گروه صنعت کلان: ایران و فرانسه همکاری رسمی خود را در زمینه فناوری اینترنت اشیا با پوشش سراسری شبکه ملی اطلاعات آغاز کردند.
با امضای قرارداد همکاری میان دو شرکت فناوری ایرانی و فرانسوی، طرح تجاری ارائه خدمات اینترنت اشیا در کشور آغاز شد. این همکاری میان یکی از اپراتورهای ارتباطات ثابت (FCP ) و یک شرکت فرانسوی شکل گرفته تا برای نخستین بار، ایران را بر لبه فناوری جدیدترین دستاوردها در حوزه فناوری اطلاعات قرار دهد. همزمان با گسترش شبکه اینترنت اشیا (IoT) در جهان در عمل شهروندان ایرانی نیز این فرصت را بهدست میآورند که همچون سایر کشورهای پیشرفته از خدمات نوین این شبکه استفاده کنند.
به گزارش مهر، هدف از این همکاری، ایجاد زیرساخت ارتباطی LPWAN برای ارتباط اشیا در سطح ملی بر بستر شبکه ملی اطلاعات اعلامشده تا با قرار دادن نخستین شبکه اینترنت اشیا (IoT) در اختیار تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی امکان ارائه خدمات بر این بستر فراهم شود.
اینترنت اشیا، امکان اتصال تمامی دستگاهها که از طریق حسگر هوشمند شده و با محیط پیرامون خود در تعاملند و بر بستر اینترنت برای کاربران فراهم میآورد. ازجمله ویژگیهای فناوری LPWAN، توان مصرفی پایین برای اشیاست که سبب افزایش طول عمر باتری آنها میشود. طول عمر باتری تا ۱۰ سال، نرخ انتقال پایین، گستردگی پوشش و استفاده از باند فرکانسی آزاد از ویژگیهای فناوری LPWAN است که استفاده از آن را در برخی کاربردها ازجمله اندازهگیری هوشمند و مدیریت ناوگانهای حملونقل، خواندن میزان کارکرد کنتور آب، برق و گاز از راه دور و صدها مورد دیگر ممکن میکند.
شرکت فرانسوی که قرار است در ایران فعالیت کند اکنون در ۳۰ کشور جهان در زمینه اینترنت اشیا (IoT) با ایجاد شبکهای مبتنی بر فناوری LPWAN فعال است و در نظر دارد این شبکه بینالمللی را تا سال ۲۰۱۸ میلادی در بیش از ۶۰ کشور جهان توسعه دهد.
براساس اطلاعات شبکه ملی فضای مجازی بهطورکلی مطالعات انجامشده و جهتگیریهای علمی در حوزه پردازش فراگیر را میتوان در قالب ۳ نسل متفاوت بررسی کرد که در این گزارش پرداخته میشود؛ در نسل اول پردازش فراگیر که نسل «اتصالپذیری» نامیده میشود از سیستمهای پیشرفته جدید تا سال ۲۰۰۵ میلادی در حوزه فناوری (همچون کوچکسازی تجهیزات الکترونیکی و مخابراتی، ارزانتر و قدرتمندتر شدن تجهیزات پردازشی، ارتباطی و ذخیرهسازی، استانداردهای جدید ارتباطات به سیستم) برای دستیابی به ایده اتصال «هر چیزی به هر چیزی» بهره گرفته شده است. از مشخصات این نسل میتوان به ساخت وسایل اطلاعاتی و پردازشی با منظور ویژه، دستگاههای سنسور-عملگر برای تعاملات (ضمنی) بین انسان و ماشین و معرفی قابلیتهایی چون خود پیکربندی، خود بهبودی، خودبهینهسازی و خود حفاظتی اشاره کرد. نسل دوم دستگاههای پردازش فراگیر که نسل آگاهی نامیده میشود بین سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۷ میلادی شکلگرفته است. این نسل بر دستگاههای تشخیص مبتنی بر سنسور و فناوریهای جدید پردازش و ارائه دانش استوار است. در این نسل، موضوعات پژوهشی از قبیل دستگاههای آگاه از زمینه و موقعیت، خودآگاه، آگاه از آینده یا آگاه از منبع مورد تمرکز پژوهشگران بوده است؛ موجودیتهایی چون عوامل انسانی، شرایط محیطی و ابزارهای موجود در محیط که اطلاعاتی ازجمله موقعیت مکانی، زمان، درجه حرارت، میزان روشنایی، میزان سروصدا، نقش کاربر و اطلاعاتی مانند نوع ارتباط شبکهای از آنها بهدست میآید. از اینرو دستگاههای آگاه از زمینه سیستمهایی هستند که بهطور فعال با موجودیتهای محیط در تماس و تبادل اطلاعاتی هستند و فعالیتهای خود را با استفاده از اطلاعات بهدستآمده از محیط سازگار کرده و انجام میدهند. در نسل دوم، مفاهیمی چون خودمختاری و سازگاری برمبنای دانش استخراجشده از دادههای سطح پایین جمعآوریشده از سنسورها (در یک موقعیت مشخص یا دوره زمانی طولانی) بنا شده است. نتیجه پژوهشها در این دوره، معرفی دستگاههای خودمختار (و بعد از آن عناصر خودمختار) بود که میتوانستند اطلاعات و دانش زمینه را درک کنند، بهطور خودکار در تعامل با محیط توصیف، مدیریت و سازماندهی شوند و درنهایت رفتاری متناسب بادانش بهدستآمده از خود نشان دهند.
