میترا ممسنی: اجرای استانداردهای هشتادوپنج گانه در صنعت خودرو که از دی امسال استارت آن خورده و فاز نهایی آن دی سال آینده به پایان میرسد، خودروسازان را وارد فاز تازهای از اجرای استانداردها و زیرساختهای تولید خواهد کرد.
در این شرایط توقف تولید برخی از خودروها که هماکنون در فهرست خودروهای پرستاره ایران قرار دارند به واسطه اجرای این استانداردها این پرسش را مطرح میکند که شاخصهای ارزیابی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران بر چه اساسی حرکت کرده و آیا اجرای این استانداردها، این ملاکها را دچار چالش خواهد کرد یا خیر؟ پرسشی که اشکان گلپایگانی، مدیرعامل شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران در گفتوگو با «گسترش صنعت» به آن اشاره و تاکید کرد: در اختیار نداشتن استانداردهای جدید درحالحاضر به معنای بیکیفیتی خودرو نیست؛ او در عین حال از نبود تجهیزات با هدف نظارت بر اجرای استانداردهای جدید خبر داد. ادامه این گفتوگو را میخوانید:
در حالی اجرای استانداردهای هشتادوپنجگانه از دی سال آینده قطعی شده که اکنون خودرویی بهعنوان خودرو ۴ ستاره شناخته میشود که به گفته مدیرعامل رنوپارس باید همزمان با اجرای این استانداردها نسبت به تغییر پلتفرم آن اقدام شود.آیا این روند ملاک ارزیابی شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد را با چالش همراه نمیکند؟
وقتی شاخصهای کیفیت با یکدیگر ترکیب میشوند به طور قطع نتیجه خوبی از آن استخراج نمیشود. درحالحاضر یکی از استانداردهای هشتادوپنجگانه در اختیار داشتن سیستمی برای حرکت خودرو در بین خطوط است تا اگر رانندهای در لحظه تمرکز خود را از دست میدهد این سیستم با آلارم، خودرو را به خط بازگرداند. این استاندارد جدید است که دنیا به سمت آن حرکت میکند و در اختیار داشتن آن بسیار مفید است و اجرایی کردنش نیز مفید خواهد بود اما در اختیار نداشتن آن درحالحاضر به معنای بیکیفیتی خودرو نیست. به طور قطع در فضای داخلی خودروها، طراحی، مباحث فنی و حتی شتاب خودرو شاهد تفاوتهای زیادی هستیم که برخی از آنها جزو مفاهیم کیفیت هستند. به طور قطع نمیتوان ادعا کرد ساندرو با پراید یا پیکان یکسان است اما وقتی مباحث استاندارد مطرح میشود روز به روز فضاهای جدیدی ایجاد میشود تا سیستم ضد خطا شود که طراحی سیستم ترمز هوشمند از جمله این استانداردهاست که استاندارد بالایی نیز به شمار میرود اما این استاندارد چه درحالحاضر و چه در ۲۰ سال آینده روی ساندرو تعریف نمیشود اما به طور قطع نداشتن این استانداردها نشان نمیدهد که ساندرو خودرو غیراستانداردی است زیرا دو سال آینده نمیتوان استانداردهای خاصی روی آن داشت. اینکه ۸۵ استاندارد را در ایران آرام آرام به صورت الزام سوار بر صنعت خودرو ایران کنیم کار بسیار درستی است زیرا خود را به استانداردهای دنیا نزدیک میکنیم اما در عین حال باید صنعت خودرو را نیز به این استانداردها نزدیک کرد تا بتواند طراحی خود را به سمت طراحیهای امروز ببرد که یکی از این راهکارها، مشارکت با شرکتهای خارجی است؛ حتی اگر به لحاظ فنی توانمندیهایی داشته باشیم که با تحقیق و توسعه به آن برسیم به اندازهای هزینهبر و زمانبر خواهد بود که ما را از دیگر کشورها عقب خواهد انداخت بنابراین راهکار سرعت دادن به این موضوع که وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز به دنبال آن است حرکت به این سمت با مشارکت خارجیها و دخالت آنها در صنعت خودرو و همچنین ترغیب آنها به سرمایهگذاری و ورود خودروهای خارجی به کشور است که در کنار آن بتوانند اقدام به تولید در سطوح کیفی کنند تا همزمان صنعت ارتقا یابد و منجر به ارتقای محصول شود. نمیتوان محصول خوبی درخواست کرد اما به تولید محصول به صورت سنتی اقدام کرد بنابراین در وضعیت فعلی بهلحاظ شاخصهای موجود که برای کیفیت محصولات تعریف شود ممکن است یک خودرو ۴ ستاره و خودرو دیگر ۳ ستاره تعریف
شود.یکی از استانداردهایی که درباره کمربند ایمنی وجود دارد و در مکانیزم طراحی جدید به آلارم تبدیل شده در استانداردهای هشتادوپنجگانه نیز خودروساز را ملزم میکند تا صندلی شاگرد هم مجهز به این آلارم باشد که این امر مشکلاتی را در مسیر طراحی ایجاد میکند که شرکتهای خودروساز برای اینکه بتوانند سازوکار آن را ایجاد کنند این استاندارد را به سال ۹۷ موکول کردند ضمن آنکه این روند هزینهای را ایجاد خواهد کرد که شاید بتوان این استاندارد را روی خودرو تنظیم کرد اما در حالی که اجازه افزایش نرخ به خودروساز داده نمیشود چندان عملیاتی نیست و در صورت صادر شدن مجوز افزایش نرخ نیز خودرویی که با سطح استانداردهای جهانی تعریف نشده چندان درنتیجه کار تفاوتی ایجاد نخواهد کرد.
