گروه صنعت: سازمانهای توسعهای نهادهایی هستند که با توجه به شرایط و ویژگیهای اقتصاد و صنعت و نیازمندیهای آنها و جهتگیری راهبردی اقتصاد و صنعت کشور و در نبود سازمانهای مشابه به طراحی خدمات به طور عام در جهت توسعه اقتصاد و به طور ویژه در راستای توسعه صنعتی میپردازند.
سازمانهای توسعهای ابزار موثر دولت برای ایجاد فعالیتهای جدید و ضروری برای کشور و همچنین بسترسازی و ظرفیتسازی برای توانمند کردن نهادهای اقتصادی هستند که بخش خصوصی به دلیل نبود توان تامین مالی، ریسک بالا، دیر بازده بودن و یا هر دلیل دیگر قادر و یا مایل به انجام آن نیست.اگر سه رکن اساسی اقتصاد: دولت، صنعت (طرف عرضه) و بازار (طرف تقاضا) تعریف گردد، در این صورت سازمانهای توسعهای حلقه واسطهای بین این ۳ رکن به منظور تسهیل ارتباطات و تسریع در عملیات و فرآیندهای ارزش محور به شمار میآیند. حتی پیشرفتهترین کشورها با عنایت به ویژگیها و نیازمندیهای اقتصادی خود دارای نهادهای توسعهای هستند. «بنگاه توسعه اقتصادی در امریکا»، «مرکز توسعه صنایع در چین»، «آژانس گسترش صنایع و ارتقای سرمایهگذاری در ایتالیا»، «سازمان توسعه صنعتی مالزی»، «سازمان توسعه فناوری صنعتی و انرژی جدید در ژاپن»، نمونههای بارز از این ادعا هستند. چنان که شواهد نشان میدهد این سازمانها نقش موثری در توسعه صنعتی شرق آسیا، امریکای لاتین و همچنین سایر مناطق داشتهاند.سازمانهای توسعهای در فرآیند توسعه صنعتی میتوانند نقشی ممتاز در ایجاد تحول و ارتقای سطح کارایی صنعت داشته باشند. سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) به عنوان با سابقهترین سازمان توسعهای یکی از بنیانهای مهم برای توسعه صنعتی کشور است که در طول ۵۰ سال حیات خود، خدمات ارزندهای را در مسیر توسعه صنعتی ایفا کرده است.ایدرو با قدمتی به اندازه نیم قرن به عنوان یک نهاد محوری توسعه صنعتی، با دو وظیفه اصلی ایجاد بنگاههای جدید صنعتی و نوسازی بنگاههای صنعتی فرسوده تاسیس شد. با گذشت زمان و تغییر شرایط، مصداق خدمات گسترش و نوسازی صنعتی دگرگون شده و این سازمان به علل مختلف، فعالیتهای خود را برابر با شرایط صنعت و کشور به هنگام کرده است.سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران که در آستانه ۵۰ سالگی است همچنان مهمترین نهاد توسعهای کشور محسوب میشود و تجارب ارزشمندی از ارائه خدمات مورد نیاز بنگاههای صنعتی در طول سالهای مختلف در آن ایجاد و انباشته شده که باعث شکلگیری وجهه مثبت بیرونی و مهارتهایی در درون سازمان شده است.در ۵۰ سال تلاش در عرصه صنعت فعالیتهای مهمی در ایجاد صنایع بزرگ و تحرک صنایع وابسته به آنها توسط ایدرو انجام شده است. این فعالیتها شامل طیف وسیعی از صنایع مانند خودرو، ماشینآلات کشاورزی، دریایی، تجهیزات نفت، گاز و پتروشیمی، هوایی، تولید انرژی و نیروگاهی است. برخی از مهمترین فعالیتهای ایدرو در ۵۰ سال گذشته عبارتند از: تاسیس شرکتهای ماشینسازی اراک، ماشینسازی تبریز، تراکتورسازی تبریز، آلومینیوم ایران(ارالکو)، هپکو، کشتیسازی خلیجفارس، کشتیسازی اروندان، واگنسازی پارس، موتوژن، پمپیران، ماشینهای الکتریکی جوین، دیزل سنگین ایران، مجتمع صنعتی اسفراین، لوله گستر اسفراین، صنایع تجهیزات نفت، آذرآب، نیرپارس و پمپ و توربین؛ نوسازی بسیاری از صنایع فرسوده به ویژه در صنایع نساجی مانند نساجی قائمشهر، بهریس، اطلس بافت و بافت بلوچ و همچنین صنعت قند و نیشکر مانند کشت و صنعت هفت تپه، قند چناران، آبکوه و مرودشت و یاسوج و دزفول؛ اجرای پروژه بزرگ راهبردی کشور به عنوا پیمانکاری عمومی در فازهای ۱، ۶، ۷، ۸، ۱۴، ۱۷ و ۱۸ پارس جنوبی با بهرهگیری از شرکتهای صاحب فناوری و ارتقای توان مهندسی شرکتهای فعال در ساخت تجهیزات و ارائه خدمات فنی؛ توسعه صنعت خودرو کشور از طریق ادغام شرکتهای خودروسازی و ایجاد دو گروه بزرگ خودروسازی ایران خودرو و سایپا و قرار دادن این صنعت و صنعت قطعهسازی ایران در مسیر پیشرفت و توسعه؛ توسعه صنایع نوین با محوریت صنایع الکترونیک و میکروالکترونیک، فناوری اطلاعات و ارتباطات، مواد پیشرفته، زیستفناوری، انرژیهای نو و ایجاد و تجاریسازی دانش فنی از طریق مشارکت با دانشگاههای معتبر، پژوهشکدهها و شرکتهای دانشبنیان؛ایدرو ۵۰ ساله مقتدر به ویژه در دهه اول فعالیت با استراتژی «صنعتی کردن بر مبنای جایگزینی واردات» کار کرد. با تکیه بر این راهبردی، رسالت وجودی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در آغاز پیدایش، عبارت بود از «صنعتی کردن کشور بر مبنای جاگزینی واردات به کمک گسترش و نوسازی» و «تکمیل حلقههای گمشده در صنایع مختلف». این دو ماموریت اساسی به اعتقاد بسیاری از خبرگان دو نیاز حساس و راهبردی کشور در برهه زمانی فعلی نیز به شمار میرود.
