فاطمه امیراحمدی: بکارگیری وسایل نقلیه برقی یکی از راهکارهای موجود در کاهش آلودگی هوا است.
البته در زمینه باتری این نوع خودروها بحثهای زیستمحیطی مطرح میشود. به طور مثال، باتریهای سربی یکی از آلایندههای محیطزیست و ناسازگار با آن است. البته این موضوع با تولید باتریهای لیتیومی تا حدودی رفع شده و تولیدکنندگان باتری به این سو حرکت کردهاند تا تولید لیتیومیها را افزایش دهند. یکی از مسائل مطرح در آلودگی هوای کشور بهویژه کلانشهرهایی مانند تهران(۱۶درصد) مربوط به موتورسیکلتها است. از این رو، مصوبه و پرونده کاربراتوریها به ظاهر بسته شد. اگرچه در این باره سخنان ضدو نقیض زیاد است؛ اینکه موتورسیکلتهای کاربراتوری پلاکنشده در بازار زیاد است و با ورود آنها به خیابانهای شهر نمیتوان انتظار کاهش آلودگی هوا را داشت. شهرداری و سازمان حفاظت محیطزیست تاکید زیادی روی برقی شدن این صنعت دارند که با ایرادهایی از سوی صنعتگران روبهرو شده است. تولید و عرضه هر کالایی باید همراه با گارانتی و خدمات پس از فروش باشد که به نظر میرسد در حوزه موتورسیکلتهای برقی این مهم هنوز محقق نشده است. برخی از خریداران موتورسیکلت برقی گلایه دارند که باتری این نوع موتورسیکلتها که یکی از اصلیترین قطعههای آن است بدون گارانتی بوده و آنها مجبور هستند هزینه زیادی برای تعویض آن بپردازند. حال پرسش این است که واردات این نوع موتورسیکلتها به چه شکل است و آیا وزارت صنعت، معدن و تجارت نظارتی روی این امر دارد؟ «گسترش صنعت» در این راستا با مهدی وهبی، کارشناس دفتر صنایع خودرو و نیرومحرکه وزارت صنعت، معدن و تجارت گفتوگو کرد که در ادامه میخوانید.
آیا وزارت صنعت، معدن و تجارت نظارتی بر واردات موتورسیکلت دارد؟
موتورسیکلتهای برقی که در یکی دو سال گذشته وارد کشور شده از نوع مناسب نبوده و دارای عملکرد ضعیفی بودهاند. با توجه به نرخ زیادی که این موتورسیکلتها دارند بیشتر انواعی بوده که از نظر قیمتی و کیفیتی در سطح پایینی قرار داشتهاند. وزارت صنعت، معدن و تجارت مجوز واردات را براساس تاکید بر سوخت پاک میدهد اما چون موتورسیکلتهای برقی بدون حمایت وارد شده و خود شرکتهای خصوصی مبادرت به واردات کردهاند به همین دلیل کیفیت آنها نامطلوب است اما به لحاظ قانونی شرکتها ملزم به خدماتدهی پس از فروش هستند. البته در بحث باتری مشکلاتی وجود دارد که فقط مربوط به موتورسیکلت نمیشود و شامل خودروها نیز است. در واقع، گارانتی باتریها جدا از وسیله نقلیه بوده و با مشکلدار شدن آن برای خدمات پس از فروش فقط باید به دنبال شرکت سازنده همان باتری بود. به طور نمونه، خودروسازان در بحث محصولات برقی، باتری را گارانتی نمیکنند بلکه گارانتی باتری برعهده شرکت باتریساز است. موتورسیکلتهای برقی وارداتی نیز دارای باتریهای وارداتی است و در صورت نیاز به تعویض خریدار نمیتواند شرکت باتریساز خارجی را پیدا کند که متولی این امر است. در نتیجه، سازنده موتورسیکلت خود باید در یک محدوده زمانی گارانتی این قطعه را بدهد که زیاد نخواهد بود. یکی از چالشهای باتریها این است که اگر یک هفته مورد استفاده قرار نگیرد از کار میافتد. باتری شرایطی خاصی دارد. از این رو، باتری و گارانتی آن شرایط سختی دارد و هیچ شرکتی آن را نمیپذیرد. حتی گرفتن گارانتی از خود باتریسازها نیز مشکلات خود را دارد.
آیا گارانتی باتریهای ساخت داخل نیز دارای مشکل است؟
بله، زیرا نحوه استفاده از باتری روی عمر آن تاثیر بسیاری دارد و البته بیشترین خسارت را کسانی میبینند که از باتری برای مدتی استفاده نمیکنند.
یکی از مشکلات همین موضوع است که از ساخت موتورسیکلت تا فروش در بازار ممکن است زمان زیادی بگذرد و همین امر روی عمر باتری تاثیر منفی داشته باشد. این در حالی است که بیشتر نرخ موتورسیکلت مربوط به باتری است... کسی مسئولیت گارانتی آنها را نمیپذیرد و این مسئله از معایب موتورسیکلتهای برقی است. امروز اگر از موتورسیکلتها استقبال نمیشود و آمار خرید پایین است مربوط به همین مسئله است. باید کسی موتورسیکلت را خریداری کند که پیوسته از آن استفاده کند.