با این حال ابهامی در این زمینه وجود دارد زیرا با وجود تاکید سازمان ملی استاندارد مبنی بر توقف تولید چند مدل خودرو غیر استاندارد، مجوز شمارهگذاری آنها همچنان باطل نشده است. این روند چه کمکی به ادامه مسیر استانداردسازی خواهد کرد؟
در برخی موارد تناقضهایی وجود دارد که باید نسبت به رفع آن اقدام کرد و به سطح محصولات کیفی دنیا رسید و تولیدات و فرهنگ مصرف و همچنین زیرساختها به آن سطح برسد اما در عین حال نمیتوان گفت بهدلیل در اختیار نداشتن برخی استانداردها از استانداردسازی سایر بخشها خودداری کرد زیرا به هرحال باید این اقدامات از نقطهای آغاز شود. درحالحاضر سازمان ملی استاندارد حرکت خوبی را آغاز کرده و با منطق اینکه این استانداردها بینالمللی است نسبت به اجرای این استانداردها اقدام و در مرحله نخست برخی شرکتها را برای رسیدن به این استاندارد کمک میکند و خودروسازان جدیدی که به تازگی کار خود را آغاز میکنند نیز به در اختیار داشتن این استانداردها الزام میکند اما طبیعی است اجرای این تصمیم پیامدهای خود را دارد و ممکن است در برخی نقاط آسیبهایی را به شرکتها و مصرفکنندگان وارد کند اما در آینده نتیجه مطلوب خواهد بود.وقتی سازمان ملی استاندارد در نظر دارد فضای استاندارد جدیدی ایجاد کند باید با تکیه بر الگوهای منطقی این امر را پیش ببرد تا قادر به پیادهسازی آن باشد؛ اینکه ناگهان چوبی لای چرخ صنعت بگذاریم و همه امور را متوقف کنیم به استاندارد تبدیل نمیشود و بعد از مدتی ناگزیر به توقف اجرای همان استانداردها خواهیم بود بنابراین لازم است «کجدار و مریز» پیش رفت. این بازی است که باید در مسیر آن به سازمان ملی استاندارد اطمینان کرد تا بتواند سطح استاندارد را بهخوبی ارتقا دهد.
آیا شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد ایران تجهیزات و آمادگی لازم را برای اجرای این استانداردها در اختیار دارد؟
نظارت و اجرای استانداردهای هشتادوپنجگانه نیاز به تجهیزاتی برای تست دارد؛ این در حالی است که حتی در زمینه استانداردهای پنجاهوپنجگانه نیز تجهیزات کاملی در ایران در اختیار نداشتهایم و برخی آزمایشها در ایران و برخی در خارج از کشور انجام شده و آزمایشگاههای مختلف همواره در تلاش بودند نسبت به تکمیل این تجهیزات بهویژه در دولت یازدهم اقدام کنند. با صدور تایید نوع اولیه خودرویی که برای نخستین بار وارد کشور میشود کنترل کاملی بر آن میشود تا مشخص شود آیا این استانداردها روی آنها پیاده شده و امکان عبورشان از استانداردهای تعیینشده وجود دارد یا خیر که این امر با تکیه بر نمونهبرداری و تکرارپذیری انجام میشود. بعد از تایید نمونه اولیه مجوزی برای آن صادر و اجازه تولید داده خواهد شد. در ادامه کار تطابق تولید مطرح میشود. در این روند باید گاهی نمونه تولید را گرفت تا با نمونه اولیه آن مطابقت داده شود. در این شرایط به دلیل نبود تجهیزات و الزام به خارج کردن محصول از کشور با هدف تست در برخی شرایط این امر مورد اغماض قرار گرفت که برای حل این معضل باید تجهیزات تست آماده شود. برای این منظور دست به تغییرات ساختاری در شرکت بازرسی کیفیت و استاندارد زده و به ایجاد حوزه توسعه مراکز آزمون اقدام کردیم و ارتباطاتی با شرکتهای فرانسوی، آلمانی و چینی داشتیم. بهتازگی نیز جلسهای با سازمان ملی استاندارد برگزار کردیم که بر این موضوع تاکید داشت شرکتهای خارجی خودروسازی که قرار است در ایران فعالیت کنند باید در بخش آزمون سرمایهگذاری کنند تا مشخص شود نتایج این تست به کجا خواهد رسید. برای کنترل استانداردها دو بازوی شرکتهای بازرسیکننده که آزمایشگاهها هستند و شرکت بازرسیکننده تست در کنار یکدیگر فعالیت میکنند تا در بحثهای بازرسی کمبودی وجود نداشته باشد ضمن آنکه در زمینه آزمایشگاهها نیز تجهیزات مخصوص کار درحالحاضر وجود ندارد و باید نسبت به راهاندازی آنها در کشور اقدام کرد.
