طیبه جهانبازی - گروه صنعت: بودجه پارکهای علم و فناوری برای سال ۹۶ حدود ۲ درصد بودجه کل آموزش عالی است. براساس آخرین گزارش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تعداد پارکهای علم و فناوری در سال ۹۵ به ۳۹ پارک و تعداد مراکز رشد به ۱۷۰ مرکز رسیده و اکنون حدود ۴هزار و ۴۰۰ شرکت دانشبنیان در پارکهای علم و فناوری مستقر هستند.
در حال حاضر برای رشد پارکهای علم و فناوری کشور با کمبود بودجه مواجه هستیم برای نمونه دانشگاه تهران توانایی حمایت از ۸۰۰ هسته تحقیقاتی در سال را دارد که با بودجه تعیینشده تنها از ۱۰۰ هسته تحقیقاتی حمایت میکند. متاسفانه هر سال حدود ۸ تا ۱۰هزار دانشجو وارد دانشگاه تهران میشوند که برای کارآفرینی ۱۰درصد آنها سرمایهگذاری میشود. برای بررسی این موضوع گسترش صنعت گفتوگویی را با کارشناسان ترتیب داده است.
گردش مالی پارکهای علم و فناوری
به گفته محمد فرهادی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری گردش مالی پارکهای علم و فناوری در سال ۹۳ افزونبر ۱۸۰۰میلیارد تومان بوده و اعتبار مصوب پارکها در سال ۹۴، ۱۳۰میلیارد تومان بود که البته این مبلغ به طور کامل تخصیص پیدا نکرده است. این در حالی است که باید سهم اعتبارات و تحقیق و فناوری را به ۲/۵ تا ۳درصدی که رهبر معظم انقلاب فرمودند، برسانیم. این روند از امسال با رقم ۱/۱درصد آغاز شده است. همچنین به گفته وحید احمدی، معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در سال ۹۴ گردش مالی کشور در حوزه علم و فناوری حدود ۱۸۰۰میلیارد تومان بوده و حدود ۱۱۰میلیارد تومان سرمایهگذاری برای حوزه علم و فناوری کشور در نظر گرفته شد که این میزان ارزشافزوده ۱۲ برابری را نشان میدهد. با این حال تلاشهایی برای ارتقای پارکهای علم و فناوری از یک سو و شرکتهای دانشبنیان از سوی دیگر شده است.
تامین هزینههای پرسنلی
محمدجعفر صدیق، رییس پارک علم و فناوری دانشگاه تهران با ابراز تاسف از اینکه بودجه پارکهای علم و فناوری جوابگوی وظایف محوله آنها نخواهد بود به گسترش صنعت گفت: علاوه بر این متاسفانه لایحه بودجه سال ۹۶ با سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب مطابقت ندارد و با بودجه در نظر گرفته شده فقط میتوان هزینههای جاری پارکهای علم و فناوری را تامین کرد و مبلغی برای تامین هزینه شرکتهای دانشبنیان باقی نخواهد ماند؛ این در حالی است که برخی از شرکتهای دانشبنیان نیاز به حمایت جدی دارند. او افزود: هرچند بودجه پیشنهادی برای پارک علم و فناوری دانشگاه تهران بالای ۴۰درصد رشد داشته اما این مبلغ نیز جوابگوی نیازهای این مرکز نخواهد بود از اینرو قبل از تصویب نهایی باید روی لایحه بودجه ۹۶ اصلاحات اساسی شود. البته نظر بنده این نیست که سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور در تدوین لایحه بودجه کوتاهی کرده و نظر بیشتر کارشناسان این است که با توجه به اهمیت بالای شرکتهای دانشبنیان در رشد اقتصادی کشور باید به این موضوع بنا به تاکید رهبر معظم انقلاب مانند بودجههای در نظر گرفته شده برای جنگ نگاه کرد. به گفته صدیق، تمامی کارشناسان حوزه علم و فناوری بر این موضوع واقف هستند که اکنون دولت با کمبود بودجه مواجه است اما نیاز داریم برای رشد اقتصاد کشور و تکیه بر توان داخلی اقدام جدیتری انجام دهیم. علاوه بر این براساس سیاستهای کلی علم و فناوری ابلاغی رهبر معظم انقلاب در قانون بودجه سال ۹۶ کل کشور بودجهای برای پارکهای علم و فناوری در نظر گرفته شده که در صورتی که این مبلغ تامین شود میتوان گفت که پارکهای علم و فناوری میتوانند به اهداف بلندمدت خود دست یابند. این در حالی است که این