سارا گلچین: نخستوزیر ژاپن جمعه ۱۰ فوریه (۲۲بهمن) در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رییسجمهوری امریکا دیدار کرد.
ترامپ هدف اصلی این دیدار را تقویت رابطه تجاری آزاد با ژاپن خواند. شینزوآبه نیز آرزو کرد بیشتر بتواند با ترامپ درباره آینده جهان، منطقه شرق آسیا و روابط ژاپن و امریکا گفتوگو کند. یکی از نکاتی که همه منتظر بودند تا از دیدار دو مقام عالیرتبه امریکا و چین بیشتر دربارهاش بشنوند، مسئله خودروسازی و سیاستهای ژاپن و امریکا دراینباره بود. ژاپنیها اکنون قدرت زیادی در بازار خودروی امریکا دارند اما امریکاییها هنوز نتوانستهاند ژاپنیها را قانع به استفاده از محصولات خود کنند. یک نکته دردآور برای صنعت خودروی امریکا و ژاپن این است که مازاد تجاری خودروسازی ژاپن دو کشور را آزار میدهد. مسیر به تعادل رساندن صادرات و واردات خودرو آسانتر از دهه ۸۰م (دهه ۶۰) نخواهد بود. ترامپ در تعاملهای خود با آبه از او خواسته و میخواهد که تعادل را در سطح تجارت دو کشور برقرار کند. اما رهبران هر دو کشور نمیتوانند تغییری در رای و نظر مردم ژاپن بدهند. مردم ژاپن خودروهای بزرگ و کامیون دوست ندارند و تولیدات اینچنینی امریکایی در کشور پیشرفته شرق آسیا فروش نمیرود. بسیاری از مشتریهای ژاپنی در شهرهای انباشه از جمعیت و خودرو زندگی میکنند و بنابراین ترجیح میدهند که از وسایل نقلیه تولیدشده در داخل این کشور و خودروهای کی (Kei) استفاده کنند. این نوع خودروها یکسوم بازار ژاپن را در اختیار خود دارند. این خودروها که قیمت هرکدام از آنها حدود ۱/۱میلیون ین (۹هزار و ۸۰۰ دلار) است، موتورهایی دارند که از نظر بیشتر امریکاییها حتی برای یک موتورسیکلت هم کافی نیست. حتی شرکتهای ژاپنی تویوتاموتور و هونداموتور نمیتوانند مشتریان ژاپنی را قانع کنند که مدلهای محبوب در امریکا را بخرند. خودروهای کوچک ژاپنی مانند تویوتا راو۴ و هوندا سیآر-وی هم از نظر ژاپنیها بیش از حد بزرگ هستند. تنها حدود ۱۳هزار دستگاه خودرو ساخت خودروسازان امریکایی در سالهای ۲۰۱۵ (۹۴-۹۳) و ۲۰۱۶م (۹۵-۹۴) در ژاپن فروخته شده است. سهچهارم این خودروها جیپهای شاسیبلند ساخت شرکت فیاتکرایسلر بودند. ماه گذشته شرکت فوردموتور اعلام کرد درحال خارج شدن کامل از بازار خودروی ژاپن است چراکه در کل سال ۲۰۱۶م (۹۵-۹۴) تنها ۲هزار و ۴۰۰ دستگاه خودرو در این کشور فروخت. در بازار ژاپن این فقط اندازه خودروها نیست که کوچک شده، بلکه میزان فروش هم کم شده است. نتیجه این کوچک و کم شدن این است که خودروسازها از جمله آنها که اهل ژاپن هستند، روی افزایش فروش در چین، امریکا و بازارهای درحالرشد نوظهور تمرکز کردهاند. یکی از مدیران اجرایی تویوتا که نخواست نامش فاش شود دراینباره گفت: «مناسبسازی خودروهای امریکایی برای ژاپنیها و فراهم کردن سایر شرایط و نیز توسعه یک شبکه توزیع قوی که کشش کار در ژاپن را داشته باشد، کاری سخت و پرزحمت است. » مگنوس هانسون، مدیر اجرایی ارشد شرکت جگوار لندروور گفت که فروش پایین خودروهای امریکایی در ژاپن به معنی بسته بودن این بازار نیست اما به خوبی نشان از کم بودن تلاشها در ۵۰ سال گذشته در این زمینه دارد. ژاپن همچنان یک هاب صادراتی برای خودروسازهای بزرگ ژاپنی است. هفته گذشته، وزارت بازرگانی امریکا گزارش داد که کسری تجاری امریکا با ژاپن در سال ۲۰۱۶م (۹۵-۹۴) به ۶۸میلیارد