فاطمه امیراحمدی: موتورسیکلتسواران و دوچرخهسواران بهدلیل تردد بین خودروها با سرعت بالا ممکن است دیده نشوند و چون حفاظ فیزیکی ندارند احتمال تصادف و صدمه آنها جدی است.
در کشورهای با درآمد متوسط و پایین میزان استفاده از خودرو نسبت به کشورهای با درآمد بالا کمتر بوده درنتیجه استفاده از موتورسیکلت و سایر وسایل نقلیه دوچرخ بیشتر است. بهطور عموم صدمات سر و گردن عامل فوت و ناتوانی موتورسیکلتسواران و دوچرخهسواران شده و هزینه این قبیل آسیبها بر بودجه بهداشتی کشور سنگینی کرده که نیازمند است برای استفاده از کلاههای ایمنی فرهنگسازی شود.قدیمیترین کلاه ایمنی توسط سربازان آشوری ۹۰۰ سال پیش از میلاد استفاده میشد و این کلاهها دارای عینک و کلاه برنزی ضخیمی بوده تا از سر در مقابل ضربه شمشیر و تیر محافظت کند ازاینرو امروز نیز کلاه ایمنی وسیلهای حفاظتی بوده که از شدت صدمات وارد بر سر در تصادفها میکاهد. استفاده از کلاه ایمنی در برخی صنایع مانند ساختمانسازی و... اجباری است که برای راکبان موتورسیکلت نیز باید پس از رفع ایرادها اجباری شود.
رکود بازار و تولید
زینب ذاگلی، کارشناس فروش یکی از شرکتهای تولیدکننده کلاه ایمنی در کشور درباره وضعیت تولید این محصول به «گسترش صنعت» گفت: درحالحاضر تولید این شرکت به یکچهارم کاهش یافته زیرا بازار تقاضا افت کرده است. وی افزود: همچنین نوسانات بازار باعث تعدیل نیرو در واحدهای صنعتی شده و کسادی یک بخش (بازار) به سایر قسمتهای تولید (کارخانهها) نیز سرایت میکند.
اما علی عدالتفر، عضو هیاتمدیره یکی دیگر از شرکتهای تولیدکننده کلاه ایمنی در اینباره ادامه داد: بازار فروش کلاه ایمنی راکد است و یکی از دلایل آن به فرهنگسازی نکردن برمیگردد.
او افزود: فرهنگسازی میتواند از طریق رسانهها انجام شود یا در یکی از دروس دبیرستان کنار سایر قوانین راهنمایی و رانندگی به دانشآموزان آموزش داده شود. وی تاکیدکرد: باید فرهنگسازی بهگونهای باشد که موتورسیکلتسواران استفاده از کلاه ایمنی را ضروری و حیاتی بدانند.
مواد اولیه مورد استفاده
در ادامه ذاگلی درباره مواد اولیه مورد استفاده در تولید کلاه ایمنی گفت: این نشان برای تولید این کلاهها از مواد اولیه داخلی استفاده میکند و کلاه ایمنی بهطور کامل بومی است. عدالتفر در ادامه به وضعیت قاچاق این محصول در بازار پرداخت و گفت: شاید بیش از ۵۰ تا ۶۰درصد کلاههای ایمنی در بازار وارداتی هستند و یکی از دلایل آن تنوع در ظاهر آنهاست. بهطور نمونه موادی که برای رنگ استفاده میکنند متفاوت از نوع ایرانی است و امکان تولید آن در داخل وجود ندارد. همچنین واردات آن سخت خواهد بود زیرا تاریخ انقضای آنها کمتر از ۲ تا ۳ ماه است (خروج از گمرک مبدا و حرکت به سوی مقصد و در ادامه اجازه ترخیص در گمرک مقصد احتمال فاسد شدن آن را افزایش میدهد) ازاینرو وارد کردن مواد اولیه رنگ ریسک زیادی دارد. وی تصریح کرد: تمام مواد اولیه موردنیاز از داخل تامین میشود و شاید کیفیت آن در مقایسه با نوع مشابه بسیار کم باشد بنابراین شاید کلاههای ایمنی داخلی از براقیت کافی برای جلب رضایتمندی مشتریان برخوردار نیست.وی درباره آمار کلاههای قاچاق از ۶۰درصد واردات آن نیز گفت: چون تعرفه کلاه ایمنی بالای ۴۵درصد است اگر با نرخ کمی نسبت به کشور مادر در بازار ایران عرضه شود، میتوان دریافت به شکل قاچاق وارد شدهاند در غیر این صورت نمیتوان فهمید. ازاینرو نمیتوان آمار دقیقی ارائه داد اما کلاههای ایمنی چینی زیادی به شکل قاچاق وارد بازار کشور میشود.