کسب توفیق ایدرو در پیشبرد توسعه صنعتی کشور به واسطه تسهیلات قانونی بوده که در قانون تاسیس و اساسنامه آن درج شده و با اطمینان میتوان گفت که تا به حال، همین مزایای قانونی، تضمینکننده ایفای مناسب ماموریتهای این سازمان بوده است.ایدرو در حالی در ۲۶ تیر ۱۳۹۶، پنجاهمین سال تلاش خود را جشن میگیرد که با تجربه و توان بیشتر به کارش ادامه میدهد و همچنان در راستای ایجاد زمینه مناسب برای تحقق اهداف سیاستهای اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال و به طور کلان توسعه صنعتی کشور گام برمیدارد.این سازمان همگام با شرایط محیطی کشور، به روزآمدی ماموریتهای خود اقدام کرده و سعی دارد تا با فراهمآوری ملزومات توسعه صنعتی، ایران را به قطب صنعتی و نوآوری منطقه در افق ۱۴۰۴ در حوزه صنایع هدف خود شامل:
صنایع حملونقل (خودرو، ریلی، کشتیسازی و هوایی) صنایع انرژی (نفت، گاز و...)تبدیل کند.
دستاوردهای ایدرو
این سازمان همزمان با انجام مگا پروژههای مهم و راهبردی همسو با راهبردهای کلان وزارت صنعت، معدن و تجارت برنامهریزی هدفمندی را در جهت توسعه صنعتی کشور با استفاده از فرصتهای فضای پسابرجام در کشور انجام داده به ترتیبی که با جلب مشارکت شرکتهای معتبر بینالمللی برای تولید مشترک در قالب حدود ۲۰ تفاهمنامه و قرارداد، ضمن جذب سرمایهگذاریهای خارجی، نسبت به برنامهریزی برای:
تولید محصولات جدید صنعتی
انتقال و توسعه فناوری
توسعه ساخت داخل با بهرهگیری از ظرفیت و توان داخلی کشور
توسعه صادرات صنعتی با بهرهگیری از شبکه شرکتهای صاحب نام بینالمللی
اقدام کرده و امیدوار است که بتواند در راستای توسعه دانش فنی و افزایش بهرهوری بخشهای صنعتی، بیش از پیش نقشآفرینی کند.
در سال ۱۳۹۵ که ایدرو را به نیم قرن خدمت رساند، با ادامه فرآیندهای توسعهای ضمن تسریع در پیشرفت برخی طرحهای نیمه تمام و تکمیل تعدادی از آنها و انعقاد تفاهمنامهها و قراردادهای مختلف، موفق شده تا پیشرفتهای قابل ملاحظهای نیز در پروژههای مهم و راهبردی کشور ایجاد کند؛ اهم این موارد عبارتست از:
اتمام پروژه توسعه فازهای ۱۷ و ۱۸ پارس جنوبی؛
انعقاد حدود ۲۰ تفاهمنامه و قرارداد همکاری برای سرمایهگذاری مشترک با شرکای معتبر خارجی از کشورهای فرانسه، ایتالیا، کره جنوبی، آلمان، بلژیک، روسیه و... برای تولید محصولات راهبردی نظیر خودرو، واگن، بالگرد، کشتیهای بزرگ، توربین گازی، موتورهای بزرگ، قطعات فولادی، لولههای درون چاهی و سایر تجهیزات صنعت نفت و... با تاکید بر توسعه ساخت داخل، صادرات و انتقال فناوری
طراحی و اجرای طرح پرورش ۵۰۰ مدیر در کلاس جهانی؛
تجمیع نیاز واگن داخلی شهری کشور و برنامهریزی برای تولید مشترک ۲۰۰۰ دستگاه واگن به ارزش ۲ میلیارد یورو توسط شرکتهای داخلی و خارجی؛
تکمیل و بهرهبرداری از طرح تولید شیرآلات کنترلی با مشارکت شرکتهای اروپایی؛
ورود به حوزه تولید خودرو برقی؛
مشارکت با شرکت Daewoo کره جنوبی برای ساخت و تعمیر کشتی در ایران با مشارکت شرکتهای ملی نفتکش و کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران؛
همکاری با شرکتهای معتبر و وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح برای تولید مشترک بالگرد؛