مصوبه اغلب به مرحله اجرا نمیرسد و بودجه تعیینشده در اختیار پارکهای علم و فناوری آنگونه که باید قرار نمیگیرد. او به برنامه پارک علم و فناوری دانشگاه تهران برای رشد شرکت دانشبنیان اشاره کرد و گفت: براساس پیشبینیها قرار است در سال از ۲۰۰ هسته تحقیقاتی که دانشجویان فوق لیسانس و دکترا را شامل میشود حمایت کنیم تا درنهایت به ۵۰ مرکز رشد در سال برسیم. حمایت از هستههای تحقیقاتی به این صورت است که باید در بازه زمانی مشخص پژوهشگران دانشگاهی بتوانند فناوری را به محصول تبدیل و آن را تجاریسازی کنند تا وارد مراکز رشد شوند. در غیر این صورت پارک علم و فناوری از این شرکتها حمایت نخواهد کرد از اینرو پیشبینی میکنیم از ۲۰۰ هسته تحقیقاتی حدود ۵۰ شرکت در سال به مرکز رشد راه پیدا کنند که برای تحقق این امر نیاز به بودجه حداقل ۳ تا ۴ برابری بودجه فعلی داریم. او افزود: با اجرای این طرح دانشگاه تهران به جای اینکه افراد متقاضی شغل به جامعه تحویل دهد میتواند افراد کارآفرین را روانه اجتماع کند از این رو با شرایط فعلی میتوان در سال تنها از ۱۰۰ هسته تحقیقاتی حمایت کرد که درنهایت ۸ مورد آن وارد مراکز رشد میشود. دلیل اصلی آن هم این است که دولت فقط هزینههای پرسنلی پارکهای علم و فناوری را تامین میکند. او افزود: دانشگاه تهران این ظرفیت را دارد که در سال از ۸۰۰ هسته تحقیقاتی حمایت کند تا در سال ۱۰۰ تا ۱۵۰ مورد از این هستههای تحقیقاتی به مراکز رشد راه یابند. هر سال حدود ۸ تا ۱۰هزار دانشجو وارد دانشگاه تهران میشود که تنها برای ۱۰درصد آنها میتوانیم سرمایهگذاری کنیم. این در حالی است که سیستم و ساختار رشد این دانشجویان فراهم است اما بودجه دانشگاه برای حمایت از این دانشجویان کافی نیست.
رشد ۱۵ تا ۲۵ درصدی
حسن علمالهدی، رییس پارک علم و فناوری خراسان رضوی رشد بودجه سال ۹۶ پارکهای علم و فناوری را بین ۱۵ تا ۲۵درصد دانست و به گسترش صنعت گفت: با توجه به اینکه پارک علم و فناوری خراسان از سالهای گذشته با کسری بودجه مواجه بود از اینرو بودجه این پارک نسبت به سالهای قبل رشد ۴۵درصدی داشته که مجموع مبلغ آن به ۵میلیارد تومان هم نمیرسد. با وجود رشد بودجه نمیتوانیم اهداف مورد نظر را عملیاتی کنیم. همچنین برای رشد شرکتهای دانشبنیان بودجه برای دانشگاهها مشخص شده و صندوقهای مختلف ازجمله صندوق پژوهش و فناوری و صندوق نوآوری و شکوفایی نیز این شرکتها را حمایت میکنند. اغلب این صندوقها محدودیتی برای پرداخت تسهیلات به شرکتها ندارند اما بودجه پارکهای علم و فناوری محدود به تامین هزینههای جاری، کارمندی و تاحدودی پرسنلی است.
دستهبندی پارکهای علم و فناوری
بابک مختاری، رییس پارک علم و فناوری خوزستان با اشاره به اینکه بودجه پارکهای فناوری حدود ۲درصد بودجه کل آموزش عالی است به گسترش صنعت گفت: هرچند بودجه علم و فناوری سال ۹۶ نسبت با سال ۹۵ با رشد همراه بوده اما مشکل اساسی پارکهای علم و فناوری این است که پایه ضعیفی دارند و در صورتی که بودجه مشخصشده محقق شود میتوان رشد خوبی را برای پارکهای علم و فناوری در نظر گرفت. این در حالی است که تامین این مبلغ ازسوی دولت ۱۰۰درصد نیست. مختاری با بیان اینکه پارکهای علم و فناوری کشور به دو دسته تقسیم میشوند، تصریح کرد: دستهبندی پارکهای علم و فناوری به قبل و بعد از سال ۸۸ برمیگردد پارکهای علم و فناوری که بعد از سال ۸۸ شکل گرفتهاند اغلب فضای لازم برای استقرار شرکت دانشبنیان را ندارند و مهمترین مشکل آنها در نظر گرفتن فضای فیزیکی برای آزمایشگاهها، کارگاهها و مکان اداری برای پارکهاست؛ این در حالی است که از سال ۹۰ به بعد بودجه عمرانی به پارکهای علم و فناوری اختصاص نیافته است.
