داوود اکبری - مشاور و کارشناس طراحی صنعتی ایران: یکی از سوالاتی که همواره در میان فعالان اقتصادی و کارشناسان مطرح بوده موضوع تجاری نشدن بسیاری از پژوهش‌ها و فعالیت‌های تحقیق و توسعه است.

کارخانه‌ها برای اینکه بتوانند با وجود تحقیق و توسعه محصولات خود را در بازارهای داخلی و خارجی عرضه کنند علاوه بر تحقیق و توسعه به طراحی نیز نیازمند هستند. در تمام جهان در کنار هر واحد تحقیق و توسعه (R&D) یک واحد طراحی و توسعه (D&D) نیز وجود دارد. واحدهای طراحی و توسعه( Design & Development ) درواقع کار طراحی محصول را انجام می‌دهند. در کشور ما به دلیل ساختار صنعت و تولید برای این بخش مهم هیچ فکری نشده و همین موضوع ضرورت وجود طراحی مناسب برای محصول را توجیه می‌کند. در کنار واحد تحقیق و توسعه، واحد طراحی و توسعه می‌تواند کمک بزرگی به صنعت و تولید داشته باشد. وظیفه تجاری‌سازی محصولات واحدهای تحقیق و توسعه به عهده واحدهای طراحی و توسعه است اما هنوز نسبت به ایجاد این واحدها غفلت کرده‌ایم. دلایل زیادی برای این‌کار وجود دارد. از نظر پیشینه تاریخی، صنعت ایران همواره براساس ساختار مونتاژ و CKD و SKD شکل گرفته است. حداکثر کاری که در سیستم مهندسی کشورمان انجام شده این بود که جامعه مهندسی قطعات آماده وارداتی را تهیه کرده و حداکثر توان‌شان را در جهت بهینه مونتاژ کردن آن محصول به کار بسته‌اند. دانش فنی محصولات جهان هیچ‌گاه به داخل وارد نشده و اگر هم کارهایی انجام شده از طریق مهندسی معکوس بوده که طراحی مهندسی و طراحی محصول در آن وجود نداشته است. بخش دیگر این مشکل به ساختارهای دولتی صنعت کشور و مدیران دولتی سیستم بازمی‌گردد. وقتی مدیری تنها دغدغه‌اش سرپا نگه‌داشتن سیستم صنعتی است بدون تردید سهل‌ترین راه و آسان‌ترین روش، وارد کردن بسته‌های آماده و مونتاژ محصول و عرضه به بازار است. بنابراین تفکر طراحی محصول و D&D در کشور ما به دلیل ساختار مدیریتی و مالکیتی صنعت وجود ندارد. مالکیت دولتی و مالکیت خصولتی نمی‌تواند به سمت ساختار طراحی محصول حرکت کند. اگر در بخش‌هایی هم درحال‌حاضر طراحی محصول انجام شده بیشتر در واحدهای خصوصی و با هدف ماندگاری در میدان رقابت بوده است. بسیاری از عقب‌ماندگی‌های کشور در حوزه صنعت به دلیل همین بی‌توجهی به طراحی محصول است. در نمونه‌ای آشکار می‌توان به کارخانه ارج اشاره کرد. در این کارخانه تحقیق و توسعه و طراحی و توسعه رخ نداد و کالاها سال‌های طولانی به صورت خطی و بدون توجه به تحقیق و توسعه و طراحی محصول تولید شد. زمانی که نسل جدید لوازم خانگی به بازار آمد کالای توسعه نیافته و طراحی نشده محکوم به فنا و نابودی بود و به همین دلیل فروش کالاهای ارج کاهش یافت و در نهایت منجر به مشکلات فراوان برای کارخانه و کشیده شدن آن به ورطه تعطیلی شد. بنابراین راه چاره تجاری‌سازی محصولات در صنایع مختلف نه تنها راه‌اندازی واحدهای تحقیق و توسعه است بلکه توجه به طراحی و توسعه نیز در این میان باید از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد تا بتوان صنعت را به سوی پیشرفت و توسعه هدایت کرد.