برنامهریزی برای توسعه صنعتی در استان سیستان و بلوچستان از طریق اجرای طرحهای نوسازی بافت بلوچ، ایجاد مجتمعهای تولیدی صادراتگرا و طرح تولید تایر سیستان مجموعا با سرمایهگذاری بیش از ۱۰ هزار میلیارد ریال؛
اشتغال حدود ۱۲۰ هزار نفر به صورت مستقیم در ایدرو و شرکتهای تابعه و وابسته و پروژهها در سال ۹۵ و برنامهریزی برای افزایش ۱۱ درصدی در سال ۹۶؛
پیگیری اجرای حدود ۱۸ طرح بزرگ سرمایهگذاری صنعتی با مجموع سرمایهگذاری حدود ۶۰۰۰۰ میلیارد ریال؛
تحویل کشتی کانتینربر ایران- کاشان به شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران؛
توسعه منطقهای از طریق ایجاد دو منطقه ویژه اقتصادی در گرمسار و جهرم؛
قرار گرفتن در زمره شرکتهای ذیصلاح در حوزه اکتشاف و تولید (E&P)؛
نخستین اهداف محقق شده توسط ایدرو کشور طی سالهای اخیر:
ثبت رکورد در نصب و راهاندازی سکوهای نفتی در فازهای پارس جنوبی و ورود به صنعت دکلهای حفاری؛
تولید دانش فنی، تجاریسازی و تولید در مقیاس صنعتی انواع ممبران برای استفاده در صنعت تصفیه و شیرینسازی آب؛
مشارکت با شرکت پانچ بلژیک برای تولید سالانه ۱۶۰ هزار دستگاه گیربکس اتوماتیک برای خودروهای سبک برای نخستین بار در کشور؛
رزوهزنی لولههای درون چاهی براساس فناوری VAM؛
دستیابی به رکورد تولید ۶۳۰۰۰ تن انواع محصولات فولادی در سال ۹۵ در مجتمع صنعتی اسفراین؛
تولید و فروش ۲۵ هزار تن لولههای جداری چاههای نفت در سال ۹۵ در شرکت لوله گستر اسفراین؛
تولید چرخ و محور لکوموتیو برای نخستین بار در ایران؛
مشارکت برای تولید مشترک توربین گازی کلاس F در کشور؛
ایدرو در برنامه آینده خود تلاش میکند تا با هدف رشد ارزش افزوده، ایجاد اشتغال، ارتقای سطح رقابتپذیری، افزایش سهم صادرات و توسعه فناوری نسبت به سرمایهگذاری صنایع هدف به گونهای اقدام کند که موجب توسعه پایدار و رقابتپذیری این صنایع شود.
به علاوه این سازمان توسعهای با بهرهگیری از سایر ظرفیتهای صنایع هدف و همچنین اتکا بر آمایش صنعتی و مزیتهای منطقهای سعی خواهد کرد تا فعالیت خود را برای مشارکت در توسعه متوازن در مناطق کمتر توسعه یافته گسترش دهد.
ایدرو توسعه گرا برای جذب سرمایهگذاری خارجی، روشهای مختلفی همچون Joint Venture تولید مشترک، انتقال فناوری و... را انتخاب کرده است و این سازمان از همکاری با شرکتهای بزرگی که مایل به سرمایهگذاری مشترک هستند و همچنین هر نوع همکاری که به مشارکت برنده- برنده منتهی شود، استقبال میکند.
معرفی حوزههای مختلف مدیریت توسعه صنایع نوین در ایدرو
رویکرد اصلی کشورهای توسعهیافته مبتنیبر اقتصاد صنعتی دانشبنیان و ایجاد ارزشافزوده از مسیر توسعه نوین بوده و سهم بالایی از درآمد ملی این کشورها از محل صنایع نوین تامین میشود. منظور از صنایع نوین صنایعی هستند که از فناوری برتر برخوردار بوده و دانش فنی، نوآوری و خلاقیت در آنها سهم قابلتوجهی دارد. براساس سند چشمانداز ۱۴۰۴ سهم صنایع مبتنیبر فناوری پیشرفته باید به حدود ۲۰درصد برسد که بر همین اساس، ماده ۱۵۱ قانون برنامه پنجم توسعه، به منظور حمایت از سرمایهگذاری خطرپذیر در صنایع نوین به دولت اجازه داده که بخشی از سرجمع تسهیلات اعطائی سالانه به بخشهای خصوصی و تعاونی که در قالب وجوه اداره شده برای صنایع نوین در بودجههای سالانه منظور میشود، اختصاص یابد.
