امیر مهرزاد: وزارت نیرو در دوران دولت یازدهم اقداماتی را برای حفظ منابع آب‌های زیرزمینی، احداث سد، تصفیه‌خانه، آب‌رسانی به روستاها، تعیین حد بستر و حریم رودخانه‌ها، افزایش توان تولید نیروگاه‌های موجود، صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق در دستور کار قرار داد.

اقداماتی که هرچند با برخی انتقادها روبه‌روست اما در مقایسه با دیگر دوره‌های وزارت نیرو قابل تامین هستند. وزارت نیرو در ۴ سال گذشته با دو چالش جدی روبه‌رو شده بود که شامل مشکلات آبی و موضوع سدسازی می‌شود. با اینکه برخی از افراد مسئول در وزارت نیرو معتقدند ایران با بحران کم‌آبی روبه‌رو است، کارشناسان می‌گویند در ایران با مشکل مدیریت منابع آبی روبه‌رو هستیم. این گفته کارشناسان برای ایران که دارای ۵ هزار و ۸۰۰ کیلومتر مرز آبی است، دور از ذهن به نظر می‌رسد. سدسازی نیز از دیگر چالش‌هایی است که وزارت نیرو با آن روبه‌رو شده است. در آغاز کار حمید چیت‌چیان در وزارت نیرو، این وزارتخانه بسیاری از طرح‌های سدسازی در دولت گذشته را متوقف کرد و این موضوع باعث شد که بسیاری از روستاییان و مردمانی که از سد بهره‌مند می‌شدند نسبت به دولت موضع انتقادی داشته باشند. با این حال نگاهی به وضعیت سدسازی نشان می‌دهد که این اقدام چیت‌چیان در راستای مدیریت منابع آبی بود و طرح‌های سدسازی در دولت گذشته با اهداف سیاسی تامین بودجه شده بودند.

اقدامات آبی دولت یازدهم
«گسترش صنعت» در این گزارش به بررسی عملکرد این وزارتخانه در ۴ سال گذشته پرداخته است. یکی از اقدامات وزارت نیرو در دولت یازدهم مهار و تامین آب از طریق بهره‌برداری از ۲۳ سد در ۱۶ استان با ظرفیت حجم آب قابل تنظیم سالانه ۳۳۸۸ میلیون مترمکعب و حجم مخزن ۴۳۲۹ میلیون مترمکعب و آبگیری ۷سد در ۶ استان با حجم آب قابل تنظیم سالانه معادل ۱۶۱میلیون مترمکعب و حجم مخزن ۳۷۱میلیون مترمکعب و بهره‌برداری یا آبگیری ۵ سد دیگر با حجم آب قابل تنظیم سالانه بوده است. همچنین احداث ۱۷۷ هزار و ۹۰۰ هکتار شبکه آبیاری و زهکشی اصلی و ۱۹ هزار و ۱۲۹هکتار شبکه آبیاری و زهکشی فرعی به منظور تکمیل چرخه استفاده از آب در کشاورزی و ایجاد تولید پایدار، ساماندهی، احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی به عنوان منابع استراتژیک آب کشور که منجر به کاهش برداشت‌های غیرمجاز از چاه‌ها به میزان ۲۶۰۰ میلیون مترمکعب شده و تامین پایدار آب شرب جدید شهری برای حدود ۴/۶میلیون نفر در سطح ۱۲ استان و ۴۲ شهر با ظرفیت ۷۹۲ میلیون مترمکعب در سال از مهم‌ترین اقدامات فعالیت‌های آبی وزارت نیرو بوده است. احداث ۱۸ تصفیه‌خانه جدید آب با ظرفیت ۸۵۰ هزار مترمکعب در شبانه روز در ۱۶استان، جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب با افتتاح و بهره‌برداری از ۳۷ تصفیه‌خانه فاضلاب در ۳۷ شهر با ظرفیت ۱۰۳۲۵۶۹ مترمکعب در روز که با این اقدامات شاخص پوشش خدمات فاضلاب برای جمعیت شهری از ۴۸/۴۰به ۴۹/۴۵درصد افزایش یافته از دیگر اقدامات در این زمینه بوده است. از سوی دیگر واگذاری و نصب ۲/۲میلیون انشعاب جدید آب شرب شهری، ۶/۱میلیون انشعاب جدید فاضلاب شهری و ۶۸۰ هزار انشعاب جدید آب روستایی، آب‌رسانی به روستاها با هدف افزایش تعداد روستاهای برخوردار از شبکه آب مطمئن و پایداری در تامین آب شرب روستاها به میزان ۵هزار و ۲۲۶روستا