سیدمحمدحسن سیدزاده: در شرایطی که تحریمهایی از سوی سنای امریکا علیه ایران به تصویب رسیده و برخی در داخل کشور مدعی بیثمر بودن برجام هستند براساس آخرین گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد) در زمینه اوضاع سرمایهگذاری جهانی،
ایران با جذب ۳ میلیارد و ۳۷۱ میلیون دلار سرمایه در سال ۲۰۱۶میلادی رشد ۶۴درصدی در بخش جذب سرمایهگذاری داشته است، علاوه بر این در زمینه مصوبات سرمایهگذاری و صدور ضمانتنامهها نیز سال گذشته بیش از ۱۰۰درصد رشد داشتهایم. با ثبت این رقم، ایران توانسته وضعیت خود را به شرایط قبل از وضع تحریمها نزدیک کند. در این گزارش تصویب ۳ موافقتنامه همکاری سرمایهگذاری با کشورهای مختلف از نقاط قوت عملکرد ایران به شمار رفته است.
رکورد بیسابقه صدور ضمانتنامه
یکی از مهمترین رخدادهای اقتصادی در سال ۱۳۹۵ افزایش بیسابقه حجم درخواستهای سرمایهگذاری در ایران بهویژه پس از توافق برجام بوده است. به نحوی که در میان تعداد بالای ملاقاتها و درخواستهای سرمایهگذاری حجم قابلتوجهی از مذاکرات نهایی شده است. به گفته محمد خزاعی، ریاست سازمان سرمایهگذاری و کمکهای فنی ایران در سال گذشته بیش از ۱۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار مصوبه سرمایهگذاری و ضمانتنامه صادر شده که در تاریخ سازمان سرمایهگذاری و کمکهای فنی ایران بیسابقه است. با توجه به سرمایهگذاری مصوب ۶/۴ میلیارد دلاری در سال ۹۴ رشد سرمایهگذاری خارجی مصوب در سال ۹۵ حدود ۵۵درصد بوده است. رشد قابل توجه درخواستها برای سرمایهگذاری در ایران نشان از تغییر فضای کشور پس از برجام و ایجاد اعتماد بینالمللی برای ورود سرمایه به ایران دارد. به طور کلی دستاورد برجام از دی ۹۴ تا اسفند ۹۵، ۱۴ میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی بوده است.
شیوه محاسبه ایران در سرمایهگذاری جذب شده
گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل در زمینه جذب سرمایهگذاری سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵) حاکی از جذب ۳میلیارد و ۳۷۱میلیون دلار سرمایهگذاری خارجی بوده در حالی که ریاست سازمان سرمایهگذاری و کمکهای فنی ایران در گفتوگو با ایرنا رقم سرمایهگذاری مصوب را ۱۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار اعلام کرده است. این اختلاف ناشی از معیار ایران در محاسبه جذب سرمایهگذاری و اعلام آن به کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل است. در تعاریف بینالمللی، جذب سرمایهگذاری به توانمندی کشور در جذب مشتریان خارجی برای ورود به آن کشور تعبیر میشود اما تعبیر ایران از جذب سرمایه به معنی مبالغی است که وارد کشور شده و شروع به فعالیت کرده است. با توجه به اینکه کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل آمارهای سرمایهگذاری را از کشورها اخذ میکند، ایران در ارائه آمار و اطلاعات، مبالغی که به طور قطعی وارد کشور شده را مبنای اعلام آمار قرارداده است.