با ظهور کاربردهای مختلف شبکههای اجتماعی در سالهای اخیر، نحوه استفاده از اینترنت دچار تغییر اساسی شده است. امروزه میلیونها کاربر بهطور منظم به وبسایتهایی چون فیسبوک و توئیتر مراجعه کرده و از این طریق با دوستانشان در تماس بودهاند، به گروههای موردعلاقهشان ملحق میشوند، نظرات، افکار و پیشنهادهای خود را منتشر میکنند و سایر اطلاعات مربوط را روزآمد نگاه میدارند. همچنان که افراد جدید به چنین شبکههای اجتماعی میپیوندند و از آن استفاده میکنند، اجتماعات مجازی شکلگرفته و ارتباطات اجتماعی آنلاین در فضای مجازی توسعه مییابد. علاوه بر این، افزایش رشد کاربران شبکههای تلفن همراه و ارائه گوشیهای هوشمند با امکانات پیشرفته منجر به شکلگیری پدیدهای مشابه (شبکههای اجتماعی بین افراد) در دنیای فیزیکی شده است. بهطور مشخص، شبکههایی از وسایل (گوشیهای همراه) متصل به هم شکل میگیرد که مجهز به انواع سنسورهای محیطی (برای ثبت و توصیف ارتباطات فیزیکی افراد، مکان آنها، فعالیتهایشان و مسیر حرکت آنها) هستند. ترکیب زمینه موجود در شبکههای اجتماعی که حاصل دادهکاوی شبکههای اجتماعی است با قابلیتهای حسگری در تجهیزات ICT (همچون سنسورهای گوشیهای هوشمند) که حسگری فراگیر نامیده میشود منجر به استخراج دانش کاملتری نسبت به موقعیت کاربران و سازگاری کاراتر کاربردهای فراگیر با نیازمندیهای کاربران شود. اطلاعات حاصل از این ترکیب، زمینه اجتماعی فراگیر و حوزه ایجاد یا بکارگیری این نوع زمینه، پردازش اجتماعی فراگیر نامیده میشود. این حوزه یا بهطور کلیتر ایده همگرایی فضای مجازی و دنیای واقعی Cyber-Physical Systems (CPS) درواقع نسل سوم پردازش فراگیر است که از سال ۲۰۰۸ میلادی آغازشده است.
اریک فیسچر، متخصص باتجربه امریکایی در زمینه دانش و فناوری به تحلیل این قابلیت جدید یعنی اینترنت اشیا «Internet Of Things» پرداخته که نتایج آن از سوی مرکز پژوهشیهای کنگره امریکا منتشر شده است. چنین سیستمهایی تواناییهای بالقوه زیادی در ایجاد تغییرات اساسی در خانهها، محلهای اجتماعی، شرکتها و حتی شهرها و بخشهای مختلف اقتصادی در سطح داخلی و بینالمللی برای هر کشور دارند. اگرچه تمامی جزییات اثرات طبیعی و پیشبینیشده درباره «اینترنت اشیا» با قطعیت نداشتن همراه است اما تحلیلگران اقتصادی پیشبینی کردهاند که این فناوری سهم قابلتوجهی در رشد اقتصادی دهه آینده خواهد داشت. بخشهایی که در آینده، خواهناخواه متاثر از این فناوری خواهند بود، عبارتند از: کشاورزی، انرژی، مدیریت دولتی، بهداشت و درمان، تولید و صنعت و حملونقل.
این فناوری در ابرساختارهای بزرگتری نیز میتواند مورد بهرهبرداری قرار گیرد، بهطور ویژه در «شهرهای هوشمند» که پیشرفتهای شتابانی در حملونقل و سایر خدمات شهری ایجاد خواهد بود.
تحلیلگران اقتصادی پیشبینی کردهاند که این فناوری، سهم قابلتوجهی در رشد اقتصادی دهه آینده خواهد داشت. بخشهایی که در آینده، خواهناخواه متاثر از این فناوری خواهند بود، عبارتند از: کشاورزی، انرژی، مدیریت دولتی، بهداشت و درمان، تولید و صنعت و حملونقل.
موضوع امنیت و حریم خصوصی بهعنوان یک مشکل اساسی بر سر راه «اینترنت اشیا» به شمار میرود. بهعنوان نمونه، احتمال حمله اینترنتی به اطلاعات شخصی افراد و هک کردن آن، یکی از این چالشهاست. نکتهای که در این زمینه جالب به نظر میرسد، توجه کنگره امریکا به مباحث حقوقی و مقررات مربوط به این فناوری جدید، آن هم زمانی که استفاده از آن هنوز فراگیر نشده، است.
برای روشنتر شدن و سادهسازی این فناوری جدید نمونهای از کاربری اینترنت اشیا در محیط خانگی (مطالعه موردی – خانه هوشمند) آمده است: ابزارهای متصل به یکدیگر، در تمامی سطوح خانهها گستره وسیعی از شبکههای مربوط را تشکیل میدهند. استفاده از این ابزارها و امکانات، موجب بهبود بازده بهرهبرداری از انرژی، بالا رفتن امنیت خانه و درنهایت تسهیل کارهای روزمره زندگی خواهد شد. امروزه بهطور تقریبی ابزارها و تجهیزات مختلف در هر خانهای را میتوان هوشمندسازی و همگی را به یک پردازشگر مرکزی متصل کرد. ازجمله این سیستمها میتوان به دستگاههای امنیتی خانگی، نور و تهویه هوای خانه، تلویزیونها و ابزارهای بازی و سرگرمی و حتی یخچال و فریزرها و ماشین لباسشویی و... اشاره کرد. با این اوصاف در آینده نزدیک بسیاری از وسایل خانه در حریم خصوصی قابلیت جذب اطلاعات را دارند که چالشی خواهد بود که از هماکنون باید مسئولان ذیربط فرهنگی و فناوری به فکر مدیریت آن باشند تا با کنترل پیامدهای منفی اینترنت اشیا، جامعه از مزایای این فناوری بهرهمند شود.