در سند راهبردی وزارت صنعت، معدن و تجارت، صنایع نوین جزو موارد منتخب و دارای اولویت درنظر گرفته شده است. صنایع نوین و پیشرفته در سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران دارای سابقه طولانی است. از سال ۱۳۷۸ در سازمان در دو بخش کلی «پژوهش» و «تجاریسازی و سرمایهگذاری» در حوزه صنایع نوین فعالیتهای گستردهای انجامشده که حاصل آن تعداد زیادی طرح به بهرهبرداری رسیده موفق است.
حوزه پژوهش
معاونت توسعه فناوری و نوآوری در زمینه اجرای قانون تاسیس و اساسنامه سازمان و مصوبات برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و وظایف محول به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، به منظور بهرهبرداری هدفمند از منابع ماده ۸ قانون تاسیس سازمان و هدایت آن به سمت ماموریتهای جدید در پاییز سال ۱۳۷۸ شکل گرفت. در این راستا نسبت به طراحی و تدوین آییننامهها، رویهها و دستورالعملهای دریافت، بررسی و انتخاب و تصویب پروژههای پژوهشی و کارآفرینی برای اجرا از محل منابع ماده ۸ اقدام شده و با انجام سازماندهی مناسب و تشکیل تیمهای کارشناسی و تخصصی، نظارت بر مراحل اجرایی برای تضمین کیفیت مناسب و تدوین نتایج نهایی اقدامات زیادی به عمل آمد. با توجه به نوپا بودن معاونت فعالیتهای پژوهشی، تا ابتدای سال ۱۳۸۱، زمینههای به نسبت گستردهای را شامل شد تا بسترهای لازم برای جهتدهی هرچه بیشتر آنها فراهم شود. همچنین بخشی از منابع ماده ۸ به اجرای طرحهای کارآفرینی به منظور ارتقای تواناییهای مهندسی، طراحی و ساخت تجهیزات و دسترسی به فناوریهای نوین با تکیه بر نوآوری و توان متخصصان داخلی و ایجاد اشتغال و ارزشافزوده از طریق اعطای تسهیلات، اختصاصیافت (حمایت از بخش خصوصی).
نبا اجرای پروژههای مطالعاتی و پژوهشی و فراهم شدن زمینههای مساعد، برنامههای راهبردی متعددی جهت سازماندهی و ایجاد سازمانهای تخصصی به منظور مدیریت کلان توسعه صنایع نوین تدوین شد تا با شکلگیری این نهادها (در زمینه فناوریهای برتر شامل: فناوری اطلاعات، مواد جدید، الکترونیک و میکروالکترونیک، بیوفناوری، نانوفناوری و صنایع هوافضا)، فعالیتهای پژوهشی و پروژههای مطالعاتی در هریک از زمینههای فناوریهای نوین در این سازمانها متمرکز شده و براساس نیازها و زمینههای تجاری و صنعتی به مرحله اجرا گذاشته شوند که بر همین مبنا شرکتهای آمیدکو، لیدکو، گسترش انفورماتیک، مگفا، نیمه هادی عماد و پژوهشکده میکروالکترونیک ایران تاسیس شدند. همچنین نظامهای اصلی برای شکلگیری و توسعه صنعت سرمایهگذاری پرمخاطره، نحوه ارتقای فعالیتهای تحقیق و توسعه در شرکتهای زیر پوشش و ایجاد بازار فناوری تدوین و مقرر شد با سازماندهی مناسب، تدوین نظامهای اجرایی و تشکیل نهادهای مربوط، فعالیتها و پروژههای توسعه فناوری و نوآوری، هرچه بیشتر توسعه یابند.
در سال ۱۳۸۱، سازمان به تدوین برنامه راهبردی جهت توسعه صنایع پیشرفته اقدام کرد. با طراحی فرآیند کامل توسعه ایده تا محصول، به منظور اثربخشی بیشتر و هدفمندی در توسعه صنایع مبتنیبر فناوریهای نوین، استقرار کامل فرآیند فوق در یک معاونت مورد توجه قرار گرفت. برای این منظور با تجدید ساختار، با توجه به فرآیند توسعه صنایع پیشرفته، خروجی توسعه و ایجاد طرحها (بخش الف)، طرحهای توجیهی فنی و اقتصادی (FS، PFS) بود که ورودی بخش دوم، یعنی توسعه سرمایهگذاری صنایع پیشرفته (بخش ب) میگردید. خروجی بخش دوم، اجرای طرحها و تولید محصول و ارائه خدمات بود. جهتگیری اصلی در تمامی عناصر فوقالذکر، ایجاد بازارهای جدید و توسعه بازارهای صنعتی کشور و بازارهای بینالمللی بوده است.
در زمینه دورنما و ماموریت سازمان گسترش، معاونت توسعه صنایع پیشرفته سعی بر آن داشت تا پیشتاز گسترش سرمایهگذاری برای توسعه صنایع پیشرفته درکشور باشدو انجام این امر را از طریق ایجاد طرحها، تامین منابع و سرمایهگذاری به عنوان ماموریت خود برعهده داشت.
