فاطمه امیراحمدی: سوختهای فسیلی یکی از عوامل افزایش آلودگی هوا و محیطزیست است ازاینرو مبدلهای کاتالیستی از دهه ۷۰ با هدف کاهش آلودگی هوا بر سر راه خروجی موتورهای بنزینی نصب شد.
کاتالیست تا ۹۰درصد گازهای سمی را بیاثر میکند بهگونهای که هیدروکربنهای نسوخته که از موتور خارج میشوند را به آب و دیاکسیدکربن تبدیل میکند. علاوهبر این اکسید ازت را به گاز ازت تبدیل و کمک زیادی به کاهش آلودگی میکند. عنوان میشود عمر مفید کاتالیست بین ۵۰ تا ۶۰هزار کیلومتر است ضمن آنکه پس از ۸۰هزار کیلومتر این کاتالیستها پر شده و در عمل کارایی خود را از دست داده و میزان آلایندگی خودرو را تا ۵ برابر افزایش میدهد.
دانش بومی و مبدلهای کاتالیستی
یکی از بخشهایی که صنعت قطعه کشور بهشکل دانشبنیان در آن فعالیت دارد تولید و تامین مبدلهای کاتالیستی است. علی سلیمی، کارشناس ارشد واحد تحقیق و توسعه یکی از تولیدکنندگان داخلی درباره محصول دانشبنیان این شرکت به مبدلهای کاتالیستی اشاره کرد و گفت: وظیفه پالایش گازهای خروجی خودرو و موتورسیکلت که حاصل احتراق است بهعهده مبدلهای کاتالیستی است و این مجموعه میتواند مبدلهای کاتالیستی را برای تمام خودروها و موتورسیکلتها بهشکل دانشبنیان تولید کند. وی ادامهداد: فعالیت شرکت بیشتر با خودروسازان کشور و تامین مبدلهای کاتالیستی برای خط تولید آنهاست و بهتازگی بازار خدمات پس از فروش را نیز پوشش میدهد. او تصریح کرد: تا هنگامی که آلودگی هوا شدت گرفت کسی به فکر سلامت محیطزیست و مبدلهای کاتالیستی نبود. درحالحاضر بخشنامههایی ابلاغ شده تا موتورسیکلتها و وسایل نقلیهای که فرسوده شده و کاتالیست آنها عملکرد و کارایی لازم را ندارد تعویض شود. با مطرح شدن بحث تعویض کاتالیستها نیاز بازار لوازم یدکی و خدمات پس از فروش نیز بهوجود آمد ازاینرو شرکت بهتازگی وارد این حوزه هم شده است. این کارشناس صنعت قطعه درباره دانش فنی موردنیاز تولید این نوع کاتالیستها توضیح داد: دانش فنی در اختیار کارشناسان این مجموعه بوده و این قطعه جزو محصولات هایتک بهشمار میرود. با توجه به این موارد این شرکت امتیاز دانشبنیانی را دریافت کرد و بهعنوان واحد صنعتی دانشبنیان در تولید مطرح است.
بازار ۵۰ درصدی داخل
سلیمی درباره سابقه فعالیت این شرکت گفت: تولید کاتالیست از سال ۸۴ آغاز شد و با تولید مبدلهای کاتالیستی با استاندارد یورو۲ به سمت تولید محصولات با استاندارد یورو۳ پیش رفت و درحالحاضر نیز با استاندارد یورو۴ برای تمام خودروهای ساخت داخلی فعالیتها ادامه دارد البته بهطور قطع در آیندهای نزدیک این سطح از استانداردها به یورو۵ ارتقا پیدا خواهد کرد.
وی درباره آمار فروش این شرکت عنوان کرد: بیش از ۵۰درصد نیازهای خودروسازی از سوی این نشان تولید و تامین میشود. برای شرکتهای خصوصی نیز هسته این مبدلها تهیه میشود.
در بحث کاتالیستها زیاد شنیده میشود که برخی موتورسیکلتسواران با خرید وسیله نقلیه برای سرعت و شتاب بیشتر کاتالیستها را خارج میکنند. او در اینباره گفت: اینکه با برداشتن مبدل کاتالیستی عملکرد وسیله نقلیه بیشتر میشود باوری اشتباه است زیرا زمانی که این مبدل در داخل خودرو است در آن یک سنسور اکسیژنی وجود دارد که اطلاعات به حافظه وسیله نقلیه منتقل شده و نسبت سوخت به هوا برای موتور تعریف میشود درحالیکه با برداشتن این مبدل کاتالیستی پس از مدتی مصرف سوخت خودرو یا موتورسیکلت افزایش یافته و از حالت بهینه خارج میشود.
