در سال ۱۹۵۸ میلادی (۸-۱۳۳۷خورشیدی) مائو، رهبر چین کمونیست برنامهای به نام «نابودی چهار بلا» را اعلام و اجرا کرد.
بنا بر این برنامه که بخش نخست برنامه بزرگتری به نام«یک گام به جلو» بود باید ۴بلای اصلی کشور، موش، پشه، مگس و گنجشکها را نابود کند و از میان بردارد. دلیل هدف گرفتن گنجشکها در این عملیات که به «عملیات کبیر گنجشککشی» مشهور شد، این بود که تصور میشد گنجشک با خوردن غلهجات و میوهها، میزان برداشت محصولات کشاورزی را پایین میآورد.براساس یک برنامه تبلیغاتی وسیع به تمام مردم دستور داده شد که در اجرای این برنامهها شرکت کنند. مردم با بهم زدن قابلمه و کفگیر در زیر درختان و ترساندن گنجشکها، آنها را از فرود آمدن میترساندند. گنجشکها که جایی برای فرود آمدن پیدا نمیکردند، آنقدر پرواز میکردند که از خستگی جان میدادند و سقوط میکردند. علاوهبر آن برنامههای شکار وسیع آنها، همچنین یافتن لانهها و نابود کردن تخم و جوجهها در سطح گستردهای انجام شود. دولت به مدرسه، ادارهها و گروههایی که در این کار بیشتر شرکت میکردند، جوایزی اهدا میکرد. گنجشککشی در چنان سطح گستردهای بود که این پرنده را به آستانه انقراض رساند.اما رهبر چین نقش اساسی گنجشک در اکوسیستم را نادیده گرفته بود. گنجشکها علاوه بر غلات به مقدار زیادی حشرات را میخوردند. در آن سال در نبود آنها و هجوم حشرات به مزارع برنج، برداشت برنج به مقدار بسیار زیادی کاهش پیدا کرد. در سال ۱۹۶۰میلادی(۴۰-۱۳۳۹خورشیدی) مائو سراسیمه فرمان پایان عملیات کبیر گنجشککشی را صادر و ساس را جایگزین این پرنده کرد ولی بسیار دیر شده بود. با نابود شدن گنجشکها تعداد ملخها که دشمن اصلیشان را از دست داده بودند به مقدار بسیار زیادی افزایش پیدا کرد و بلای هجوم ملخ به کشتزارها آغاز شد. میزان وسیعی از محصولات کشاورزی نابود شد و وضعیت بخشهایی از کشور به قحطی کشید.در سالهای بعد مراحل دیگر برنامه «یک گام به جلو» براساس دستورات مائو انجام شد که به فجایعی بزرگتر انجامید. قطع درختان، سمپاشیهای وسیع و بهرهبرداری نامناسب از محیطزیست اثرات نامطلوب زیادی را نشان داد. در آخر مائو با اعلام شکست خوردن این برنامه، آن را پایان داد ولی تخمین زده میشود که با اجرای این طرح نزدیک به ۲۰میلیون نفر جان خود را از دست دادند.در سال ۱۹۹۸میلادی (۷۸-۱۳۷۷خورشیدی) بار دیگر این برنامه در بخشی از چین به اجرا گذاشته شد که سوسک را جایگزین گنجشک کرده بودند و پس از آن فرمان اجرایش در پکن صادر شد که هر دو بار با همکاری نکردن مردم پایان یافت.آنچه در چین اتفاق افتاد نشانه قدرت و تفکر کمونیستی بود. این برنامه به آیندگان یاد داد که نمیتوان هیچ تصمیمی را تک بعدی گرفت، کشتن گنجشکها به مردم یاد داد که حتی نباید سوسکها را هم بیدلیل نابود کرد و این بار مردم فرمان دولت را نادیده گرفتند، ضمن اعتقادات شخصی و مذهبی ما که هیچ جانداری بدون دلیل از سوی خداوند خلق نشده و زنجیره حیات بیدلیل شکل نگرفته است، درعلم نیز بارها به صراحت اعلام شده که برای انجام هر پروژهای باید بودجه پژوهشی منظور و عملیاتی شود. دوران مدیریتهای تکبعدی به پایان رسیده است، هرچند ما همچنان گاهی با تصمیمات یا سخنانی از طرف مدیران ارشد روبهرو میشویم که در کمتر از یک سال یا حتی در کمتر از یک ماه یا یک هفته، چند بار عوض میشوند و متاسفانه همچنان حرفها و دستوراتی از طرف مدیران و مقامات بهویژه در حوزه اقتصادی و بانکی اعلام میشود که نشان از مدیریت تکبعدی دارد، بازار ارز و بورس و سکه و پول کشور هر روز دستخوش جملات و مصاحبههای رئیس و معاونان و کارشناسان بانک مرکزی شده است، بخشی از وضعیت اقتصادی آشفته به دلیل شرایط مدیریتهایی است که نمیتوانند از لذت مصاحبه و مطرح بودن در رسانهها خودداری کنند و با حرفهای بیربط و غیرکارشناسی و نظریات شخصی خود بر این آشفتگی میافزایند، مردم منتظر بهبود شرایط هستند، کاهش نرخ ارز و ثبات بازار سرمایه نخستین انتظار مردم بوده است، امیدوارم رئیسجمهور محترم به مدیریتهای ارشد سیستم بانکی و اقتصادی توصیه کنند که اگر حرف زدن بلد نیستند، حرف نزدن را تمرین کنند.
ناصر بزرگمهر - مدیر مسئول
