زینب عبدی: تهران و شهرهای پیرامونی آن همچنان از جذابترین جاهای کشور برای مهاجرت هستند. شرق و جنوب شرق تهران کانونی برای مهاجران از روستاها و شهرهای دچار خشکسالی شده از استانهای خراسان، کرمان، سیستان و بلوچستان و همچنین حدود ۵۰۰ هزار نفر مهاجر ثبت نشده از افغانستان است.
در عوض جنوب، جنوب غرب و غرب تهران، برای مهاجران از استانهای آذربایجان، اردبیل، کردستان و لرستان جذابند. سرعت رشد جمعیت در غرب تهران در طول دهه گذشته حدود ۲ برابر این رشد در شرق تهران بوده است. کانونهای مدرن جمعیتی که در سایتهای دولتهای پیشین طراحی و اجرا شدند مانند شهر جدید پرند در ۳۳ کیلومتری جنوب غرب تهران با چالش کمبود آب روبهرو هستند. اکنون از شمال غرب، غرب و جنوب غرب تهران طرحهای مختلف انتقال آب برای هدایت آب آشامیدنی و مصرفی به شهر جدید پرند در حال اجراست. شهر جدید پرند در اقلیمی بیابانی و در کنار فرودگاه بینالمللی امام خمینی مکانیابی شده است ولی معلوم نیست چرا برای توسعه این شهر که در سال ۱۳۹۵ جمعیتی ۴۰۰ هزار نفری برای آن برآورد میشد و سقف جمعیتی ۹۵۰ هزار نفر در آن برنامهریزی شده، تدبیر کافی اندیشیده نشده است.منابع آب در دسترس، مهمترین رکن سرزمینی برای توسعه اقتصادی- اجتماعی است. درحالحاضر، آب برداشت شده نسبت به منابع آبی در دسترس سرزمین ایران، بیشتر از ۸۰درصد است و این کشور درگیر تنش آبی شدید است. طبق شاخص تنش آبی، زمانی گفته میشود یک کشور یا منطقه «تنش آبی» دارد که سرانه منابع آب آن کمتر از ۱۷۰۰ مترمکعب در سال باشد. در دستهبندی بینالمللی که برای تعیین شاخص تنش آبی انجام شده، وضعیت کشورها بین صفر تا ۵ امتیازدهی شده است (عدد ۵ مربوط به کشورهایی است که بالاترین حد تنش آبی را دارند. این کشورها عبارتند از صحرای عربی، قطر، کویت، بحرین، عربستان سعودی و...). در این دستهبندی، شاخص تنش آبی ایران برابر ۸/۴ تعیین شده است. به عبارتی دیگر، شاخص تنش آبی ایران در بخش کشاورزی برابر ۸/۴، در بخش آشامیدنی برابر ۸/۴ و در بخش صنعت برابر ۶/۴ است.همانطور که آمارها نشان میدهد سرانه مصرف آب در بخش صنعت کمتر از سایر بخشها است. با این حال، برای کاهش بیشتر این سرانه تدابیری اندیشیده شده و در دست اجراست.
بومیسازی تصفیهخانههای صنعتی
همایون توفیقی، مدیر بهداشت، ایمنی، محیطزیست و انرژی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران در گفتوگو با گسترش صنعت اظهار کرد: یکی از بخشهایی که توانستهایم در کشور دانش آن را بومی کنیم و مشاور و پیمانکار در این زمینه تربیت کنیم، تصفیهخانههای صنعتی است که بر کاهش سرانه مصرف آب تاثیرگذار است.توفیقی ادامه داد: درحالحاضر بیش از ۲۲۷ مدول تصفیهخانه در ۱۹۳ شهرک و نواحی صنعتی کشور ساخته شده با ظرفیتی افزونبر ۱۷۰ هزار مترمکعب در شبانهروز در حال بهرهبرداری است.مدیر بهداشت، ایمنی، محیطزیست و انرژی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران مثال زد: تصفیهخانه فاضلاب شهرک صنعتی شمسآباد با دو مدول ۱۳۵۰ مترمکعب در روز درحال بهرهبرداری است که حدود ۱۴۰۰ واحد صنعتی به شبکه فاضلاب شهرک وصل کرده است.توفیقی ادامه داد: این واحدها علاوهبر اینکه دارای سیستم پیشتصفیه هستند، فاضلاب خروجی آنها پس از پیشتصفیه و رساندن به استانداردهای زمینه شماره ۵ دفترچه قرارداد وارد شبکه فاضلاب شهرک میشود و پس از آن مورد تصفیه قرار گرفته و در حد مصارف آبیاری فضای سبز درنهایت تخلیه شده و در بخش آبیاری فضای سبز شهرک مورد استفاده قرار میگیرد.مدیر بهداشت، ایمنی، محیطزیست و انرژی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران تاکید کرد: این ظرفیت بزرگی است که بتوانیم صنعت آب و فاضلاب را در چنین شرایطی رشد دهیم.توفیقی گفت: همچنین در روزهای زمستانی یا زمانی که میزان مصرف کم است در بخش طراحی شده به عنوان مخزن تصفیه پساب مورد استفاده قرار میگیرد.
