صفیه رضایی: پسران نخبه و فارغالتحصیل دانشگاهی در طرح «سرباز فناور» میتوانند دوره خدمت سربازی خود را در شرکتهای دانشبنیان و واقع در پارکهای علم و فناوری بگذرانند. این طرح باعث افزایش انگیزه، بهرهگیری از توان فکری و ایده فارغالتحصیلان و جلوگیری از هدررفتن زمان آنها خواهد شد.
اگر در خانواده خود جوان در آستانه رفتن به خدمت سربازی دارید، بهطور قطع با دلنگرانیها و دلمشغولیهای سربازی آشنایی دارید. از اینکه قرار است ۲سال دور از خانواده، شغل و تحصیل سر کند و دست آخر با کوهی از مشکلات برای ازدواج و با بیکاری روبهرو شود. حال بگذریم از دورههایی که گفته میشد خدمت سربازی را میتوان خرید اما در تمامی اوقات ۲ سال زندگی در سربازی کابوس پسران است. بهویژه اگر نخبه یا دارای مدارج علمی بالا باشند. از اینرو سیاستها و طرحهایی برای بهینهسازی دوران سربازی همواره مطرح و اجرایی میشود. یکی از آنها طرح «سرباز فناور» است که مدتی است بر سر زبان مسئولان افتاده و از قرار معلوم دوباره جدیت برای اجرای آن وجود دارد. براساس این طرح که به زودی اجرایی خواهد شد، افراد متخصص در شرکتهای دانشبنیان مستقر در پارکهای علم و فناوری، بهعنوان مشمولان خدمت نظام وظیفه علاوهبر آنکه دوران سربازی خود را در پارکها و مراکز رشد میگذرانند، به فراگیری و توسعه فناوری مرتبط با حوزه تخصص خود اقدام خواهند کرد.
شرایط سرباز فناور
براساس شرایط ویژه سربازی برای افراد فعال در شرکتهای دانشبنیان که در بنیاد ملی نخبگان تدوین شده است، افراد زیرپوشش بنیاد ملی نخبگان شامل برگزیدگان المپیادها و کنکور پس از گذراندن دوره آموزش سربازی، الزامی به حضور تماموقت در پادگان را ندارند و با اجرای موفق یک پروژه پژوهشی مورد نیاز سازمانهای دفاعی و دولتی، کارت پایان خدمت خود را دریافت میکنند. این افراد مشمول خدمت نظام وظیفه تخصصی میتوانند با شرایط سادهتری در همایشهای علمی به خارج از کشور سفر کنند. علاوهبر آن، طبق شیوهنامه «دانشآموختگان برتر فناور» مصوب در معاونت علمیوفناوری ریاستجمهوری، افراد کلیدی و کارشناسان خبره شرکتهای دانشبنیان در صورتی که امتیاز لازم در زمینه پژوهش و فناوری را کسب کنند، میتوانند از خدمات نظام وظیفه تخصصی استفاده کنند و با همکاری معاونت علمیوفناوری ریاستجمهوری و بنیاد ملی نخبگان، به ستاد کل نیروهای مسلح معرفی خواهند شد. شرکتهای دانشبنیان متقاضی باید دارای اظهارنامه مالیاتی باشند و کالاها و خدمات دانشبنیان خود را براساس اطلاعات اظهارنامه مالیاتی به فروش رسانده باشند و افراد معرفیشده نیز باید دانشآموخته مقاطع کارشناسی ارشد یا دکترای تخصصی بوده و بیش از ۳سال از تاریخ دانشآموختگی در مقاطع کارشناسی ارشد یا دکترای تخصصی آنها نگذشته باشد. دانشجویان دوره تخصصی که از پیشنهاد رساله دکترای خود با موفقیت دفاع کرده باشند نیز مشمول مزایای این طرح میشوند. فرد معرفیشده باید یکی از کارشناسان برتر شرکت دانشبنیان باشد و درحالحاضر به صورت تماموقت در شرکت دانشبنیان مورد نظر مشغول به فعالیت باشد و برای حداقل ۶ ماه اخیر، سابقه بیمه پرداختی در شرکت را داشته باشد. هر کدام از شرکتهای دانشبنیان که دارای فروش مندرج در اظهارنامه مالیاتی باشند، اعم از شرکتهای نوپا و شرکتهای تولیدکننده و صنعتی، میتوانند یک نفر را بهعنوان سهمیه خود معرفی کنند و به ازای هر ۵۰۰میلیون تومان فروش مندرج در اظهارنامه مالیاتی و یا هر ۱۰ نفر نیروی انسانی شاغل بیمه شده، میتوانند یک نفر دیگر را نیز بهعنوان سهمیه خود معرفی کنند. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با توجه به مزایای این طرح در راستای توسعه فناوری و بهرهمندی از نیروی انسانی متخصص در حوزههای فناوریهای کلیدی کشور درصدد است تا سهمیه نظام وظیفه را در قالب «سرباز فناور» برای پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد دریافت کند.
مزایای سرباز فناور
منتقدان سربازی اجباری همواره با نکوهش نظام خدمت وظیفه موجود، خواستار تغییراتی در آن هستند. البته هر از گاهی ایدههای مختلفی در زمینه بهبود کارآیی سیستم سربازی داده میشود اما افراد زیادی را دربرنمیگیرد یا به دلایلی نافرجام مانده است و این سیستم به ناکارآیی خود ادامه میدهد. این در حالی است که بخش بزرگی از سربازان کشور دارای تحصیلات دانشگاهی هستند و میتوان از تحصیلات آنها در زمینههای مختلف استفاده کرد. اسماعیل پیرعلیخیرآبادی، رئیس پارک علم و فناوری استان چهارمحال و بختیاری در این زمینه به گسترش صنعت گفت: حضور فارغالتحصیلان در محیط شرکتهای دانشبنیان بهعنوان سرباز میتواند نهتنها مکمل آنچه باشد که در دوران دانشجویی آموختهاند بلکه کمک به اجرایی شدن آموختههای آنان خواهد بود. همچنین میتواند ایدههای جدید را در ذهن آنها پرورش دهد. از اینرو میتوان گفت طرح سرباز فناور مزایای بسیاری دارد. پیرعلیخیرآبادی افزود: افرادی که در شرکتهای دانشبنیان فعالیت میکنند همگی صاحب ایده هستند و حضور سرباز فناوران در این شرکتها باعث افزایش انگیزه آنها خواهد شد. البته این طرح به آییننامه و قانون نیاز دارد و باید نظارت همهجانبه بر آن شود زیرا ممکن است فردی به یک شرکت معرفی شود و بعد از آن تاییدیه دریافت کند که حضور پیوسته و فعالی در آن نداشته است از اینرو فرآیند قانونی لازمه طرح سرباز فناور است. یکی دیگر از پیشنیازهای اجرای طرح سرباز فناور نیاز روز است چرا که طرحهایی چون سرباز معلم، سرباز صنعت و سرباز فناور به موازات نیاز روز اجرایی میشوند. هادی حقشناس، اقتصاددان در این زمینه به گسترش صنعت گفت: طرح «سپاس دانش» در دوره پیش از انقلاب و «سرباز معلم» بعد از انقلاب زمانی توانست موفقیتآمیز باشد که تقاضا برای آن در جامعه وجود داشت. مشابه آن هم زیاد است. اعزام پزشک به مناطق محروم یا معلم؛ موفقیت تمامی این طرحها با هر عنوانی باشد ناشی از تناسب طرح با تقاضای جامعه است. البته باید دید این طرح با چه ابعادی قرار است در سال جدید اجرایی شود.
