با توجه به پیشرفت روزافزون فناوری تولید برق در دنیا لازم است با استفاده از فناوری جدید در نیروگاهها و تاسیسات تازه احداثشده، نیروگاههای در حال بهرهبرداری نیز که دارای سابقه بهرهبرداری بیش از ۲۰سال هستند به فناوری روز مجهز شوند.
با این حال در بسیاری از موارد به دلیل طراحی خاص واحدها و فناوری قدیمی آنها، این امر به سادگی ممکن نبوده و استفاده از آنها مستلزم ابتکار و نوآوری در اجرای تغییر فناوری نیروگاههاست. یکی از این موارد تغییر اقلیم آب و هوا در سالهای اخیر و محدودیت منابع آبی کشور است که باعث شده تعدادی از نیروگاههای کشور با کمبود منابع آبی مواجه شوند. در این زمینه رویکرد صنعت برق در بخش تولید استفاده از فناوریهای با حداقل مصرف آب در نیروگاهها ضمن حفظ توان تولیدی آنهاست. طرحهای اجرا شده در تعدادی از نیروگاهها توانسته میزان مصرف آب را تا ۹۰ درصد کاهش دهد و به دنبال آن میزان برداشت از سفرههای زیرزمینی کشور نیز کاهش مییابد. همچنین محدودیت منابع اولیه باعث شده تا صنعت برق در بخش تولید با ایجاد نوآوری، منابع جدید را جایگزین منابع مرسوم کند. از جمله این طرحها میتوان به طرح همکاری در احداث شبکههای جمعآوری فاضلاب و تصفیهخانه شهرهای مجاور نیروگاهها و استفاده از پساب تصفیه شده به جای آب خام استخراجی از چاههای عمیق اشاره کرد. از دیگر چالشهای بخش تولید برق، مشکلات و حوادثی است که در نیروگاههای قدیمی بروز میکند که بیشتر به دلیل خارج از رده بودن تولید این نیروگاهها و قطعات و تجهیزات آنها، امکان تامین و جایگزین کردن آنها با قطعات اصلی وجود ندارد. در این موارد لازم است یا با تغییر در تجهیزات و قطعات با صرف هزینه و وقت زیاد، فناوری نیروگاهها را تغییر داد یا با استفاده از روشهای ابتکاری و جدید که در شیوهنامههای شرکتهای سازنده نیز وجود ندارد از تجهیزات و قطعات موجود استفاده کرد. در این موارد تلاش متخصصان صنعت برق استفاده حداکثری از توان داخلی و ارائه طرحهای جدید برای تعمیر و استفاده از تجهیزات و قطعات موجود است و طرحهای ارائهشده مورد استفاده سازنده اصلی تجهیزات نیز قرار میگیرد. بکارگیری روشهای نوین بهرهبرداری، تعمیرات و نگهداری از تجهیزات مانند CM و RCM برای به حداقل رساندن حوادث شبکه و نیروگاهها یکی از اقداماتی است که سرلوحه صنعت برق کشور است. با توجه به این مهم است که کماکان نیروگاههای با قدمت بیش از ۵۰ سال نیز در ساعات نیاز شبکه به تولید برق در مدار تولید قرار میگیرند. شاهد این مدعا آمادگی بیش از ۹۸ درصدی نیروگاهها در پیک تابستان سال ۹۵ است. یکی دیگر از اهداف صنعت برق استفاده حداکثری از تجهیزات و ظرفیت منصوب در شبکه برق کشور بوده و در این راستا طرحهای ارزندهای ارائه و اجرا شده است. از جمله این طرحها استفاده از سیستمهای خنککاری هوای ورودی به کمپرسور توربینهای گازی و طرح IGV+ به عنوان روشهای کمهزینه و زودبازده برای افزایش ظرفیت نیروگاههای گازی است. با اجرای این طرحها در نیروگاههای گازی بیش از ۱۱۰۰ مگاوات به توان قابل تولید نیروگاهها در زمان پیک شبکه (زمانی که حداکثر مصرف برق در شبکه وجود دارد) افزوده شد در حالیکه هزینه سرمایهگذاری آن کمتر از ۱۰ درصد هزینه نصب واحد جدید است.
علیاصغر عبدلی - معاون بهسازی نیروگاههای شرکت تولید برق حرارتی