توسعه و ایجاد طرحها به جهت عملیاتی کردن برنامههای راهبردی سازمان در زمینه سیاستهای تحقیق و پژوهش در زمینه صنایع پیشرفته و با در نظر داشتن استراتژی ایجاد طرحهای قابل سرمایهگذاری ۴وظیفه اساسی را برعهده داشت:
با توجه به موقعیت و اهمیت صنایع پیشرفته در صنعت جهانی، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران از سال ۱۳۸۱ با تدوین برنامه راهبردی توسعه صنایع پیشرفته و ایجاد ساختارهای تخصصی، گامی اساسی در توسعه این صنایع برداشته است. در حوزه صنایع پیشرفته، فرآیند کامل تحقق محصول در حوزههای مبتنیبر فناوریهای پیشرفته، از مرحله شکلگیری ایده تا تجاریسازی محصول از طریق ایجاد کسبوکارهای موجه و در قالب دو حوزه اصلی و استراتژیک توسعه دانش فنی و تجاریسازی و توسعه سرمایهگذاری اجرا شده است.
طرح توسعه کارآفرینی بهمنظور ارتقای تواناییهای مهندسی کشور، طراحی و ساخت تجهیزات و دسترسی به فناوریهای نوین با تکیه بر توان متخصصان داخلی و برای به تولید رساندن پروژههایی که دارای توجیه فنی و اقتصادی بوده و در زمان کوتاه (حداکثر تا ۳ سال) قابل اجرا باشند به اجرا درآمده است. در این برنامه با اعطای تسهیلات با کارمزد پایین (۴درصد در سال) از کارآفرینان بخش خصوصی حمایت میشود.
برنامه گسترش نوآوری با هدف تبدیل ایده به محصول با اتکا به منابع سرمایهای و خلاقیت پژوهشگران و افراد صاحب ایده تدوین شده و رویکرد اصلی آن توسعه صنایع پیشرفته است.
برنامه SBDC تلاش مشترک بین بخش خصوصی، جامعه دانشگاهی و دولت است که براساس استفاده از ظرفیتهای موجود در دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی در جهت تجاریسازی پروژههای تحقیقاتی به اجرا درآمده است. با اجرای این طرح سازمان گسترش توانسته است از ظرفیتهای تحقیقاتی موجود در مراکز دانشگاهی و تحقیقاتی در راستای تولید طرحهای قابل سرمایهگذاری استفاده بهینه را داشته باشد.
برنامه ارتقای تحقیق و توسعه شرکتهای تابع و تحت پوشش: این برنامه جهت حمایت از ایجاد و گسترش فعالیتهای تحقیق و توسعه برای ارائه محصول/ فرآیند نوین در شرکتهای تابع و زیرپوشش سازمان، تدوین شد. هدف این برنامه افزایش تواناییهای فناوریک شرکتها از طریق حمایت و مشارکت منطقی در فعالیتهای تحقیق و توسعه آنها در راستای فراهمساختن زمینه پیشتازی سازمان گسترش برای حضور در بازارهای جهانی بود. طبق آنچه که در این برنامه پیشبینی شد شرکتها با پیشبینی پروژههای تحقیق و توسعه در برنامه استراتژیک خود در قالب وام یا مشارکت در سرمایهگذاری (آورده سازمان) مورد حمایت قرار میگرفتند. شیوههای حمایتی در این برنامه با توجه به حجم و اندازه فعالیت شرکتها بود که به ۳ گروه شرکتهای کوچک، متوسط و بزرگ طبقهبندی میشدند.
تعاریف و عملکرد
صنعت بیوفناوری در بخش صنایع نوین از جایگاه و ویژگی خاصی برخوردار است. این صنعت، رشتههای علمی و نگرش جدیدی را بههمراه آورده که در کمتر از سه دهه، سرعت رشد و توسعه در زمینههای کاربردی آن شگفتاور مینماید. در جهان کنونی فرآوردههای حاصل از بیوفناوری سبب دگرگونی در زندگی اجتماعی انسان در ابعاد مختلف از بهبود در سلامت و بهداشت جامعه تا افزایش محصولات کشاورزی و ایجاد محیطزیستی پاک شده است. بنابراین میتوان بیوفناوری را از فناوریهای مهم و آیندهساز دانست که خود معلول تواناییها و حوزه عمل وسیع آن میباشد.
تعریف: کاربرد روشهای علمی و فنی در تبدیل بعضی مواد به کمک عوامل بیولوژیک (میکروارگانیسمها، یاختههای گیاهی و جانوری و آنزیمها) برای تولید کالاها وخدمات در کشاورزی، صنایع غذایی و دارویی و پزشکی.
تقسیمبندی براساس کاربرد: زیست پزشکی (زیست دارو)، زیست خدمات، زیست کشاورزی و زیست صنعت. تقسیمبندی فناورانه زیست فناوری نیز شامل فناوری تخمیر، بازساخت بافت، PCR، نانوزیست فناوری، توالی یابی DNA، سنجش سلولی و سایر فناوریها میشود.