با حدود ۴میلیون نفر جمعیت و تدوین سند آمایش آب کشور و تعیین و ابلاغ آب قابل برنامه‌ریزی بخش‌های شرب، محیط‌زیست، صنعت، کشاورزی و فضای سبز از آب‌های سطحی و زیرزمینی به تفکیک تمامی استان‌ها، حوضه‌های آبریز درجه ۲ و محدوده‌های مطالعاتی (دشت‌ها) ازجمله اقدامات دیگر در این حوزه بوده است. از دیگر اقدامات وزارت نیرو در دولت تدبیر و امید می‌توان به تخصیص ۸/۱میلیارد مترمکعب از آب سطحی تجدیدپذیر برای حقابه‌های زیست‌محیطی و توجه جدی به تامین حقابه‌های تالاب‌های کشور (به عنوان نمونه برای احیای دریاچه ارومیه در این دوره افزون‌بر ۱۶۰۰ میلیون مترمکعب رهاسازی از سدهای این حوضه و انجام مطالعات تعیین حد بستر و حریم رودخانه‌ها و تالاب‌ها به میزان ۷۸۲۰ کیلومتر و اجرای آن و عملیات ساماندهی رودخانه‌ها به میزان ۲۸۹۵ کیلومتر و ۴۶۵۰ هکتار آزادسازی تصرفات بستر و حریم انجام شد) اشاره کرد. تاسیس شوراهای هماهنگی مدیریت حوضه‌های آبریز با رویکرد مدیریت به هم پیوسته منابع آب براساس مصوبه شورای‌عالی آب، تشکیل شوراهای حفاظت آب‌های زیرزمینی در تمامی استان‌های کشور، فعال‌سازی شورای‌عالی آب و تشکیل ۲۲ جلسه در دولت یازدهم از کل ۲۹ جلسه برگزار شده، مدیریت تامین آب شرب مطمئن و پایدار برای شهروندان و کاهش تعداد شهرهای دارای تنش آبی از ۵۷۰شهر در سال ۱۳۹۲ به ۳۰۱ شهر در سال ۱۳۹۵اقدامات مهمی است که وزارت نیرو به آن عنایت داشته است.
از سوی دیگر مطالعات پهنه‌بندی آب ژرف در کشور و شروع مطالعات تعیین نقاط امیدبخش برای اکتشاف و استخراج آن، افزایش ظرفیت نیروگاهی از طریق ساخت، نصب و راه‌اندازی ۵۴ واحد نیروگاهی در ۱۳ استان با ظرفیت ۷۹هزار ۲۶۹مگاوات (ظرفیت نصب شده نیروگاهی تا پایان فروردین ۱۳۹۶ به ۷۶هزار و ۶۴۷مگاوات رسیده) انجام شده است.

رکورد در انشعابات جدید برقی
واگذاری و نصب ۵/۴میلیون انشعاب جدید برق، افزایش ظرفیت نیروگاهی تجدیدپذیر با بهره‌برداری از ۳۰ نیروگاه در استان‌های مختلف به ظرفیت ۱۷۶مگاوات (از ۱۶۵مگاوات در سال ۱۳۹۲ به ۳۴۱مگاوات در ابتدای سال ۱۳۹۶)، کاهش ۵/۴درصدی تلفات شبکه توزیع برق (از ۱۵/۲درصد به ۱۰/۷درصد). برق‌رسانی به همه روستاهای بالای ۱۰ خانوار با برق‌دار کردن ۲۱۵۲ روستای کشور (به این ترتیب تعداد روستاهای برق‌دار کشور به ۵۶۸۱۱ روستا افزون شده و افزایش طول خطوط انتقال به میزان ۲۴۳۳ کیلومتر مدار و طول خطوط فوق توزیع به میزان ۳۱۳۵ کیلومتر مدار و طول خطوط توزیع به میزان ۷۵۲۴۳ کیلومتر مدار از اقدامات برقی وزارت نیرو در دولت تدبیر و امید است. همچنین احداث و توسعه پست‌های برق با افزایش تعداد ترانسفورماتورهای انتقال به میزان ۱۰۵ دستگاه و تعداد ترانسفورماتورهای فوق توزیع به میزان ۳۲۹ دستگاه و تعداد ترانسفورماتورهای توزیع به میزان ۱۱۶۷۱۲ دستگاه، نصب حدود ۱۲۷ هزار کنتور هوشمند برای چاه‌های کشاورزی، مشترکان صنعتی و مشترکان پرمصرف، عملیات اجرایی احداث بیش از ۲۰ هزار مگاوات نیروگاه نیمه‌تمام (شامل نیروگاه‌های حرارتی جدید به میزان ۱۰۰۰۰ مگاوات، بخش بخار نیروگاه‌های گازی به میزان ۷۵۰۰ مگاوات، برقابی به میزان ۱۵۰۰ مگاوات، تجدیدپذیر ۱۹۰۰ مگاوات و تولید پراکنده به میزان ۳۰۰ مگاوات) و افزایش تعداد موسسه‌های خصوصی تولیدکننده برق از ۴۰موسسه در سال ۱۳۹۲ به ۴۷۰ موسسه در سال ۱۳۹۵ از دیگر اقدامات این مجموعه شناخته شده است.

