زینب عبدی: تولید لوازمخانگی در ایران بهعنوان یکی از صنایع پیشران در اقتصاد کشور در ماههای گذشته رشد کیفی مطلوبی داشته و به نظر میرسد تولیدکنندگان لوازمخانگی روزهای بهتری را در سال آینده تجربه کنند.
ورود مردم از طبقات اجتماعی مختلف به پویشهای حمایت از کالای ایرانی این امید را در دل کارخانههای ایرانی لوازمخانگی زنده میکند که بتوانند با عرضه محصولاتی باکیفیت و جلب اعتماد مردم میزان فروش خود در سال مالی آینده را افزایش داده و از رکود و بحرانی که تا همین چند ماه پیش هم گریبان آنان را گرفته بود خارج شوند. همزمان با اجرای طرح رونق تولید، بسیاری از واحدهای کوچک و متوسطی که قطعات مرتبط با تولید لوازمخانگی را تامین میکردند بار دیگر به چرخه تولید بازگشتند و این مسئله سبب شد کارخانههای بزرگ نیز برای تامین بسیاری از قطعات خود دیگر نیازمند واردات نباشند و بتوانند گلیم خود را از آب اقتصاد ایران بهتر از قبل بیرون بکشند. بیش از ۱۰۰ هزار نفر درحالحاضر در صنعت لوازمخانگی کوچک و بزرگ مشغول کار هستند و این مسئله اهمیت این صنعت و احیای باثبات آن را بیشازپیش تبیین میکند. اما آنچه درحالحاضر صنایع لوازمخانگی داخلی را میآزارد تولید پایینتر از ظرفیت و نیز ناتوانی رقابت با نمونههای خارجی در بازارهای صادراتی است درحالیکه کالاهای ایرانی در بخش لوازمخانگی از نظر کیفیت کمبودی از نمونههای مشابه خارجی خود ندارند.
نوسازی و ارتقای فناوری
حبیبالله انصاری، دبیر کل انجمن صنایع لوازمخانگی ایران در این زمینه به خبرنگار «گسترش صنعت» گفت: تولیدکنندگان ایرانی درحالحاضر در تلاش هستند تا شانس خود را برای حضور در بازارهای جهانی بار دیگر امتحان کنند چراکه ایران در کشورهای منطقه با بازار ۴۰۰ میلیون نفری روبهرو است و میتواند از رقیبان خارجی خود سبقت بگیرد. انصاری با اشاره به اینکه درحالحاضر تولیدکنندگان لوازمخانگی ایرانی با ظرفیت کمی در حال تولید هستند، قاچاق سازمانیافته را ازجمله دلایل این مسئله عنوان کرد و افزود: با قاچاق باید بهصورت کاملا جدی برخورد شود و مشکلات صنایع لوازمخانگی ایرانی در صورت مقابله با قاچاق و حمایت تعرفهای از کالای ساخت داخل برطرف میشود. دبیرکل انجمن صنایع لوازمخانگی ایران با اشاره به پیشینه تولید لوازمخانگی در ایران تصریح کرد: این صنعت به سبب آنکه نتوانست در مقطعی به نوسازی و ارتقای فناوری خود اقدام کند از بزرگان دنیا عقب افتاد و درنتیجه، بخشی از بازار داخلی و خارجی را از دست داد. در این راه برخی نمانامهای قدیمی مانند ارج و آزمایش از بین رفتند اما با توجه به اهمیت این صنعت، نمانامهای جدیدی متولد شدند و توانستند محصولاتی را به تولید برسانند که امروز هم بخش بزرگی از بازار داخل را پوشش میدهند و هم توانستهاند صادرات وسیعی به دیگر کشورها داشته باشند. انصاری درباره حمایت مردم از کالاهای ایرانی تولید داخل در صنعت لوازمخانگی تاکید کرد: برخی فکر میکنند بخش عمدهای از نیاز مردم به لوازمخانگی از طریق واردات تامین میشود درحالیکه چنین نیست و مردم کالای ایرانی باکیفیت را میشناسند و درحالحاضر حدود ۷۰ درصد از خریدهای مردم در بخش لوازمخانگی مربوط به کالاهای ایرانی و لوازمخانگی بزرگ و کوچک ساخت داخل است که البته برخی نشانهای تجاری کاملا ایرانی و برخی دیگر بهصورت مشترک هستند. این کارشناس حوزه تولید با اشاره به رکود موجود در بازار گفت: با توجه به رکود بازار به طور تقریبی اشباع است و برای افزایش تولید باید برنامههای صادراتی ویژهای تدارک دیده شود. تولیدکننده ایرانی باید بتواند بدون هراس از رقیبان جهانی محصولات خود را به بازارهای جهانی عرضه کند اما متاسفانه این مسئله در واقعیت وجود ندارد. تولیدکنندگان کشور به این باور رسیدهاند که راز موفقیت آنها تولید برای صادرات است و در این راستا برای ارتقای کیفی و قیمتی کالاهای ساخت داخل تلاش کردهاند اما تعرفهها نیز باید بهگونهای باشد که صنعت داخلی لوازمخانگی بتواند احیا شود. انصاری ادامه داد: صنایع لوازمخانگی ما امروز بهجایی رسیدهاند که سالانه نزدیک به ۲ میلیون دستگاه یخچال، ۲میلیون دستگاه انواع تلویزیون، ۳ میلیون دستگاه اجاق گاز و حدود ۲میلیون دستگاه ماشین لباسشویی تولید میکنند و این آمار چشمگیر سبب شده که این صنایع بتوانند در شرایط رکود بازار بازهم پابرجا بوده و باقی بمانند. وی درباره بازارهای صادراتی لوازمخانگی نیز اظهار کرد: هماکنون بازارهای خوبی در عراق و افغانستان و برخی کشورهای افریقایی داریم حتی برخی از آبگرمکنهای ما به کشورهای اروپایی نیز صادر میشود. این صنعت سالانه بیش از ۳۰۰ میلیون دلار صادرات دارد که البته با توجه به سرمایهگذاری انجامشده، زیاد نیست. این ظرفیت وجود دارد که ما بتوانیم سالانه بیش از ۲ میلیارد دلار صادرات لوازمخانگی به سایر کشورهای منطقه و حتی کشورهای اروپایی داشته باشیم. انصاری ثبات تصمیمگیریها برای صنعت کشور در دولت یازدهم را عامل مهمی برای ارتقای تولید کشور در این بخش دانست و افزود: در شرایط حال حاضر تولیدکنندگان برای مدتزمان بیشتری میتوانند به برنامهریزی برای تولید خود اقدام کنند اما لازم است تا برای حمایت از تولید داخل دولت اصلاحاتی را در ساختار اقتصادی خود انجام دهد و بخش خصوصی نیز با ارتقای فناوری خود، بتواند به تولیدات رقابتی روی آورد.
دبیرکل انجمن صنایع لوازمخانگی ایران درباره خدمات پس از فروش تولیدکنندگان ایرانی نیز اظهار کرد: بخشی از خدمات پس از فروش که در حوزه نظارت است را باید دولت ساماندهی کند تا هرکسی نتواند خدمات پس از فروش لوازمخانگی ایرانی را ارائه دهد. بخشی هم برعهده تولیدکنندگان است. تولیدکنندگان ایرانی باید سرمایهگذاری وسیعی در امر خدمات پس از فروش انجام داده و با تربیت نیروهای متخصص خدمات پس از فروش دهند. خوشبختانه در صنایع لوازمخانگی کشور هماکنون نهضت بهبود خدماترسانی به وجود آمده و پیشبینی میشود که بهزودی شاهد تغییراتی جدی در امر خدمات پس از فروش باشیم چراکه عمده فعالان صنعت لوازمخانگی را بخش خصوصی باانگیزه تشکیل میدهد و آنها حاضر نیستند بهراحتی بازار خود را از دست دهند و سعی دارند تا با بهبود خدماترسانی به مشتریان بر حجم فروش خود رد بازار داخلی و خارجی بیفزایند.
ایجاد شبکه تولید و فروش
عباس هاشمی، مدیرکل صنایع فلزی و لوازمخانگی وزارت صنعت، معدن و تجارت در این باره به خبرنگار «گسترش صنعت» گفت: تعداد بنگاههای کوچک که با مقیاسهای غیراقتصادی فعالیت میکنند و اتصال نیافتن این صنعت به شبکه تولیدکنندگان لوازمخانگی یکی از مشکلات اساسی صنعت لوازمخانگی است. هاشمی با بیان اینکه نرخ تمامشده محصولات لوازمخانگی باعث شده تا نتوانند رقابت مناسبی در سطح بازار داشته باشند، افزود: در بخش تحقیقوتوسعه صنعت لوازمخانگی اقدامات خوبی از سوی تولیدکنندگان انجام شده اما این اقدامات کافی نیست. در حقیقت صنعت لوازمخانگی به نشانسازی تجاری قوی نیاز دارد که این موضوع در دستور کار وزارت صنعت، معدن و تجارت است تا با استفاده از تولیدکنندگان معتبر نشان تجاری واحد بینالمللی برای لوازمخانگی ایجاد شود. وی تصریح کرد: وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال تدوین سند راهبردی است، نقاط ضعف و قوت صنعت لوازمخانگی را شناسایی کرده و درصدد رفع مشکل برآمده است. همچنین براساس مصوبه دولت و قانون حمایت از مصرفکنندگان واردکنندگانی امکان واردات کالا دارند که نماینده رسمی در کشور داشته باشند. هاشمی درباره همکاری تولیدکنندگان ایرانی برای تولید محصولات مشترک لوازمخانگی در ایران گفت: درحالحاضر همکاریها با تولیدکنندگان خارجی تحت لیسانس است البته وزارت صنعت نیز چارچوبهایی را در این باره برای تولیدکنندگان خارجی خواستار تولید مشترک در ایران هستند را اعلام کرده است. مدیرکل صنایع فلزی و لوازمخانگی وزارت صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: درحالحاضر چند نشان تجاری کرهای مشغول رایزنی با قطعه سازان داخلی برای تولید محصولات مشترک هستند در کنار این موضوع مذاکراتی را با شرکت ویلپور و جیای انجام دادهایم تا آنها نیز در چارچوب وزارت صنعت، معدن و تجارت در بازار ایران فعالیت کنند.