به استناد نقشه جامع علمی کشور، دستیابی به ۳درصد بازار جهانی زیست فناوری جزو اهداف اصلی کشور در افق زمانی ۱۴۰۴ محسوب میشود. اندازه بازار جهانی زیست فناوری در سال ۲۰۱۳ به ارزش ۵/۲۷۰ میلیارد دلار امریکا بوده است و رشد مرکب سالانه آن تا سال ۲۰۲۰ به میزان ۳/۱۲درصد پیشبینی میشود که بر اساس آن اندازه جهانی این بازار در سال ۲۰۲۰به ۶۰۴.۴ میلیارد دلار خواهد رسید. این رشد به دلیل افزایش تقاضا برای راهحلهای تشخیص و درمان ازجمله فناوری نوترکیب، زیست فناوری پزشکی و توالییابی DNA حاصل شده است. انتظار میرود افزایش شیوع بیماریهایی مانند سرطان، هپاتیت B و سایر اختلالات و بیماریهای فوق العاده نادر به عنوان یک پیشران بسیار موثر برای توسعه این صنعت در دوره پیشبینی شده تا سال ۲۰۲۰ باشد.
سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) به عنوان یک سازمان بزرگ هلدینگ و سرمایهگذار ریسکپذیر با توجه به اهداف ملی، ماموریت و چشمانداز خود اقدام به سرمایهگذاری در صنایع پیشرفته مثل زیست فناوری نمود تا رسالت خویش را در توسعه صنعت زیست فناوری کشور به نحوی محقق نموده باشد که صنایع مزبور توان رقابت در عرصه جهانی را داشته باشند.
پروژههای موفق انجام شده در ایدرو:
- شرکت فناوری بنیاختههای رویان (ایجاد بانک خون بند ناف و تولید سلولهای بنیادی)
- شرکت همانند سازبافت کیش (تولید بیوایمپلنت استخوانی)
- شرکت گامتک تبریز (تولید صمغ گزانتان)
- شرکت صنایع زیستفناوری کارا (تولید کودبیولوژیک با منشاء ازتوباکتر)
- شرکت فرآوردههای زیستی روناک ( تولید واکسن تب برفکی)
حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات:
صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات دارای ارزشافزوده بسیار بالا بوده و از مصادیق صنایع پیشرفته محسوب میشود و امروزه بعنوان یکی از مهمترین زیرساختهای توسعهای موردتوجه خاص کشورهای پیشرفته میباشد.
در راستای هدف سرمایهگذاری در صنایع پیشرفته سازمان نیز تاکنون گامهای مهمی در این حوزه برداشته شده است که بعنوان نمونه میتوان به شرکت مگفا بعنوان شرکت صددرصدی سازمان اشاره نمود که درحالحاضر یکی از فعالان این صنعت به شمار میرود و اغلب طرحهای توسعهای ایدرو در حوزه ICT از طریق این شرکت به عنوان بازوی توانمند ایدرو در این حوزه سرمایهگذاری و اجرایی میشود. از دیگر فعالیتهای سازمان میتوان به شرکت گسترش انفورماتیک ایران در حوزه سختافزار اشاره نمود که واگذار شد.در سالهای گذشته فعالیتهای خوبی در حوزهICT، مانند تولید کامپیوترهای ALL in One (کلونایزر) انجام شده است و یا مطالعات امکان سنجی طرحهای سرمایهگذاری انجام و طرحهای توجیهی آنها تهیه و از طریق مشارکت با بخش خصوصی سرمایهگذاری و اجرا شده است.لیکن درحالحاضر نیز میتوان به طرحهای سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی در درست بررسی به طرحهای شبکه ارتباطات ثابت(FCP)، طرح شبکه ارتباطات هوشمند خودرویی(CVT)، طرح رایانش ابری(Cloud Computing)، طرح اینترنت اشیاء (IOT) و همچنین توسعه بانکهای اطلاعاتی و سیستمهای مدیریتی اشاره نمود.نکته قابل توجه اینکه موارد اشاره شده با رویکرد صنعتی و توسعه طرحهای مذکور در حوزه صنعت و کاربرد در صنعت لحاظ شدهاند.
بنظر میرسد جای دارد این صنعت در اولویتهای سازمان قرار گیرد چراکه امروزه در دنیا از این صنعت بعنوان زیربنای توسعه یاد میشود و جای خالی آن در کشور ما بشدت احساس میشود. البته بانکها و نهادهای دولتی و موسسات خصوصی هر یک بدلایل مختلف، توان ورود به این صنعت را نداشتهاند و تاکنون هر آنچه اتفاق افتاده در حد بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات بوده است و پیشرفت توسعهای قابل ملاحظه دیده نشده است و آن هم به دلیل عدم توجه لازم به این صنعت و توسعه آن توسط متولی ذیصلاح و فراهم نشدن زیرساختهای مورد نیاز و عدم تدوین قوانین و اختصاص بودجه مورد نیاز به این صنعت بوده است.آنچه میتواند مورد توجه باشد این است که ایدرو نشان داده است میتواند در این حوزه ورود نماید و انتظار میرود با سرمایهگذاری در این حوزه، از مزایای مختلف آن ازجمله توسعه صنایع مرتبط و ارزشافزوده بالای این صنعت یا حداقل بکارگیری این فناوری در صنایع مختلف بهرهمند شود.
