کشورهای صنعتی در دفاع از صنایع بومی خود بهویژه در زمینه صنعت خودرو و قطعه به فضای ایجادشده کسبوکار توجه ویژهای دارند.
در این حوزه باید دو مسئله را مطرح کرد؛ قوانین و مقررات حاکم بر فضای کسبوکار شرکتهای صنعتی که در کشورهای توسعهیافته بهشدت حامی تولید و مشوق تولیدکنندگان است به این معنی که بیشتر قوانین برای تشویق به تولید بومی وضع شده یا مشوقهایی برای توسعه تولید داخل است.
مسئله دوم که از موضوع نخست هم مهمتر است تفکیک اقتصاد و صنعت از سیاست بوده و در واقع تصمیمهای سیاسی مختلف کمترین تاثیر اقتصادی را بر بخشهای تولیدی و شرکتهای خصوصی میگذارد در حالی که شاهد هستیم تمام امور در ایران تحتتاثیر مسائل سیاسی است.
به طور نمونه، با تغییر یک دولت یا مجلس کل برنامههای صنعتی و تولیدی بههم میریزد. میتوان اینطور نتیجه گرفت که بخش خصوصی در عمل، بیشتر تابع تغییرها و تلاطمهای سیاسی است تا تحولهای اقتصادی.
بنابراین، با این روند به برنامهها و اسناد بالادستی کشور کمترین اهمیت داده میشود. کشورهایی مانند مالزی یا ترکیه که دارای اهداف و برنامههای بلندمدت ۲۰ تا ۵۰ ساله هستند که در واقع همان اسناد بالادستی است که فصلالخطاب تمام بخشها است.
با تغییر دولت، مجلس شورای اسلامی و سایر نهادهای دولتی تمام مدیران موظف و مکلف به انجام برنامههای پیشین هستند. در حالی که در کشور این برنامهها به شکل سلیقهای انجام میشود و هر دولت، مجلس و... برداشت شخصی از اسناد بالادستی دارد.
درحالحاضر شاهد هستیم حتی در زمینه اهداف برنامه کلان ۱۴۰۴ و چشمانداز صنعت هنوز در مسیر قرار نگرفتهایم و دست یافتن به اهداف افق ۱۴۰۴ دور از ذهن است.
از سوی دیگر، تفاوت اساسی ما با کشورهای صنعتی و حتی در حال توسعه مانند هند، ترکیه یا برزیل که از اقتصادهای نوظهور دنیا هستند این است که قوانین و مقرراتشان بهشدت حمایتی و در راستای فضای کسبوکار و تسهیل تولید وضع میشود.
همچنین، در مقایسه اقتصاد برزیل با ونزوئلا در قاره امریکا مشخص است که اقتصاد برزیل کمترین تاثیرپذیری را از تحولات سیاسی دارد اما ونزوئلا و کشورهایی که مدیریت توانمند در زمینه اقتصادی ندارند تمام تغییرات و برنامههای سیاسی، حتی ماهیت برنامهها را دچار دگرگونی اساسی میکند.
در بهبود فضای کسبوکار مشوقهای صنعتی و تولیدی بسیار کارگشا و مهم هستند زیرا ممکن است فضای کسبوکار مطلوب باشد اما مشوقی برای تولید گذاشته نشود.
در نتیجه، در عمل، شاید انگیزه کافی ایجاد نکند که سرمایهگذاری و فعالیت تولیدی به جای بخش تجارت به سوی صنعت هدایت شود.
در این باره باید جوایزی گذاشته شود زیرا تجربههای جهانی نشان میدهد سیاستهای تشویقی برای تولیدکننده بسیار تاثیرگذار بوده است.
آرش محبینژاد / دبیر انجمن تخصصی صنایع همگن نیرومحرکه و قطعهسازی کشور