آب در شهرکهای صنعتی تهران تامین است
محمدرضا قاهریبدر، مدیرعامل پیشین شرکت شهرکهای صنعتی تهران در گفتوگو با گسترش صنعت بر رفع چالش کمآبی در شهرکهای صنعتی تهران تاکید و اظهار کرد: اکنون وضعیت آب در شهرکهای صنعتی از حاد درآمده و آب تامین شده است. قاهریبدر ادامه داد: درحالحاضر هیچکدام از شهرکهای صنعتی تهران با مشکل آب روبهرو نیست مگر شهرکهای صنعتی در حال طراحی مانند شهرک صنعتی پوشاک. با این حال، باید از سیستم تصفیه پساب و بازچرخانی آب در صنعت استفاده شود همانطور که واحدهای فرآوری سنگ در شهرک صنعتی شمسآباد از این سیستم بهره میگیرند. به گفته مدیرعامل سابق شرکت شهرکهای صنعتی استان تهران، به زودی نیز استحصال آب از تصفیهخانه در شهرک صنعتی عباسآباد آغاز میشود. قاهریبدر با اشاره به همکاری مناسب سازمان آب منطقهای تهران در تامین آب شهرکهای صنعتی اظهار کرد: بنابر تفاهمنامهای که با سازمان آب منطقهای تهران داریم ۱۸۰ لیتر بر ثانیه از کانال محمدیه آب به شهرک صنعتی شمسآباد انتقال مییابد. این کانال از زمره آبهای سطحی به شمار میرود که سازمان آب منطقهای تهران با حفر ۱۲۰ چاه از این منبع آبی استفاده میکند.به گفته مدیرعامل سابق شرکت شهرکهای صنعتی استان تهران، آب مورد نیاز شهرک صنعتی پوشاک نیز قرار است از همین کانال محمدیه تامین شود.همچنین تامین آب در شهرک صنعتی شمسآباد با حفر چاه جدید ۱۲/۵ لیتر بر ثانیه افزایش یافت. عمق چاهها در این شهرک کم است. با این حال، مشکل آب در این شهرک وجود داشته و اکنون رفع مشکل شده است.این درحالی است که با کمک سازمان آب منطقهای استان تهران و استانداری تهران چاه آب برای شهرک صنعتی سالاریه تعیین محل شده و بهزودی حفاری خواهد شد.به گزارش گسترش صنعت، فرهنگسازی در بخش مصرف آب بهطور کلی نادیده گرفته شده و فرهنگ مصرفگرایی و اسراف بهشدت تبلیغ شده و در این موضوع صدا و سیما نقش بیبدیلی داشته است. در بیشتر سریالها و فیلمها اسراف آب به طور مشهود تبلیغ شده و این تبلیغ به سرعت در فرهنگ مردم نهادینه شده است به طوری که مصرف سرانه آب تهران درحالحاضر بیش از ۲۵۰ لیتر است در حالی که مصرف سرانه در کشورهای اروپایی ۱۵۰ لیتر است. در صورتی که در دهه ۵۰ و ۶۰ مصرف سرانه در شهر تهران کمتر از ۱۰۰ لیتر بوده است. برای خروج از بحران آب در کشور در دو مقوله مصرف آب و مدیریت منابع آب باید اهتمام جدی شود. در بخش مصرف آب، صدا و سیما نقش مهمی میتواند داشته باشد. برای این منظور در سریالها و فیلمها باید صرفهجویی آب پررنگ شود. در بخش مدیریت آب در کشور باید مطالعات و پژوهشها محور و زیربنای تصمیمگیری باشد و از تصمیمهای ناگهانی پرهیز و از کارشناسان آب به عنوان اتاق فکر واقعی استفاده شود.