حوزه الکترونیک و میکروالکترونیک:
یکی از شاخصهای جدید صنعتی بودن هر کشور میزان توسعه و پیشرفت صنعت الکترونیک در آن کشور میباشد. علل اهمیت صنعت الکترونیک در جهان را میتوان به شرح ذیل توصیف نمود:
۱- تقاضای روزافزون برای کالاهای الکترونیک
۲- نقش الکترونیک در بالابردن کیفیت زندگی
۳- نقش الکترونیک در ارتباطات جمعی و تاثیر آن در سیاست، فرهنگ و تبلیغات
۴- نقش الکترونیک در دفاع ملی، آموزش و تحقیقات
۵- نقش الکترونیک در بهرهبرداری از تجهیزات و افزایش تولید و بهرهوری و کاهش هزینه در سایرصنایع
۶- حجم بسیار بالا از تولید ناخالص جهانی و تجارت جهانی
۷- مصرف انرژی پایین و تولید آلایندههای کم
۸- عام بودن و کاربرد در طیف وسیعی از صنایع
۹- ارزشافزوده بسیار بالا در مقایسه با سایر صنایع
درحقیقت آنچه امروز در دنیا به عنوان یکی از زیربناهای صنعت الکترونیک مطرح است صنعت میکروالکترونیک میباشد. صنعتی که در جهان امروز از اهمیت ویژهای چه از نظر اقتصادی و چه از نظر استراتژیک برخوردار بوده و نقش تعیینکنندهای در رشد صنعت الکترونیک دارد. تبدیل الکترونیک به میکروالکترونیک و نیاز فزاینده به سیستمهای مخابرات و ارتباطات از قبیل ماهواره، تلفن همراه، کامپیوتر، تلویزیون، بیسیم، وسایـل خانگی، تجهیزات پزشکی، اتوماسیون صنعتی و اداری، کنترل و هدایت پرندههای هوایی و... بازارهای وسیع و رو به رشدی را برای این صنعت ایجاد کرده است.
در همین راستا سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران در سال ۱۳۸۲ اقدام به تاسیس پژوهشکده میکروالکترونیک ایران نمود که درحالحاضر یکی از معدود پژوهشکدههای فعال در حوزه صنایع الکترونیک و میکروالکترونیک میباشد.
همچنین از سال ۱۳۷۸ تاکنون ایدرو از بیش از ۵۰ طرح پژوهشی در این حوزه حمایت کرده است که بعنوان نمونه میتوان به پروژههای «ربات ملی سورنا»، «تولید Internet Appliance (Setup Box)»، نتولید دستگاه Lan Tester» و «تولید دستگاه Data Logger» اشاره نمود. درحالحاضر نیز چندین طرح پژوهشی و یا سرمایهگذاری مشترک با بخش خصوصی در دست بررسی و اقدام قرار دارند که بعنوان نمونه میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
تولید ECU، راهاندازی آزمایشگاه مرجع قدرت و ضد انفجار، طراحی و ساخت دستگاه پیشرفته Hyper Thermia (تخریب حرارتی ـ مغناطیسی) جهت معالجه بیماران سرطانی، طراحی و ساخت سیستم راهانداز VFD پیشرفته الکتروموتورهای صنعتی برای مصارف نفت و گاز، تولید پرینترهای سهبعدی صنعتی، طراحی و ساخت سیستم SCADA و Smart Metering برای سیستمهای هوشمند شبیهساز نیروگاهی، راهاندازی آزمایشگاه مرجع روشنایی (چراغهای LED و کممصرف)، طراحی و ساخت خودروی الکتریکی دوسرنشین و موتورسیکلت الکتریکی
حوزه انرژیهای نو و تجدیدپذیر
براساس برنامه ششم توسعه که در آن جایگاه ویژهای برای انرژیهای نو و تجدیدپذیر دیده شده است، مقرر است سالانه ۱۰۰۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر و در مجموع ۵۰۰۰ مگاوات نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر در سبد تولید برق کشور وارد گردد. براساس گزارش سازمان انرژیهای تجدیدپذیر (سانا)، تاکنون در کشور ۹۲/۰۶ مگاوات نیروگاه بادی، ۲۴/۹۵۶ مگاوات انرژی خورشیدی، ۱۰/۵۶مگاووات زیست توده و ۸۵/۱۰مگاووات در نیروگاه برقآبی کوچک احداث و راهاندازی شده است. با توجه به برنامه ششم توسعه و لزوم دستیابی به هدف ۱۰۰۰ مگاوات در سال، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با محوریت مدیریت توسعه صنایع نوین اقدام به بررسی طرحهای مناسب اقتصادی در این حوزه نموده است، اهم اقدامات انجام شده در سازمان به شرح زیر میباشد:
۱- طراحی و ساخت پنل خورشیدی فوتوولتائیک پیشرفته و نوظهور پروسکایت
۲- در حوزه انرژیهای نو و تجدیدپذیر، سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، مطالعات مختلفی در زمینههای تولید پنلهای خورشیدی از سیلیس و همچنین از ویفر، توربین بادی، جاذبهای خورشیدی، نیروگاههای فتوولتائیک، پنلهای خورشیدی فوتوولتائیک پیشرفته و نوظهور پروسکایت انجام داده است و در زمینه تولید پنل خورشیدی تفاهمنامهای در اردیبهشت ماه سال قبل با شرکت اشمیت آلمان برای تولید ۲۰۰ مگاوات پنل خورشیدی نیز به امضاء رسانده است.
