شانه خالی میکند برای اشتغال و اقتصاد رسمی آفت بزرگی بهشمار میرود و خدمات و محصولات بدون شناسنامه مشکلات جدی برای بخش تولید و بخش خدمات شناسنامهدار ایجاد میکند. واردات سالانه قطعات خودرو به شکل رسمی و قاچاق به ترتیب یکمیلیارد و یکمیلیارد و ۱۰۰میلیون دلار است و جمع واردات قطعه خودرو بهصورت قاچاق و رسمی ۵۰ تا ۶۰درصد مجموع تولید ارزشی قطعه داخلی را تشکیل میدهد. این در حالی است که قطعهساز داخلی در رقابت با قطعهساز خارجی ۴۵درصد ضربهپذیری رقابتی دارد چراکه واردات قاچاق مشمول مالیات ارزشافزوده، بهره بالای بانکی، عوارض گمرکی و... نمیشود. بازار لوازمیدکی یکی از بازارهای قطعهسازان است و قطعهساز تنها به امید فروش قطعه به خودروساز دست به تولید نمیزند بلکه بیشتر به دنبال تامین درازمدت قطعات در بازار لوازمیدکی است. ۳ نظام برای مقایسه رقابتپذیری صنایع داخلی با صنایع خارجی در هر کشوری وجود دارد که شامل نرخ تبدیل دلار به پول رایج کشور از دو بعد «واقعی بودن نرخ ارز» و «افزایش یا کاهش متناسب با تورم داخلی»، نرخ تامین سرمایه و تورم داخلی است. کشورهای مختلف دنیا برای متعادل کردن و ایجاد فضای رقابتی تولیدات داخلی با تولیدات خارجی از اهرمی به نام «تعرفه واردات» استفاده میکنند. درحالحاضر ۳نظام نرخ ارز، تورم و بهره بانکی در داخل کشور هیچ تناسبی با یکدیگر نداشته ضمن آنکه تعرفه واردات تمامی کالاهای وارداتی در سال ۱۳۹۱ بهدلیل وجود ارز مرجع در کنار ارز مبادلهای با این توجیه که محاسبه تعرفه واردات از ارز مرجع به مبادلهای تبدیل میشود تمام تعرفهها در داخل کشور به نصف کاهش پیدا کرده است. پس از اینکه ارز مرجع حذف و تنها ارز مبادلهای باقی ماند هرگز تعرفهها سر جای نخست خود بازنگشت و صنعت خودرو اعم از قطعات خودرو و خود خودرو ساخته شده هم از این قاعده مستثنا نبود. همچنین پایین بودن توان خرید موجب میشود مردم نتوانند کالای باکیفیت داخلی خرید کنند بنابراین بازار کالاهای قاچاق و بیکیفیت از رونق دوچندان برخوردار و همینطور جولانگاه بسیار مناسبی برای تولیدات زیر پلهای کشور میشود.
آرش محبینژاد - دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن، نیرومحرکه و قطعهسازی کشور
