طیبه جهانبازی - گروه صنعت: استارتآپها بهطور معمول نیاز به سرمایه اولیه هنگفتی ندارند و به کمک فناوری توسعه پیدا میکنند اما آمار جهانی نشان میدهد که از هر ۱۰۰ استارتآپ ۹۰ مورد آن شکست میخورد و از ۱۰ مورد باقیمانده شاید یکی از آنها به موفقیت استارتآپهای معروفی مثل آمازون و فیسبوک و گوگل برسند.
از اینرو به گفته سرپرست معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت با توجه به اینکه راهاندازی کسبوکار استارتآپ همواره ریسک بالایی به دنبال دارد از این رو رشد استارتآپها برای رسیدن به تولید پایدار در شهرکهای صنعتی نیاز مشاوران اقتصادی است زیرا افرادی که این شرکتهای نوپا را شکل میدهند از دل دانشگاهها بیرون آمده و خیلی با مقولههای بازاریابی، فروش، بیمه، مالیات و... آشنایی ندارند.
اگر بخواهیم به شکلی ساده و ابتدایی استارتآپ را تعریف کنیم استارتآپ به شرکتهای نوپایی گفته میشود که با یک ایده ساده و اولیه شروع میکنند و به سرعت رشد مییابند و به درآمد میرسند. از بهترین مثالها و موفقترین استارتآپهای جهان میتوان به گوگل، مایکروسافت، اپل و... اشاره کرد؛ شرکتهایی که با یک ایده ساده شروع به کار کرده و به درآمدهای میلیاردی رسیدهاند و امروز بر دنیا تاثیر میگذارند.
ارزشافزوده بالای محصولات
رمضانعلی صادقزاده، سرپرست معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت با بیان اینکه استارتآپها یا شرکتهای نوپا به عنوان حلقه اتصالی برای شکلگیری ایده و تبدیل آن به محصول شناخته میشوند به گسترش صنعت گفت: زمانی که ایدهای از سوی مبتکران دانشگاهی، نخبگان یا پژوهشگران مشغول به کار در واحدهای تحقیق و توسعه رشد پیدا میکند برای اینکه به مرحله تجاریسازی برسد باید مراحل آزمایشگاهی، نیمهصنعتی و در نهایت رسیدن به تولید صنعتی انبوه را طی کند. درواقع با عبور از این مراحل است که شرکتهای دانشبنیان و استارتآپها شکل میگیرد. با این تفاوت که استارتآپها در مقیاس کوچکتر و اغلب در مراکزی مانند پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد فعالیت میکنند اما شرکتهای دانشبنیان توانایی مستقل فعالیت کردن را دارند.
به گفته صادقزاده محصولات تولیدی استارتآپها از نظر کمی محدود اما دارای ارزش افزوده بالایی هستند. از آنجایی که تولیدات این شرکتهای نوپا تخصصی است از اینرو استارتآپها باید برای فروش محصولات خود با مفاهیم بازاریابی، فعالیتهای اقتصادی، صادرات و فروش آشنایی کامل داشته باشند اما با توجه به اینکه استارتآپها را افرادی تشکیل میدهند که دارای ایده و فکر بوده و از دل دانشگاه بیرون میآیند بنابراین، اینگونه افراد خیلی خود را درگیر مسائل اقتصادی و فروش نمیکنند و با وجود این ضعف در بسیاری مواقع برای فروش محصول خود با شکست مواجه میشوند. از سویی قادر به پرداخت تسهیلات خود نخواهند بود و همواره با این مشکلات دستوپنجه نرم میکنند.
سرپرست معاونت آموزش، پژوهش و فناوری وزارت صنعت، معدن و تجارت نیاز شرکتهای نوپا به مشاوران و خبرگان اقتصادی را ضروری دانست و تصریح کرد: باید استارتآپهایی را که دارای ارزش اقتصادی بالایی هستند و در چرخه تولید و مصرف خوب عمل کردهاند شناسایی کرده و مشاوران اقتصادی راهنماییهای لازم را به این شرکتهای نوپا دهند تا بتوانند فناوریهای خود را به شهرکهای صنعتی انتقال دهند و تولید خود را در مقیاس بزرگ صنعتی دنبال کنند.
صادقزاده به تجربه دیگر کشورها برای رشد استارتآپها در صنایع اشاره کرد و گفت: اکنون کشوری مانند آلمان فرآیند صنعتی شدن را با حمایت و رشد استارتآپها دنبال میکند و زمینه مورد نیاز را با بکارگیری تجربه و دانش روز پژوهشگران برای شکلگیری و ورود استارتآپها به شهرکهای صنعتی فراهم میکند اما در ایران هنوز شکلگیری استارتآپها خیلی سیستماتیک نیست و شرکتهای نوپا به منظور رسیدن به ویژگی لازم برای دریافت تسهیلات از موسسات و بانکها خود باید تلاش کنند. این در حالی است که استارتآپها برای عبور از فرآیند ایده تا مرحله نیمهصنعتی و تولید انبوه باید راهی طولانی را برای رسیدن به تولید پایدار انجام دهند که در این میان نقش دیگر بخشها مانند آشنایی با بازاریابی، بیمه، مالیات و فروش در رسیدن به موفقیت استارتآپها در چرخه اقتصاد ضروری است.