۳- با شرکت هندی Adani Group مذاکراتی درباره تولید نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی انجام شده است.
۴- در این حوزه با توجه به اهداف برنامه ششم توسعه مبنیبر تولید ۵۰۰۰ مگاوات انرژی تجدیدپذیر که میتواند منجر به کاهش استفاده از سوختهای فسیلی گردد و همچنین باعث بهبود در وضعیت محیطزیست گردد، برنامه و اهداف سازمان مطالعه و برنامهریزی جهت سرمایهگذاری در طرحهای مختلف ازجمله خط تولید پنل خورشیدی، توربین بادی، پیلهای سوختی و هیدروژنی، تولید و ذخیرهسازی سوخت زیستی از ضایعات همچنین تولید برق از طریق انرژی زمینگرمایی از طریق مشارکت با کشورهای صاحب فناوری از قبیل آلمان و دانمارک میباشد.
۵- با توجه به اینکه زیرساخت چندانی برای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر بهویژه انرژی خورشیدی لازم نیست لذا امکان بکارگیری پنل خورشیدی در روستاها به جای استفاده از گاز و سوختهای فسیلی وجود دارد لذا بهتر است برای روستاهایی که به دور از شبکه برق سراسری کشور میباشند از پنلهای خورشیدی استفاده گردد که میتواند بهطور همزمان منجر به تامین برق و انرژی گرمایی گردد. نکته مهم در این خصوص تامین منابع مالی و سرمایهگذاری کلان کشور در این حوزه میباشد که البته درحالحاضر بخش خصوصی با حمایت سازمان انرژیهای نو ایران (سانا) اقدام به نصب حدود ۱۵ مگاوات نیروگاه خورشیدی (۰.۶۶ مگاوات در ملارد، ۰.۲۲مگاوات در قم و اخیرا ۱۴ مگاوات در روستاهای همدان) نموده است.برنامه مدیریت توسعه صنایع نوین در این حوزه، سرمایهگذاری در حوزههای مختلف انرژیهای نو و تجدیدپذیر از قبیل انرژی خورشیدی، انرژی بادی، انرژی برقآبی کوچک، زیست توده و بازیافت زباله میباشد. عمده موضوع در این حوزه، حمایت دولت در زمینه تعرفههای فروش برق تولید شده از انرژیهای تجدیدپذیر میباشد که با توجه به هزینه اولیه بالای سرمایهگذاری در این حوزه، جذابیت آن برای سرمایهگذاران بالا رود.
حوزه نفت، گاز و پتروشیمی
در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی، در مدیریت توسعه صنایع نوین طرحهای مختلفی از قبیل تولید انواع کاتالیستهای مورد استفاده در صنایع فولاد و پتروشیمی و تولید انواع حلالهای صنعتی اجرا و به مرحله بهرهبرداری رسیده است. درحالحاضر طرح بزرگ و ملی GTO Plus در دست بررسی بوده و تاکنون دو تفاهمنامه با شرکتهای داخلی و خارجی امضاء و مبادله شده است. این طرح، برای تولید محصولات الفین از گاز طبیعی بوده و مشتمل بر واحد تولید متانول از گاز طبیعی با ظرفیت ۶۶۰ هزار تن در سال- واحد MTO با ظرفیت ۲۵۰ هزارتن در سال تولید الفینهای اتیلن و پروپیلن از متانول- واحد EO جهت تولید اتیلن اکساید با ظرفیت ۵۰ هزارتن در سال- واحد PO جهت تولید پروپیلن اکساید با ظرفیت ۲۰۰ هزارتن در سال- واحد تولید اتوکسیلات با ظرفیت ۱۰۰ هزار تن در سال- واحد تولید پلی ال با ظرفیت ۲۰۵ هزارتن در سال- واحد تولید پروپیلن گلایکل با ظرفیت ۳۰ هزار تن در سال میباشد. اجرای این طرح با حجم سرمایهگذاری تقریبی ۱۳۰۰ میلیون دلار با مشارکت ۲۰درصدی سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و ۸۰درصدی کنسرسیوم بخش خصوصی در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر هدفگذاری شده است. با احداث این واحد به عنوان نخستین واحد GTO Plus در کشور که منجر به تولید محصولات استراتژیک پلی ال، MPG، اتوکسیلاتها، گلایکل اتر و اتانول آمین میشود، گام بزرگی در زمینه اعتلای صنعت پتروشیمی کشور برداشته خواهد شد و نیاز کشور به واردات این محصولات را مرتفع خواهد نمود.
