طیبه جهانبازی - گروه صنعت: در سال ۹۶ بخش خصوصی ۴ برابر بخش دولتی در حوزه فناوری اطلاعات سرمایه‌گذاری خواهد کرد.

بنابراین در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات تنها بودجه دولتی ملاک فعالیت نیست و نباید فقط به سرمایه‌گذاری دولت اتکا کرد. این گفته برات قنبری، معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات است. با وجود اینکه دولت تدبیر و امید و شخص محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بارها بر حضور پررنگ بخش خصوصی در همکاری و سرمایه‌گذاری صنعت ICT تاکید کرده و فعالان این بخش را همچون خانواده دولت دانسته باز دولت به دنبال حضور پررنگ‌تر بخش خصوصی در سرمایه‌گذاری است اما باید دید آیا این وعده دولت در سال آینده عملی خواهد شد؟ گسترش صنعت در بررسی این چشم‌انداز سراغ فعالان عرصه ICT رفته و نظر آنها را در این‌باره جویا شده است.
بنابر آخرین گزارش وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات از وضعیت بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)، ایران در سال‌های اخیر همپای کشورهای صاحب فناوری رشد روزافزونی داشته اما صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران بیشتر وارداتی بوده و یک صنعت بومی روزآمد و متناسب با نیاز کشور شکل نگرفته است. ضریب نفوذ ۳۹/۹۴ درصدی تلفن همراه، وجود ۲۱ میلیون مشترک اینترنت، استفاده بالا از گوشی‌های هوشمند(۵/۲۷میلیون گوشی هوشمند در کشور فعال است) و... نشان از سطح مناسب استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در کشور است. از طرف دیگر تعداد دانش‌آموختگان رشته‌های مرتبط با بخش فاوا نشان می‌دهد که سرمایه انسانی کشور در این بخش رشد بسیار خوبی داشته است. آمارها نشان می‌دهد سالانه با ۲۰۰ هزار نفر دانش‌آموخته در حوزه‌های مختلف ICT مواجه هستیم. چندین طرح کلان ملی مانند ایجاد شبکه ملی اطلاعات و توسعه دولت الکترونیکی در قالب برنامه‌های توسعه‌ای در بخش فاوا در حال اجراست. اجرای این طرح‌ها نیازمند مشارکت و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی است. علاوه بر این اتمام این پروژه‌ها زیرساخت لازم را برای توسعه بخش‌های دیگر کشور فراهم می‌کند که سرمایه‌گذاری‌های همه‌جانبه‌ای را می‌طلبد. این شرایط نشانگر وجود زمینه‌های مناسب برای سرمایه‌گذاری در این حوزه است.
ارزش بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات در دنیا ۳۶۸۱/۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود که سهم ایران از این بازار ۳۶/۸ میلیارد دلار معادل ۱۴۰ هزار میلیارد تومان است. همچنین گردش مالی این حوزه ۳۸۰۰ میلیارد دلار در جهان و سهم این بخش برای ایران حدود ۶ تا ۷ میلیارد دلار است و سهم فاوا از اقتصاد ایران حدود ۷/۲ درصد است. اکنون ۵۵ هزار اپلیکیشن داخلی در کشور فعال است که از سوی ۲۲ هزار متخصص داخلی ایجاد شده و نرخ رشد سرمایه‌گذاری به ۵/۳ درصد افزایش یافته و انتظار می‌رود با توجه به رویکرد دولت برای مشارکت بیشتر بخش خصوصی داخلی و خارجی این نرخ افزایش یابد.
با این حال رتبه جهانی فضای کسب‌وکار کشور از ۱۵۲ در سال ۱۳۹۲ به ۱۱۸ در سال ۱۳۹۴ بهبود یافته و این شاخص می‌تواند در هدایت منابع مالی خارجی به کشور کمک کند. سرمایه‌گذاری بخش فاوا در دو سال اخیر ۱۰۱ هزار میلیارد ریال (بخش دولتی ۳۶ هزار میلیارد ریال و بخش خصوصی۶۵ هزار میلیارد ریال) بوده است.
نیاز به زیرساخت
خسرو سلجوقی، عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران با تاکید بر اینکه اگر زیرساخت‌های فناوری ارتباطات و اطلاعات برای بخش خصوصی فراهم شود این بخش سرمایه‌گذاری بیش از ۴ برابر در این حوزه خواهد داشت به گسترش صنعت گفت: یکی از زیرساخت‌ها گسترش پهنای باند اینترنت است زیرا با افزایش پهنای باند شرایط ورود بخش خصوصی به بازار مهیا می‌شود به عنوان نمونه اکنون ۸۰ درصد پهنای باند دنیا را ویدئوها به خود اختصاص داده‌اند که به دلیل نبود شرایط لازم بخش خصوصی نمی‌تواند از این ظرفیت استفاده کند.
وی دومین زیرساخت برای فعالیت بخش خصوصی را توجه به مالکیت معنوی دانست و افزود: باید با تدوین قوانین محکم مالکیت معنوی اعتماد را در جامعه ایجاد کنیم زیرا با به وجود آوردن اعتماد است که حجم تولید و محتوا بالا می‌رود و در مقابل سرویس‌دهی و خدمات افزایش می‌یابد. نکته سوم به وجود آوردن زیرساخت برای خدمات‌دهی است. اکنون با توجه دولت الکترونیک یا دولت دیجیتالی به استفاده دولت از فناوری اطلاعات برای جابه‌جایی اطلاعات بین مردم، سازمان‌ها، بازار و ارکان دیگر دولتی می‌توان با توجه بیشتر به مقوله تلفن همراه بخشی از خدمات را با استفاده از این سرویس ارائه داد.
عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران با ابراز امیدواری از اینکه دولت به واگذاری خدمات مشارکتی به بخش خصوصی علاقه‌مند است، تصریح کرد: اکنون نمونه این واگذاری دفاتر خدماتی پلیس ۱۰ + هستند که از سوی بخش خصوصی اداره می‌شود علاوه بر این در بخش مشارکت منابع مالی نیز دولت تمایل دارد بخشی از وجود اداره شده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را در اختیار بخش خصوصی قرار دهد تا این امر موجب رونق کسب‌وکار در این بخش شود. در مجموع به نظر می‌رسد نیروی انسانی بخش فناوری ارتباطات و اطلاعات از دیگر بخش‌ها بیشتر و از سویی هزینه اشتغال آنها نیز پایین تر است و فعالیت در این بخش بازار جهانی را در پی خواهد داشت به گونه‌ای که ۸۰ درصد بازار امریکا به‌وسیله این بخش اداره می‌شود. درواقع با فعال کردن بخش خصوصی فرصت قد علم کردن در بازار جهانی برای کشور مهیا خواهد شد.
سلجوقی در پاسخ به این سوال که در چه حوزه‌هایی ظرفیت برای فعالیت بخش خصوصی وجود دارد، اظهار کرد: با توجه به تاکیدی که رهبر معظم انقلاب بر مقوله صادرات دارند از این رو، یکی از بحث‌هایی که ظرفیت فعالیت بخش خصوصی در آن فراهم است بازی‌های رایانه‌ای است. با این نگاه که نمی‌توان گفت بازی‌های رایانه‌ای فقط بعد بازی و جنبه سرگرمی دارد چراکه دیگر حوزه‌ها ازجمله آموزش، سلامت، بهداشت و... را نیز در بر می‌گیرد. با توجه به ظرفیت این بخش می‌توان روی بحث تولید داخل و صادرات متمرکز شد.
وی تولید نرم‌افزارهای صنعت نفت را در کشور رو به پیشرفت دانست و تصریح کرد: به عقیده من با توجه به فرصت‌های خوبی که در این بخش به وجود آمده می‌توان منابعی از وجوه اداره‌شده را در این بخش هزینه کرد. از دیگر اقداماتی که در این بخش مفید خواهد بود مشارکت عمومی و خصوصی یا PPP (Public-Private Partnership) مکانیزمی است که در آن بخش عمومی (دولت و سایر نهادهای حکومتی) به منظور تامین خدمات زیربنایی (اعم از آب و فاضلاب، حمل‌ونقل، سلامت، آموزش و... ) از ظرفیت‌های بخش خصوصی (شامل دانش، تجربه و منابع مالی) استفاده می‌کنند.
هزینه اندک، درآمد بالا
رضا زرنوخی، رییس هیات‌مدیره صندوق مالی توسعه فناوری ایران یکی از مزیت‌های فعالیت در بخش خصوصی را انحصاری نبودن بیزینس در این حوزه دانست و به گسترش صنعت گفت: با توجه به اینکه فناوری اطلاعات و ارتباطات به مردم وصل است و خریدار دولتی پشت آن نیست از این رو حوزه فعالیت در این عرصه به مراتب گسترده‌تر از سایر حوزه‌ها خواهد بود. به عنوان نمونه شما وقتی یک آپ استور (یک سکوی رایانش توزیع نرم‌افزار دیجیتال) راه‌اندازی می‌کنید تمام کسانی که دارای تلفن همراه هستند با نصب آن روی گوشی خود می‌توانند از آپ شما استفاده کنند و درواقع با نصب آن برای شما درآمدزایی می‌کنند و در مدت کوتاهی شما تبدیل به یک کمپانی بزرگ مثل اپل خواهید شد.
 او افزود: این اتفاق در دیگر حوزه‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات به ازای استفاده از این دستاوردها بهره‌وری بالایی را در صنعت و اقتصاد به وجود آورده اما جالب‌تر اینکه شما با هزینه بسیار اندک درآمدزایی با سرعت بالا را به وجود می‌آورید و معطل سرمایه دولت نخواهید ماند.
رییس هیات‌مدیره صندوق مالی توسعه فناوری ایران با بیان اینکه اکنون حجم بالایی از نقدینگی دولت در عرصه‌های غیرمتعارف اقتصادی مانند مسکن، بازار، سرمایه و سپرده‌های بانکی صرف می‌شود، تصریح کرد: این در حالی است که شرکت‌های نوپا به سرعت در حال رشد هستند و می‌توانند اقتصاد کشور را متحول کرده و به کمپانی‌های بزرگ تبدیل شوند. از سویی اکنون هلدینگ‌های بزرگ به این نتیجه رسیده‌اند که برای افزایش بهره‌وری راهی جز استفاده از فناوری نوین ندارند و با حمایت از شرکت‌های خصوصی حوزه فناوری ارتباطات و اطلاعات می‌توان وابستگی به پول دولت را کم کرد.
به گفته زرنوخی با وجودی که دولت به بسترسازی بخش خصوصی کمک می‌کند و این بخش با اعتمادسازی و انعطاف توانسته مخاطب بسیاری را جلب کند از این‌رو با اهمیت دادن به این بخش است که می‌توان اکوسیستم کارآفرینی برای تولید اپلیکیشن‌های تلفن همراه و رشد محصولات‌های تک یا پیشرفته را به وجود آورد.