به گفته هاشمی، طرح تجمیع واحدهای تولیدی نیز در دستور کار وزارتخانه قرار دارد.
ضرورت جلب اعتماد عمومی
با وجود همه تلاشها برای رونق بازار داخلی لوازمخانگی این حقیقت که کالاهای ایرانی بیکیفیت در بازار اعتماد عمومی را از مردم درباره خرید لوازمخانگی ایرانی تا حدودی سلب کردهاند نیز غیرقابلانکار است. محمد طحانپور، رئیس اتحادیه لوازمخانگی تهران در این زمینه به خبرنگار «گسترش صنعت» گفت: چند سالی است، جمعی از فروشندگان لوازمخانگی کشور با شعار «ایرانی، کالای خوب ایرانی بخر» فعالیت میکنند که هدفشان، حمایت از تولید داخلی و تولیدات خوب ملی است، اما مشکل این است که این هدف به علت وجود کالاهای نامرغوب ایرانی بهطور کامل محقق نشده است. طحانپور افزود: هماکنون در کشور کالاهای بسیار باکیفیت بهویژه از نوع آبگرمکن، پکیج و چرخخیاطی تولید و به نقاط مختلف جهان صادر میشود. بااینحال همین کالاهای باکیفیت از ذهنیت بدی که کالاهای ایرانی در مردم ایجاد کردهاند، لطمه میبینند. وی تاکید کرد: این حق مردم است که در ازای پولی که میپردازند، جنس باکیفیت و مقاوم به خانه ببرند، درحالیکه بیشتر تولیدکنندگان به این نکته توجه نمیکنند و بعد از فروش کالاهای خود از خدمات پس از فروش نیز طفره میروند درحالیکه تولیدکننده خارجی با نرخ کمی بالاتر، کالایی باکیفیت خوب و خدمات پس از فروش مناسب بهدست مشتریان ایرانی میدهد. این فعال بخش خصوصی لوازمخانگی اظهار کرد: مشکل دیگری که جامعه ما از آن رنج میبرد، مازاد تولید لوازمخانگی بدون وجود صادرات است. هماکنون نزدیک به ۲۵۰ کارخانه تولید اجاقگاز و۱۰۰ کارخانه تولید یخچال در کشور داریم که بسیار بیشتر از نیاز داخلی است. رئیس اتحادیه لوازمخانگی تهران ادامه داد: باید به مردم حق داد که دنبال کالای باکیفیت باشند، هرچند برای پاک کردن ذهنیت منفی علیه کالاهای ایرانی و مظلوم واقعشدن کالاهای باکیفیت داخلی نیز باید کاری کرد زیرا قرار نیست خوبها چوب بدها را بخورند. بنا بر این گزارش، تولید لوازمخانگی در ایران با پیشینه زیاد در عرصه تولید و نیز میزان اشتغالزایی فراوانی که دارد باید بیشازپیش موردتوجه همهجانبه قرار گیرد. هم از سوی مردم که با انتخاب کالای ایرانی باکیفیت و خرید کالای ایرانی از تولیدکنندگان داخلی که اجناس خوب تولید میکنند، حمایت شود و هم از سوی دولت که با درنظر گرفتن اوضاع موجود شرایط تولید خوب را برای تولیدکنندگان ایرانی فراهم کنند و بتوانند جایگاه تولید کیفی را در کشور ارتقا بخشند. از سوی دیگر، وضع قوانین حمایتی مناسب و پرهیز از ایجاد نوسان و بحران در حوزه تولید لوازمخانگی میتواند بر پیشرفت این صنعت اثرگذار باشد و این نکته نیز نباید فراموش شود که تولیدکنندگان لوازمخانگی در ایران نیز باید باوجود همه تنگناها و چالشها سعی در بهبود کیفیت، تولید روزآمد و ارتقای خدمات پس از فروش و از همه مهمتر صادرات باشند تا بتوانند لوازمخانگی داخلی را بهصورت دائمی در ویترین ذهن مردم قرار دهند.
