گروه صنعت: به گفته پرویز کرمی، مشاور معاون علمی و فناوری رییسجمهوری هر کاری که «خیر عام» نداشته باشد نمیگیرد و دوام نمییابد.
سرانجام هر شغل و حرفه و کسبوکاری منافعی دارد و عوارضی. مشاغل مثل آتشند؛ نوری دارند و دودی. هر کارخانهای که تاسیس کنیم با وجود همه فوایدش، ضررهایی هم دارد. دود تولید میکند و هوا را خراب میکند. شاید همین تفکر عامل شکلگیری استارتآپها و سرعت در توسعه آنها باشد. حال همین استارتآپها که سوغات کشورهای غربی است، بایدها و نبایدهایی به دنبال دارند، فرصتها و تهدیدهایی که اگر بررسی و مدیریت نشوند کار را به ورطه نابودی میکشاند. از اینرو روزنامه گسترش صنعت گزارشی درباره استارتآپهای ایرانی تهیه کرده که میخوانید:
رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در گفتوگو با گسترش صنعت، درباره فعالیت استارتآپهای فعال در حوزه فرهنگ اظهار کرد: بیش از ۳۵۳ خانه فرهنگ دیجیتال در سراسر کشور فعالیت میکنند. این خانههای فرهنگ دیجیتال حاصل توافقنامه مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال و معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری است.
سیدمرتضی موسویان درباره ساختار خانههای فرهنگ دیجیتال توضیح داد: این خانههای فرهنگ در تولید بازیهای رایانهای، انیمیشن، نرمافزارهای مختلف تحت سیستم عاملهای اندروید و آی. او. اس و... فعالیت دارند و به دلیل ساختار شبکهای خود فعالیت یکدیگر را دنبال میکنند. همچنین این خانههای فرهنگ با برگزاری دورههای آموزشی ویژه، برگزاری سمینارهای مختلف تهدیدها و فرصتهای دنیای مجازی را مورد بررسی قرار میدهند. این اتفاق باعث شده تا آسیبهای رایجی که همواره در کشور ما استارتآپها را تهدید میکند، کمترین تاثیر را روی این شبکه نداشته باشد.
وی اضافه کرد: اگر در یکی از این خانههای فرهنگ فعالیت یا تولید ویژه علمی، فرهنگی و اقتصادی شکل بگیرد، براساس زیرساختهای شبکهای موجود مورد توجه دیگر خانههای فرهنگ نیز قرار میگیرد و این مدل تولیدی الگوسازی خواهد شد. همچنین ساختار شبکهای این مجموعه باعث شده تا کمترین هزینه و بیشترین بازخورد را در فرآیند فعالیت خود ثبت کنند. ناگفته نماند که تولید یکی از این خانههای فرهنگ دیگری را نیز به تلاش وامیدارد.
این فعال صنعتی افزود: فضای کار این مجموعه از سوی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تامین و معادل ۱۰هزار فرصت شغلی به واسطه این شبکه سراسری ایجاد شده است.
موسویان با تاکید بر بومی بودن این خانههای فرهنگ اضافه کرد: تمامی استارتآپهایی که در این شبکه فعالیت میکنند به هیچ عنوان تقلید از نمونههای خارجی نیست و به طور کامل بومیسازی شدهاند. رشد و پویایی یکی از خانههای فرهنگ باعث رشد دیگر خانههای فرهنگ این شبکه میشود. همین ویژگی که نشانگر نوآوریهای موجود است این فضا را از نمونههای تقلیدی مشابه متمایز میکند.
رییس مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانههای دیجیتال، فقدان امکانات مناسب را تهدیدی برای ادامه فعالیت این شبکه برشمرد و در اینباره اظهار کرد: این روند مناسب نباید در این سطح بماند و لازم است شعاع تحرکات این مجموعه توسعه یابد. امکانات مناسب حوزه فعالیت و کسبوکار از مسائلی است که در برخی موارد کار این استارتآپها را به تعطیلی کشانده است. از سویی رفتار سلیقهای مسئولان ممیز اداره مالیات نیز فشار را مضاعف کرده؛ این در حالی است که بر اساس تفاهمنامه موجود این شبکه از مالیات معاف است.