افزایش توان تولید نیروگاه‌ها
علاوه بر این می‌توان به افزایش توان تولید نیروگاه‌های موجود به میزان ۹۳۰ مگاوات با استفاده از روش‌های IGV+ و خنک کردن هوای ورودی توربین‌ها، دستیابی به بالاترین ضریب آمادگی نیروگاه‌ها در تاریخ صنعت برق کشور به میزان ۵/۹۸ درصد، دستیابی به رکورد مدیریت بار و مدیریت مصرف در اوج مصرف به میزان ۳هزار مگاوات، کاهش زمان خروج فرکانس از محدوده مجاز (از ۱۲۵ دقیقه در سال ۱۳۹۲ به ۳۲دقیقه در سال ۱۳۹۵) و کاهش میزان خاموشی به ازای هر مشترک در شبانه‌روز (از ۳دقیقه در سال ۱۳۹۲ به ۲/۵۶دقیقه در سال ۱۳۹۵) اشاره کرد. توسعه فناوری و ساخت داخل ۳۴فناوری نوین در صنعت آب و برق، تدوین نقشه راه تحقیقات و توسعه ۵۴ فناوری جدید و مهم در حوزه آب، برق و فاضلاب، بهره‌گیری از تمام ظرفیت‌های موجود برای تجهیز منابع مالی طرح‌های عمرانی از راه‌های مختلف از جمله منابع عمومی، منابع داخلی، اوراق مشارکت، اسناد خزانه اسلامی، صندوق توسعه ملی، فاینانس داخلی و خارجی، بانک‌های توسعه‌ای بین‌المللی افزون‌بر ۸۸ هزار میلیارد تومان در سال‌های دولت یازدهم و صدور ۳۷۳ پروانه احداث، موافقت اصولی احداث نیروگاه جدید به ارزش تقریبی ۸/۱۵میلیارد دلار با ظرفیت ۲۳۰۰۰ مگاوات برای سرمایه‌گذاران خصوصی داخلی و خارجی در بخش برق مهم‌ترین اقدامات دولت تدبیر و امید در بخش برق شناخته شده است. گشایش ال‌سی برای ۵ طرح در حوزه‌های آب، برق و فاضلاب از محل تسهیلات فاینانس خارجی به ارزش ۶۳۱ میلیون یورو و نیز ۱۰ طرح مهم با استفاده از تسهیلات بانک‌های توسعه‌ای بین‌المللی به ارزش ۹۲۲ میلیون دلار، جذب سرمایه‌گذاری غیردولتی در بخش آب و فاضلاب با انعقاد ۹۹قرارداد به ارزش ۶۲ هزار میلیارد ریال، صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی صنعت آب و برق به میزان ۴۲۰۰ میلیون دلار (بیش از ۶۵ درصد صادرات خدمات فنی و مهندسی کل کشور) و صادرات برق به کشورهای همسایه به میزان ۳۲میلیارد کیلووات ساعت و به ارزش ۳۳۱۶ میلیون دلار و انجام بیش از ۱۳ میلیون نفر ساعت آموزش کارکنان برای ارتقای توانمندی حرفه‌ای کارکنان و افزایش متوسط سرانه آموزش سالانه کارکنان از ۳۶/۵ ساعت در سال ۱۳۹۲ به۵۷/۳ ساعت در سال ۱۳۹۵ جزو دیگر اقداماتی است که می‌توان به آن اشاره کرد. همچنین باز طراحی ساختار و ساماندهی فعالیت‌ها در ستاد و دستگاه‌های زیرمجموعه (ازجمله تاسیس شرکت مادر تخصصی تولید نیروی برق حرارتی و سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی) و تدوین و ابلاغ بیش از ۳۰ آیین‌نامه، شیوه‌نامه و نظامنامه، راه‌اندازی ۳ اتاق فکر در زمینه آب، برق و اقتصاد آب و برق و بررسی ۱۰۴ موضوع مهم در ۱۵۲ جلسه و با حضور ۷۰ نفر از صاحب‌نظران و خبرگان از خارج و داخل صنعت و راه‌اندازی دو سامانه کارآمد «ساماندهی حریم و بستر منابع آبی کشور و جلوگیری از تصرفات غیرمجاز اشخاص در عرصه‌های دراختیار وزارت نیرو و تضییع حقوق بیت‌المال» و «جامع حقوقی و نظارت با هدف تمرکز همه فعالیت‌های حقوقی صنعت آب و برق و نظارت بر عملکردها» فعالیت‌های برقی وزارت نیرو است. از سوی دیگر توسعه تعاملات و همکاری‌های بین‌المللی درجهت روان‌سازی فعالیت‌های برون‌مرزی صادرکنندگان کالا و خدمات فنی و مهندسی آب و برق، پیگیری تصویب قوانین مهم و موثر مورد نیاز صنعت آب و برق در مجلس شورای اسلامی از جمله قانون حمایت از صنعت برق مصوب ۱۳۹۴، قانون اساسنامه سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا) مصوب ۱۳۹۵ و قانون توسعه و بهینه‌سازی آب شرب شهری و روستایی در کشور مصوب ۱۳۹۵ و تامین آب و برق و خدمات جمع‌آوری و دفع بهداشتی فاضلاب بیش از ۴۵ درصد واحدهای مسکن مهر با واگذاری انشعابات به یک میلیون و ۵۵ هزار واحد مسکن مهر تا پایان دولت یازدهم تعداد واحدهای بهره‌مند از این خدمات به بیش از ۹۲درصد خواهد رسید.