جنس دیپلماسی اقتصادی از جنس قدرت نرم است و به عبارت دیگر، ابزاری متقاعدکننده بوده که محور آن اقتصاد است و از ابزارهای اقتصادی برای متقاعد کردن حریف باید استفاده کنیم.

ویژگی دیگر در طراحی دیپلماسی اقتصادی این است که دیپلماسی اقتصادی یک ویژگی ایجابی و یک ویژگی سلبی دارد. ویژگی ایجابی دیپلماسی اقتصادی این است که بتوانیم بیشترین بهره را در تعاملات بین‌المللی ببریم. ویژگی سلبی آن مقابله با همان تهدیداتی است که در داخل سیستم وجود دارد و جنس تهدیدات هم متفاوت است، البته تحریم یکی از آن ابزارهاست که باید به آن توجه شود. وقتی از دیپلماسی اقتصادی صحبت می‌کنیم دو رهیافت عام وجود دارد؛ یکی دیدگاه سنتی در موضوع دیپلماسی اقتصادی است که در این برداشت سنتی محور یا بازیگر اصلی دولت و بازیگران رسمی نیز دولت هستند، اما در برداشت جدید نقش سازمان‌های بین‌المللی به شدت قوی شده است. برای طراحی دیپلماسی اقتصادی باید بدانیم مزیت‌ها و نقاط قوت‌مان کجاست. ظرفیت‌های ما چقدر است و مهم‌تر از همه اینکه میزان انعطاف‌پذیری ما در برخورد با مقولات علمی چگونه است که بدون تصویر دقیق از این وضعیت غیرممکن است. مفهوم دیپلماسی اقتصادی تا پایان دوره جنگ سرد به طور عمده پیگیری اهداف اقتصادی راهبردی برای کشورها با اولویت‌های امنیتی در حوزه سیاست خارجی بود اما بعد از جنگ سرد و مطرح شدن بحث جهانی شدن نقش دولت-ملت‌ها کاهش پیدا کرد و بازیگران جدید وارد شدند و گفتمان‌های موجود کامل دگرگون شد و نوع نگرش به دیپلماسی از نگرش کامل سیاسی- امنیتی به نگرش اقتصادی تغییر پیدا کرد و به سمت گفتمان امنیت مثبت رفت. باید دیپلماسی اقتصادی خود را با شرایط روز تطبیق دهیم که در این باره دو گفتمان وجود دارد؛ یکی اینکه کشورهای جهان سوم توان معاضدت در سطح بین‌المللی ندارند و دیدگاه دوم معتقد است که ما می‌توانیم از این همزیستی منافع کسب کنیم. برای طراحی دیپلماسی اقتصادی ابتدا باید مباحث پایه‌ای استراتژیک، اساسی، راهبردی و تعیین‌کننده را حل کرده و ابعاد آن را روشن کنیم. چالش‌های اقتصادی ایران قدرت مانور دیپلماسی ما را می‌گیرد. برای طراحی دیپلماسی اقتصادی خود باید در ابتدا چالش‌ها، محدودیت‌ها و تهدیدهای اقتصادی کارکردی ایران را بشناسیم که از جمله با اقتصاد تک‌محصولی وابسته به نفت تکلیفش معلوم است و قدرت مانور دیپلماسی اقتصادی ما را پایین می‌آورد. ما مذاکره می‌کنیم اما هزینه‌های مذاکره بسیار بالاست.
بهروز علیشیری - مسئول میز اقتصاد مقاومتی