موسویان در پایان، بقا و توسعه استارتآپها را در همراهی دیگر نهادهای دولتی دانست و تصریح کرد: با توجه به همافزایی که در این بخش وجود دارد به سرعت فناوری روز را با فرهنگ خاص و زبان مشترک خود مناسب با فرهنگ جامعه روزآمد میکند و همزبانی و نزدیکیهای قومی این مجموعه باعث شده تا روزآمدی را در کارنامه خود ثبت کند.
نمود خلاقیت در استارتآپها
عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران با تقلیدی خواندن برخی از این استارتآپها عنوان کرد: به طور قطع خیلی از این استارتآپهای فعال در کشور کپی از مدلهای خارجی هستند اما باید این مورد آسیبشناسی شود که مشکل از کجا آب میخورد. آیا امکان فعالیت ناب و خلاقانه وجود دارد؟
خسرو سلجوقی اضافه کرد: متاسفانه برخی مسئولان امر هرگز فضایی برای رشد و نمود خلاقیت فراهم نکردهاند و معدود کورسوهای موجود نیز یکی پس از دیگری خاموش میشود.
سلجوقی با ابراز تاسف از فقدان فرهنگ انتقاد در کشور اظهارکرد: بروز خلاقیت با تفکر انتقادی در رابطه مستقیم است چراکه اصل اولیه خلاقیت تفکر انتقادی است. نخست باید این فرهنگ انتقادی را در جامعه نهادینه کرد تا شاهد بروز خلاقیت در جامعه باشیم.
عضو هیات عامل سازمان فناوری اطلاعات ایران با تاکید بر این مهم که تفکر نوآوری باید از زمان کودکی به جامعه تزریق شود گفت: نوآوری باید از زمان کودکی به جامعه تزریق شود تا به فرهنگ تبدیل شود. لازم است این نگرش نواندیشانه تا ۶سالگی از سوی خانواده و وسایل ارتباط جمعی به افراد انتقال داده شود، در سطوح مختلف نظام آموزشی و پرورشی کشور ادامه یابد و درنهایت در سطح آموزش عالی نیز این جریان شکل بگیرد.
وی همچنین ادامه داد: ما در این حوزه با فقر فرهنگی عجیبی روبهرو هستیم. تا فرهنگ لازم و زیرساختها ایجاد نشود و تا فضا برای رشد و نمو خلاقیت فراهم نباشد استارتآپها نیز مانند صنعت خودرو در کشور دچار نقصان میشوند.
وی با اشاره به این موضوع که نوآوری اصل اولیه استارتآپ است و با توجه به فقدان نوآوری در مجموعههای فعال میتوان آنها را استارتآپ نامید، پاسخ داد: برخی از استارتآپها و رویدادهای اینچنینی به تازگی سعی در ایجاد نوعی تفکر انتقادی دارند که خود نشانگر جوشش و خروش در این بخش است. بهطور مثال رویداد «هم نت روستایی» که در اصفهان برگزار شد، یک اتفاق ویژه و خلاقانه بود. این رویداد در فاصله یک تا ۳ماه برگزار میشد. در این استارتآپ خلاقانه پس از ثبتنام و گذراندن دورههای کوتاهمدت بدون شناخت روشهای چالششناسی، مسائلی را تجربه میکردند که تاکنون هیچگاه تجربه نکردهاند. آنگاه مدت مشخصی فرصت داشتند تا برای مقابله با این چالشها راهکار ارائه کرده و پس از آن نیز چند روز برای دفاع از راهکارهای پیشنهادی زمان داشتند. نکته جالب در این هم نتهای روستایی، برنده شدن افرادی بود که از محرومترین روستاهای کشور در آن حضور داشتند. این خود نوعی روش کوتاهمدت برای رسیدن به تفکر انتقادی و خلاقیت است اما خلأ خلاقیت همچنان بحث اصلی است. با این وجود باز هم بهطور قطع نمیتوان گفت استارتآپی به معنای واقعی وجود ندارد. همانطور که نمیتوان گفت ما صنعت خودروسازی نداریم. ما باید کار را از یک جا شروع کنیم و شاید امروز و این نقطه زمان شروع ایجاد زیرساختهای فرهنگی و علمی صنعت است. ما در این مسیر راه طولانی در پیش داریم.
وی در خاتمه ابراز امیدواری کرد: نوعی تعامل رفتاری بین دولت و ملت راهگشای تمامی امور و سرآغاز شکوفایی در همه حوزههاست، امیدوارم در دولت تدبیر و امید فاصله بین دولت و ملت به حداقل برسد.