گلایه مصرفکنندگان
ذاگلی در پاسخ به این پرسش که شکایتهایی درباره کیفیت استفاده از این کلاهها وجود دارد؛ آیا این شرکت سعی کرده این ضعفها را رفع کند، گفت: ساخت این کلاه در این شرکت دارای استانداردهای مورد نظر بوده ازاینرو دو هواکش در قسمت بالا و پایین کلاه تعبیه شده و نیز قسمت داخل دارای حفرهای است برای جابهجایی هوا. عدالتفر معتقد است: این مشکلات در کلاه ایمنی اجتنابناپذیر است؛ برخی کل صورت و بخشی از گردن را میپوشاند که شنوایی و تنفس را مشکل میکند. این امر بهویژه در فصل گرما بیشتر نمود دارد.وی ادامهداد: چون محصولی است که از سوی موتورسیکلتسواران استفاده میشود آنها از قشر کمدرآمد و متوسط رو به پایین جامعه بوده و اگر قرار باشد این مشکلات برطرف شود هزینهها بسیار افزایش مییابد. بهطور نمونه کلاه ۲۵ تا ۳۲هزار تومان بیش از ۳۰۰هزار تومان تمام میشود. وقتی بازار تقاضا وجود نداشته باشد تولید آن نیز صرفه اقتصادی نخواهد داشت.عدالتفر در پاسخ به این پرسش که آیا در کشور تولیدکنندهای به این سمت حرکت کرده است، گفت: کمتر کشوری به این سو رفته زیرا نیاز به فناوری دارد و نیز هزینههای تمامشده آن بالاست.
وضعیت صادرات
ذاگلی درباره صادرات این محصول گفت: بازاری برای صادرات کلاههای ایمنی کشور وجود ندارد. برای تحقق این امر ضرورت دارد مدیران بالادستی و کسانی که سیاستگذار و تصمیمگیر در این زمینه هستند برنامهریزی داشته باشند و تولیدکنندگان نیز از این موضوع استقبال میکنند. وی درباره کیفیت و نرخ این کلاهها در مقایسه با نوع چینی گفت: کلاههای ایمنی این شرکت با نوع مشابه چینی در یک سطح است؛ حتی برخی مصرفکنندگان معتقدند نوع ایرانی بهتر از چینی است ضمن آنکه بهلحاظ نرخ ارزانتر تمام میشود.او تصریح کرد: طراحان داخلی در طراحی رویه و نیز قسمت داخلی کلاه در حال فعالیت هستند تا رضایت مشتریان جلب شود و نیز در بخش رنگ سعی شده تنوع و کیفیت لازم در محصولات وجود داشته باشد.
تولید کلاههای هوشمند
ذاگلی درباره ساخت کلاههای ایمنی هوشمند در این شرکت عنوان کرد: اگر تسهیلات پرداخت و سرمایهگذاری انجام شود جزو برنامههای آینده این تولیدکننده رفتن به این سو است. برای تحول در بازار و خارج شدن از رکود این نشان سعی دارد تغییراتی در تولید داشته باشد.عدالتفر نیز درباره این نوع کلاهها معتقد است: تولید این نوع کلاههای خاص موردی بوده و هنوز تولید صنعتی نشده و در سطح آزمایشی تولید میشود.وی ادامه داد: البته برخی آپشنها به کلاه ایمنی اضافه شده که بلوتوث یکی از آنهاست و موتورسیکلتسوار همزمان میتواند به موزیک گوش داده و مکالمه تلفنی داشته باشد اما در بحث تهویه هوا هنوز شرکتهای داخلی به آن سمت حرکت نکردهاند. وی درباره برنامههای آینده این شرکت گفت: برای تحول در ساخت کلاه این شرکت نیز خود راغب است اما نخست باید دانش فنی و سپس امکانات سختافزاری آن فراهم باشد. حتی امروز کلاههای ایمنی خارجی موجود در بازار امکاناتی بیش از نوع ایرانی ندارد. تنها کاری که برخی شرکتهای خارجی انجام دادهاند تعبیه چند پنجره روی کلاه است که گردش هوا را بیشتر میکند.این فعال بازار درباره ارتقای کیفی محصولات داخل اظهار کرد: اگر تعرفهها افزایش یابد و بازار تقاضای کلاه ساخت داخل بیشتر باشد تولیدکننده نیز تمایل بیشتری برای ارتقای کیفی محصولاتش خواهد داشت. عدالتفر در پاسخ به این پرسش که آیا تولید شرکتهای داخلی پاسخگوی نیاز بازار داخل است گفت: امروز تولیدکنندگان با ظرفیتی کمتر از ۵۰درصد در حال فعالیت هستند و علت این است که حمایتهای دولتی کم بوده و تجهیزات موردنیاز وارد نمیشود. درحالیکه کلاه ایمنی جزو محصولاتی است که باید متنوع باشد تا تمام سلیقهها را پوشش دهد ازاینرو تولید کلاه با ۱۰ مدل میتواند سهم تولیدکننده داخلی را در بازار افزایش داده و به فکر صادرات نیز باشد.