استارتآپ ویکند
محمدرضا دوستی رییس سابق پارک علم و فناوری خراسان جنوبی آغاز شکلگیری استارتآپها را از کشورهای غربی دانست و به گسترش صنعت گفت: هدف از شکلگیری استارتآپها در کشورهای غربی این بود که عدهای از فارغالتحصیلان دانشگاهی را برای فعالیت در کار عملی دور هم جمع کنند که از آن به نام «استارتآپ ویکند» یاد میکنند. این افراد با همفکری یکدیگر به دستاوردهای جدیدی میرسند و شغل جدیدی را پایهگذاری میکنند.
او افزود: برای ارزیابی فعالیت استارتآپها در پارکهای علم و فناوری فارغالتحصیلان در زمان مشخص ایدههای خود را ارائه میدهند و بعد از داوری بهصورت گروهی فعالیت خود را شروع میکنند و درنهایت طرح خود را ارائه میدهند. با ارزیابی کارشناسان به ۳ طرح برتر جوایزی اهدا میشود و طرحهای برگزیده با تجاریسازی ایدههای خود قابلیت ورود به استارتآپهای جهانی را بهدست میآورد.
استارتآپ ویکند رویدادی است که در ۲۰۰ شهر مختلف دنیا و در ۳ روز انتهایی هفته برگزار میشود؛ در روز اول شرکتکنندگان ایدههایشان را ارائه میدهند و صاحبان ایده شروع به یارکشی میکنند و تیم لازم برای شروع کار را میسازند. روز دوم امکاناتی را در اختیار تیمها قرار میدهند و کار شروع میشود. در این بین افرادی که در زمینههای مختلف (راهاندازی استارتآپ، برنامهنویسی، طراحی وبسایت و... ) مهارت و تجربه دارند به کمک تیمها میآیند. روز سوم تیمها تلاش میکنند تا نمونه ابتدایی محصول یا خدماتشان را تحویل دهند. درنهایت داورها ۳ تیم برتر را انتخاب میکنند و استارتآپ ویکند تمام میشود. نکته مهم این است که کسانی برنده اصلی این رویداد میشوند که بعد از تمام شدن این ۳ روز دور هم جمع شده و تا آخر کار، متعهدانه ایدهشان را به شکل مدیریتشده به مرحله اجرا درآورند.
رییس سابق پارک علم و فناوری خراسان جنوبی افرود: شکلگیری استارتآپها در کشورهای غربی بیشتر برای کاربردی کردن پژوهشهاست در حالی که در ایران استارتآپها با هدف رسیدن به کسبوکارهای جدید فعالیت خود را آغاز میکنند تا راهی برای دستیابی به بازارهای جهانی یا منطقهای پیدا کنند.
به گفته دوستی، بیشترین استارتآپهای ایرانی در حوزههای فناوری اطلاعات و ارتباطات، علوم رایانه و روباتیک فعالیت دارند و انتظار میرود به شکلگیری استارتآپها در بخشهای مهندسی و علوم انسانی نیز بیشتر توجه شود.
جذابیت استارتآپها
حمید مهدوی، رییس پارک علم و فناوری شیخ بهایی حوزه کاری استارتآپها را براساس نیاز بازار دانست و به گسترش صنعت گفت: از آنجا که استارتآپها با ایدههای دانشآموختگان دانشگاهی دارای دانش روز شکل میگیرند از اینرو برای شروع فعالیت نیاز به سرمایه ثابت ندارند و بر پایه نیاز صنعت یا رسیدن به محصول شروع به فعالیت میکنند.
او افزود: استارتآپها این طرفیت را دارند که به طور مستقیم و غیرمستقیم تاثیر مثبتی بر اقتصاد و توسعه و بهبود صنایع همچنین انتقال فناوری بگذارند اما این اتفاق در صورتی رخ میدهد که علاوه بر رشد آنها به پایداری فعالیت آنها نیز توجه شود.
به گفته مهدوی وقتی فضای اقتصادی رو به رشد بر کشور حاکم باشد زمینه مناسبتری برای فعالیت استارتآپها فراهم میشود و از سوی دیگر امکان جذابیت و رشد استارتآپها نیز بیشتر خواهد شد و شرکتهای نوپا در بخش خصوصی بهتر رشد میکنند.