رشد کیفی و کمی موافقتنامهها
براساس گزارش کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل ایران از سال ۷۴ تا پیش از آغاز دولت یازدهم با ۶۲ کشور موافقتنامه سرمایهگذاری امضا کرده است. در دولتهای نهم و دهم در طول ۸ سال تنها با ۸ کشور اریتره، بروندی، جیبوتی، غنا، کنیا، کومور، گامبیا و گینه بیسائو موافقتنامه سرمایهگذاری امضا شده اما در دولت یازدهم و پس از امضای برجام در سالهای ۹۴ و ۹۵ موافقتنامه سرمایهگذاری با ۷ کشور ژاپن، روسیه، سنگاپور، اسلواکی، لوکزامبورگ، عراق و تانزانیا به امضا رسید و با ۳ کشور جمهوری چک، لیتوانی و کرواسی نهایی و آماده امضا شده است. با امضای موافقتنامه تشویق و حمایت متقابل از سرمایهگذاری خارجی، دو کشور متعهد میشوند از سرمایهگذاری اتباع یکدیگر در کشور خود در مقابل ریسکهای غیرسیاسی حمایت کنند که نقش موثری در ترغیب بخش خصوصی به سرمایهگذاری در یک کشور دارد. پس از برجام مذاکرات برای امضای موافقتنامه با کشورهایی به سرانجام رسید که سالها بینتیجه مانده بود. به طور مثال مذاکرات ایران و ژاپن برای موافقتنامه سرمایهگذاری بیش از ۱۵ سال متوقف بوده است. با روسیه نیز این مذاکرات ۱۹ سال بینتیجه مانده بود که در نهایت دولت یازدهم توانست آنها را نهایی کند. طبق قانون اساسی موافقتنامهها باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
عملیاتی شدن ۶۰درصد سرمایهگذاری
حسین سلیمی، رئیس انجمن سرمایهگذاری مشترک ایران و خارجی در گفتوگو با گسترش صنعت ضمن تاکید بر اینکه در سال ۹۵ حدود ۱۱ میلیارد دلار سرمایهگذاری به امضا رسیده گفت: برخی از مجوزها بهویژه مجوزهایی که در دو، سه ماه پایانی سال ۹۵ صادرشده برای عملیاتی شدن به امسال موکول شده است که با توجه به حجم سرمایهگذاری انجامشده در سال ۹۵ پیشبینی میشود حدود ۶۰درصد مجوزهای صادرشده در امسال عملیاتی شود. عضو انجمن سرمایهگذاری ایرانی و خارجی با تاکید بر اینکه سرمایهگذاریها در صنایع مختلف و متنوع انجامشده، گفت: یکی از بزرگترین پروژههای سرمایهگذاری احداث نیروگاه برق خورشیدی است. در همین راستا با توجه به امتیازات دولت برای توسعه برق خورشیدی به طور تقریبی ۵۰ پروژه مرتبط با همین موضوع مجوز سرمایهگذاری گرفتهاند اما در صنایع دیگر نیز این سرمایهگذاریها انجامشده و امیدواریم حجم سرمایهگذاریها در امسال نسبت به سال گذشته افزایش یابد. سلیمی با اشاره به اینکه درخواست سرمایهگذاری و صدور مجوز در سال ۹۵ نسبت به سالهای گذشته ۳تا ۴ برابر شده، گفت: بیش از ۹۰درصد سرمایهگذاریهای خارجی در بخش خصوصی انجام شده است.
سرمایهگذاری بیشتر نیاز است
مهدی مقدسی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با گسترش صنعت درباره شیوه مدیریت جذب سرمایهگذاری خارجی در کشور گفت: براساس آمارهای دولتی در جذب سرمایهگذاری نسبت به سال گذشته در وضعیت بهتری قرار داریم اما برای رسیدن به رونق این میزان منابع جذبشده کفایت نمیکند و تمام مسئولان ۳قوه باید موانع را برطرف کنند.
وی با بیان اینکه مجلس آمادگی لازم را دارد تا در صورت وجود موانع و مشکلات قانونی اقدام به اصلاح قوانین کند، افزود: دفتر سرمایهگذاری خارجی وزارت امور اقتصادی و دارایی در صورت وجود موانع قانونی باید پیشنهادهای خود را برای جذب بیشتر منابع خارجی به مجلس ارائه کند. اگر موانع داخلی نیز وجود ندارد دولت باید فوری به جذب منابع خارجی اقدام کند. خوشبختانه بهواسطه تقویت قوای دفاعی و روحیه ایثار در نیروهای مسلح، ایران در منطقه از ثبات و امنیت بالایی برخوردار است که همین ویژگی میتواند سرمایههای بسیاری را جذب کشور کند.
مدیریت تنشهای بینالمللی
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی با تاکید بر اینکه ۸۰۰ هزار میلیارد تومان حداقل منابع موردنیاز برای رونق تولید است، گفت: اگر تمامی مسئولان همت کنند به کمک سرمایهگذاری خارجی میتوان به این میزان سرمایه دسترسی داشت. مقدسی درباره تاثیر تنشهای بینالمللی بر روند جذب سرمایهگذاری اظهارکرد: کشورهای همسایه همچون عربستان تمایل دارند که ایران را به سمت تنش پیش ببرند. بنابراین مسئولان با تدبیر باید ابتکار عمل را بهدست بگیرند تا بهانه دست افراد تندرو در سیاست خارجی دنیا ندهند و با عقلانیت، تدبیر، اعتدال و سخنان سنجیده موانع سرمایهگذاری ناشی از این تنشها را از بین ببرند. در مواجهه با رفتار امریکاییها نیز اگر با عقلانیت برخورد کنیم میتوانیم از این تنشها بهترین استفاده را در جهت جذب منابع از اروپا داشته باشیم. بنابر این گزارش، با وجود آنکه تنشهای بینالمللی ازجمله وضع تحریمهای جدید علیه ایران از سوی امریکا شدت گرفته اما مسیرهای باز شده پیش روی ایران پس از برجام باعث ایجاد اعتماد بینالمللی و جذب سرمایهگذاری خارجی شده و امریکا به آسانی نمیتواند با وضع این تحریمها شرایط ایران را به پس از برجام بازگرداند بنابراین بیثمر دانستن برجام بستن چشمها به روی واقعیتی است که در دو سال گذشته محقق شده است.