و ۹۰۰میلیون دلار رسید و از کل این مازاد حدود ۵۲میلیارد و ۶۰۰میلیون دلار آن در بخش وسایل نقلیه و قطعات بود. کسری تجاری برای امریکا یعنی هزینههای واردات امریکا از ژاپن از ارزش صادرات این کشور به ژاپن بیشتر شده است. خودروسازهای ژاپنی بیش از ۹۰ درصد بازار ژاپن را دراختیار خود دارند. سال گذشته خودروسازهای امریکایی تنها ۴۵ درصد بازار داخلی خود را در کنترل داشتند. بازار امریکا بعد از چین دومین بازار بزرگ جهان است. عامل مهمتر تاثیرگذار در از دست دادن سهم بازار برای خودروسازهای امریکایی از سال ۱۹۸۰م (۵۹-۵۸) افزایش سرمایهگذاری ازسوی خودروسازان ژاپن در کارخانههای امریکاست. براساس اعلام شرکت تویوتا، سال گذشته میلادی ۵۶درصد خودروهای تویوتای فروختهشده در امریکا در این کشور ساخته شدند. بهگفته تویوتا، این شرکت بیش از ۳۴هزار نفر را در امریکا مشغول به کار کرده است. سالها است، رشد کارخانههای خودروسازی با مالکیت ژاپنیها در قلب امریکا به تنشهای سرد تجاری دامنزده است.
اما ترامپ بهعنوان یک جمهوریخواه با حرارت اعتراض درباره مازاد تجاری با ژاپن را مطرح و این کشور را متهم به دستکاری در ارزش ین بهمنظور ضرر زدن به کالاهای تولید امریکا کرده است. سهشنبه هفته گذشته، یک گروه دوحزبی متشکل از سناتورهای ایالتهای تولیدکننده خودرو در امریکا از رییسجمهوری خواستند دستکاری کنونی و موانع غیرتعرفهای مربوط به خودرویی را مدنظر قرار دهد. البته سناتورهای ایالتهای خودرویی امریکا تنها کسانی نیستند که از ترامپ خواستهاند به این مشکلات توجه کند. کوین الکرنز، رییس شورای صنعت و کسبوکار امریکا دراینباره گفت: «ترامپ باید آبه را وادار کند از هر کاری که باعث میشود وضعیت کسبوکار میان دو کشور به همین شکل باقی بماند، دست بکشد. » این گروه از تولیدکنندگان کوچکتر امریکایی تشکیل میشوند و صنعت خودروی امریکا از خدمات این گروه استفاده زیادی میبرد. خودروسازهای ژاپنی از زمانی که ترامپ رقابت رسمی خود برای رسیدن به مقام ریاستجمهوری را آغاز کرد، بارها از سوی او تهدید شدند. او روابط دو کشور را دوطرفه نمیداند و متعقد است ژاپنیها سود بسیار بیشتری از این روابط میبرند.
او چند هفته پیش با لحنی صریح از شینزوآبه، خواست تا صنایع این کشور بهویژه خودروسازهای فعال در امریکا با اشتغالزایی برای مردمان این کشور سهم حضور خود در امریکا و اقتصاد این کشور را بپردازند.
ترامپ همچنین خودروسازهای بزرگ دنیا را بارها در توئیتهای خود تهدید کرده و به آنها گفته بود که اگر کارخانه در مکزیک بسازند و خودروهای ساختهشده در آنجا را در امریکا بفروشند، با تعرفههای سنگین مواجه میشوند. شرکتهای خودروساز ژاپنی نیز از این تهدیدها بینصیب نبودند. تویوتا و هوندا از سوی ترامپ تهدید به پرداخت مالیاتهای سنگین شدند. البته «آکیو تویودا» رییس تویوتا در واکنش به تهدیدهای ترامپ گفت ما اکنون برنامهای برای انتقال کارخانه نداریم و منتظریم ببینیم دولت ترامپ چه فرصتهایی برای این شرکت ایجاد میکند. در هر حال هر چند جزییات زیادی از دیدار دو مقام بلندپایه امریکا و ژاپن در دست نیست اما اینطور به نظر میرسد که ژاپنیها در تلاش برای قانع کردن رییسجمهور تاجرپیشه امریکا هستند تا از ضررها و خطرها در امان بمانند. حال باید منتظر ماند و دید مقامات دوکشور در زمینه خودروسازی به چه تفاهمهایی خواهند رسید.
منبع: Reuters