آیا در سایر کشورها نیز شرایط همینگونه است که خودروها و موتورسیکلتهای برقی گارانتی باتری ندارند؟
بله، مشکل گارانتی باتری در همه کشورها صادق است. اما در نظام صنعتی این کشورها شرکتهایی وجود دارند که خدمات شارژ و تعویض باتری دارند. از این رو، مشکلات کمتری متوجه صاحبان این وسیله نقلیه است. امروز در کشور شرکتی عرضهکننده باتری نیست. شرکت تولیدی به خریدار یک دستگاه موتورسیکلت به همراه باتری میفروشد که حتی برای پیدا کردن باتری در بازار نیز به مشکل برمیخورد و تضمینی نیز روی عمر باتری که خریده وجود ندارد؛ مانند باتری تلفن همراه. اگر خراب شود برای تعویض باتریهای تقلبی زیادی در بازار وجود دارد.
چرا وزارتخانه اجازه واردات این نوع موتورسیکلتها را میدهد؟
دولت در حال تلاش است تا واردات موتورسیکلت برقی را تعدیل کند. وزارتخانه نیز با دولت همراه است که با شرایط موجود موتورسیکلت برقی نمیتواند کارآیی لازم را داشته باشد. اما سازمان بازرسی شهرداری معترض میشود که چرا مانع ورود موتورسیکلت میشوید. همچنان که کارشناسان محیطزیست بر ورود موتورسیکلتهای برقی تاکید دارند. از این رو در تلاش هستیم تا به این شرایط سروسامان دهیم.
برای داشتن هوای پاک و نیز استفاده از سوخت پاک چارهای جز رفتن به سوی خودروها و موتورسیکلتهای برقی نداریم. دنیا نیز به این سو حرکت کرده و اعلام میشود تا سال ۲۰۲۵ میلادی (۱۴۰۴ خورشیدی) آمار برقیها در جهان افزایش چشمگیری خواهد یافت...
مسئله این است که در کشور روی خدمات پس از فروش این نوع خودروها کار نشده است. این امر تنها مربوط به تولیدکننده نیست. ضروری است شهرداری و سایر نهادهای وابسته برای خدماتدهی باتری این وسایل نقلیه ورود و کمک کنند.
آیا میتوان گفت چالش اصلی این است که سازمانهای ذیربط در این بحث با یکدیگر تعامل ندارند؟
بله، سازمانها با یکدیگر هماهنگ نیستند و در این بحث دولت یا وزارت نیرو برنامه خاصی ندارند؛ تنها یکطرفه فشار به وزارت صنعت، معدن و تجارت وارد میشود؛ اینکه چرا در بحث موتورسیکلتهای برقی فعالیت گسترده ندارد. این در حالی است که تولیدکنندگان موتورسیکلت نیز رضایت ندارند تا در نوع برقیها فعالیت داشته باشند زیرا عیبها و چالشهای آن را میدانند. از سوی دیگر، این مسئله هست که باید موتورسیکلتهای برقی وارد و به بازار داخل عرضه شود.
چرا با وجود فعالیت باتریسازان داخلی در این بخش مشکلات گسترده وجود دارد؟
زیرا باتریسازان داخلی تنها در حوزه باتری خودروها فعالیت دارند.
چرا برای موتورسیکلتها باتری تامین نمیکنند؟
در این زمینه فقط یک یا دو شرکت معمولی فعالیت خود را آغاز کردهاند و به نوعی نوپا به شمار میروند. اما در حوزه باتری خودرو شرکتهای به نسبت زیادی فعالیت دارند که از توانمندی بسیاری نیز برخوردار هستند.
مشکلی که باعث شده تا فعالان تولید باتری خودروها برای تولید باتریهای موتورسیکلت اقدام نکنند، چیست؟
وزارتخانه در این باره پیگیر موضوع بوده و سخن باتریسازان این است که به لحاظ قیمتی تولید این باتریها برای آنها صرفه اقتصادی ندارد.
آیا موضوع تیراژ این باتریها(موتورسیکلت) است؟
تیراژ و در کنار آن تولید باتری موتورسیکلت نیز دارای مراحل خود است اما به لحاظ نرخ تفاوت زیادی بین آنها وجود دارد، بهویژه که توجیه اقتصادی نیز ندارد. باتری جزو قطعاتی است که الزام خدمات پس از فروش و ثبت نمایندگی نیاز دارد و...
با توجه به مشکلات موجود، راهکار وزارتخانه به عنوان متولی صنعت موتورسیکلت کشور چیست؟
پیشنهاد این بود که دولت یا سازمانی دولتی در بحث باتری موتورسیکلت متولی باشد و در نرخ مشوقها و تسهیلاتی به خریداران پرداخت شود که مصرفکننده متضرر نشود زیرا با شرایط کنونی ۱۰۰ درصد زیان میبینند.
اگر قرار باشد یک سازمان در زمینه باتری متولی شود این نهاد باید وزارتخانه باشد یا شهرداری؟
چون در بحث مصرف انرژی است شرکتهایی مانند سازمان بهینهسازی مصرف سوخت یا سازمان حفاظت محیطزیست در بحث کاهش آلایندگی باید حضور داشته باشند و یارانهای برای این امر پرداخت شود.
سخن آخر
در شرایط فعلی تولید موتورسیکلت برقی و استفاده از آن توجیه اقتصادی ندارد مگر شرایط تشویقی برای آنها گذاشته شود. همانطور که شاهد هستیم با خرید موتورسیکلت برقی خریداران پس از اندک مدتی ناراضی میشوند.
وزارتخانه با همراهی نمایندگان صنعت موتورسیکلت در حال آماده کردن طرحی برای دولت هستندتا برای ساماندهی صنعت موتورسیکلت به ویژه در بحث برقیها گزارش کلی آماده و پیشنهادهایی ارائه شود که بخشی مربوط به پرداخت یارانه به مصرفکننده این نوع موتورسیکلتها خواهد بود.