محصولات بیرقیب
سلیمی در پاسخ به بازار این شرکت درباره پوشش بازار کاتالیستهای موتورسیکلت اظهار کرد: استانداردها برای این وسیله نقلیه اجباری نبوده درحالیکه برای خودرو الزامی است و پیشتر این مبدلها بهطور عمده از چین وارد و نصب میشد اما این شرکت بهتازگی وارد این عرصه شده و سفارشهایی از موتورسیکلتسازان گرفته و در حال تولید مبدلهای موردنظر است. او درباره نرخ محصولات داخلی گفت: نرخ به کیفیت برمیگردد. این مجموعه میتواند ردیف قیمتی وسیعی را پوشش دهد. نمونه چینی از نظر کیفی پایینتر بوده و نسبت به تولیدات داخل اختلاف نرخ دارد.
سلیمی در ادامه تاکید کرد: اما بهلحاظ مبدلهای خودروهای سواری هیچ شرکتی نمیتواند با مبدل کاتالیستهای داخلی وارد رقابت شود.
عیبیاب انژکتوریها
صنعت کشور تحولات زیادی را شاهد است و محصولات دانشبنیان و نیز طراحی و ساخت برخی تجهیزات خروجی بخشی از این تغییرات است. در این راستا یکی از شرکتهای داخلی دستگاهی را طراحی کرده که برای وسایل نقلیه انژکتوری اعم از خودرو و موتورسیکلت عیبیابی میکند. در صنعت موتورسیکلت که نزدیک یک سال است تولید انژکتوری اجباری شده این دستگاه میتواند کمک زیادی به تعمیرکاران کند. سعید ورپایی، مدیر فروش این شرکت طراح و سازنده درباره عملکرد دستگاه مورد نظر به «گسترش صنعت» گفت: در کارنامه کاری شرکت، نخست این دستگاه برای خودروهای انژکتوری بوده که روی دیاگ آنها کار شده است. وی افزود: با توجه به تجربه ساخت این دستگاه خاص برای خودروها درنهایت تصمیم گرفته شد برای موتورسیکلتها نیز این دستگاه ساخته شود.او درباره عملکرد این وسیله توضیح داد: این دستگاه تمام عیبهای مربوط به سیستم انژکتور را ردیابی میکند و نشان میدهد. ورپایی همچنین به استفاده از این عیبیاب وسایل انژکتوری در مراکز معاینه فنی اشاره کرد و گفت: هماکنون یکی از تجهیزات مورد استفاده در مراکز معاینه فنی کشور همین دستگاه عیبیاب انژکتوری ساخت داخل است. اما برخی گلایه دارند با اینکه صاحب خودرو از عیبهای خودرو آگاه است در مرکز معاینه فنی عیبها مشخص نشده و برگ سبز صادر میشود. وی در اینباره توضیح داد: بستگی به دیاگ مرکز معاینه فنی دارد. این مرکز تنها مجهز به این دستگاه نبوده و سایر سیستمها نیز وجود دارد که روی این امر تاثیر میگذارند ضمن آنکه آزمونها تنها روی سیستم انژکتوری نبوده و باقی قسمتهای خودرو نیز به بررسی نیاز دارد. وی افزود: کارایی این دستگاه در حد و اندازهای است که اگر در مجموعه انژکتور ایرادی وجود داشته باشد، مشخص میکند بنابراین در این بخش پاسخگوست.
مزیت محصول داخلی
ورپایی با بیان اینکه از این دستگاه برای موتورسیکلتها بهتازگی رونمایی شده درباره استفاده آن برای خودروها گفت: مشابه این دستگاه در بخش خودرویی در بازار وجود دارد اما مزیت دستگاه داخل فهرست فارسی آن بوده که کاربری ساده و روانی دارد همچنین تمام پارامترها را نشان داده و خدمات پس از فروش آن از دیگر مزیتهای این محصول بهشمار میرود.او درباره صادرات این محصول به نیاز بازار اشاره کرد و گفت: تا امروز بیشتر تامین نیاز بازار داخل هدف بوده ازاینرو آمار تولید تنها برای پوشش این بخش است.ورپایی در پایان عنوان کرد: از برنامههای آینده میتواند صادرات باشد بهویژه که خودروهای داخلی برای کشورهای همسایه نیز صادر میشود که کمک زیادی به این امر میکند.
سخن آخر
اگر میدان رقابت بهشکل منصفانه وجود داشته باشد صنعتگران داخلی توانایی خلاقیت داشته و میتوانند بازار داخل را در دست گیرند. همراهی و همکاری داخلی یکی از مولفههای خودکفایی صنعتی بوده که نیاز به بسترهای مناسب دارد. تحقق این امر باید از سوی مدیران بالادستی و دولتی انجام شود.
