زینب عبدی: راهاندازی و ساخت واحدهای صنعتی و تولیدی در شهرکها اجباری نیست اما تسهیلات در نظر گرفتهشده به نوعی سرمایهگذاری در شهرکهای صنعتی را توجیهپذیر کرده است.
به گفته کارشناسان، اگر سرمایهگذاری قصد راهاندازی واحد صنعتی در خارج از شهرکهای صنعتی را داشته باشد باید استعلامهای لازم را از سازمانهایی چون حفاظت محیطزیست و منابع طبیعی، امور جنگلها و اراضی، آب و فاضلاب و... دریافت و سپس برای تامین زیرساختهای اولیهای چون آب، برق و گاز اقدام کند در حالی که دریافت مجوز راهاندازی واحد صنعتی از سازمان صنعت، معدن و تجارت نخستین و تنها مجوز برای استقرار در شهرکهای صنعتی است. در حقیقت عبور از در ورودی شهرکهای صنعتی و استقرار در آن برای سرمایهگذارانی که قصد راهاندازی واحد صنعتی دارند به گفته برخی کارشناسان، تنها نیازمند دریافت یک مجوز از سازمان صنعت، معدن و تجارت آن استان است. همچنین شرکت شهرکهای صنعتی بنا بر اساسنامه سازمان صنایع کوچک موظف به خدماتدهی زیرساختهای اولیه تا در ورودی واحدهای صنعتی مستقر در شهرکهاست. هرچند پراکندگی شهرکهای صنعتی در نقاط مختلف کشور یکی از دلایل نبود زیرساختهای مورد نیاز این شهرکها عنوان شده و برخی از شهرکهای صنعتی را نیز با فشار برای فراهم کردن زیرساختهای مورد نیاز روبهرو کرده اما در برخی شهرکها با وجود فراهم بودن زیرساختها، نبود سرمایهگذار مشکلساز شده است. در نظر داشته باشید شرکت شهرکهای صنعتی براساس مصوبه دولت موظف است زیرساختهای اولیه را تا قبل از آغاز به ساخت واحدهای صنعتی تامین کند. در واقع هزینهای که از سرمایهگذاران در برابر تحویل زمینهای صنعتی دریافت میشود همان حق انتفاع یا حقوق بهرهمندی از زیرساختهای اولیه است.
ساخت با ۱۴ استعلام
کارشناسان معتقدند که سرمایهگذاران فقط با یک مجوز میتوانند کارخانه خود را در شهرکهای صنعتی راهاندازی کنند اما این شهرکها با دریافت ۱۴ استعلام ساخته شده است. مصطفی آمره، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان مرکزی در گفتوگو با «گسترش صنعت» با تاکید بر اینکه ساخت شهرکهای صنعتی نیازمند کسب ۱۴ استعلام از سازمانهای اجرایی مربوط است تا بستر مناسب برای راهاندازی واحدهای صنعتی را فراهم کند، تصریح کرد: این استعلامها شامل شناسایی زمین مناسب و دریافت استعلام از اداره کل منابع طبیعی و سازمان حفاظت محیطزیست، به عنوان نخستین گام برای آغاز عملیات اجرایی در ساخت شهرک صنعتی است سپس برای تامین آب، برق، گاز و مخابرات اقدام میشود.
آمره ادامه داد: متقاضیان سرمایهگذاری برای راهاندازی واحد صنعتی در شهرکها فقط به مراجعه به سازمانهای صنعت، معدن و تجارت نیاز دارند تا با دریافت مجوز ساخت صنعت به شهرکهای صنعتی مراجعه و برای راهاندازی واحد تولیدی اقدام کنند. مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان مرکزی، ساخت تصفیهخانههای صنعتی و آزمایشگاهها را از مهمترین زیرساختهای تامینشده در شهرکهای صنعتی برشمرد و گفت: این مورد هم شامل دریافت استعلامهای مربوط از سازمان حفاظت محیطزیست میشود. آمره افزود: ساخت تصفیهخانه برای هر واحد صنعتی کوچک و متوسط هزینه بسیاری در پی دارد، در صورتی که این واحدها با استقرار در شهرکهای صنعتی میتوانند از تصفیهخانههای مرکزی بهرهمند شوند.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان مرکزی ادامه داد: هزینههای نگهداری زیرساخت در شهرک را واحدهای صنعتی تقبل میکنند و آب، برق و گاز نیز برپایه قانون واگذاری زمین به سرمایهگذاران واگذار میشود. همچنین ساخت تصفیهخانه یکی از مهمترین امکانات زیرساختی است که در بهرهبرداری از زمینهای صنعتی مورد توجه صنعتگران قرار دارد زیرا ساخت تصفیهخانه از مشــکلات زیستمحیطـــی جلوگیری میکند و آلودگی را کاهش میدهد. بنابراین آگاهی از امکانات شهرکها و نواحی صنعتی قابل واگذاری برای سرمایهگذاران موجب سرعت و اطمینان در توسعه صنعت خواهد شد.
عبور از سد محیطزیست
به گفته کارشناسان، یکی از استعلامها از سازمان حفاظت محیطزیست دریافت میشود که اگر اختلافی وجود داشته باشد باید در همین مرحله رفع شود و خود به خود زمین درنظر گرفتهشده از فرآیند ساخت شهرک خارج شده و مکانیابی دوباره انجام میشود. آنطور که حجتالله خلیلزاده صورتی مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان گلستان به «گسترش صنعت» گفت، دریافت استعلام از ۱۴ نهاد اجرایی مرتبط یک الزام برای راهاندازی شهرک صنعتی در زمین مشخص شده است.
خلیلزاده صورتی با اشاره به اینکه در هیچکدام از شهرکهای صنعتی استان گلستان معارض زیستمحیطی وجود ندارد، گفت: سازمان حفاظت محیطزیست برای جانمایی زمین، استقرار نوع فعالیت واحدهای صنعتی و ناحیهبندی شهرکهای صنعتی نظرخواهی میکند. به گفته این مقام مسئول، در استان گلستان ۲۲ شهرک و ناحیه صنعتی وجود دارد که تاکنون برای هزار و ۹۱۰ هکتار از ۲ هزار و ۴۰ هکتار اراضی دراختیار شرکت شهرکهای صنعتی گلستان سند مالکیت صادر شده است.
اطلاع از زمینهای خالی
مکانیابی شهرکهای صنعتی باعث شده بستر مناسب برای ساخت واحدهای صنعتی فراهم شود. محدودیت زمینها در برخی مناطق به علت کوهستانی بودن یا در گستره منابع طبیعی و جنگلها از موانع اصلی در ساخت واحدهای صنعتی به شمار میرود در حالی که با ساخت شهرکهای صنعتی از این موانع جلوگیری شده است؛ به طوری که تقاضای دریافت زمین مناسب برای ساخت شهرک صنعتی به اداره منابع طبیعی داده میشود تا زمین مناسب معرفی و آب، برق، گاز، مخابرات و راههای دسترسی برای شهرک صنعتی مورد احداث تامین شود و این به معنای حذف بروکراسیهای اداری در راهاندازی واحدهای صنعتی با استقرار در شهرکهای صنعتی است. درحقیقت راحتی دسترسی به اطلاعات مکانی نکته قابل توجه برای جذب سرمایهگذاران در شهرکهای صنعتی است به گونهای که عباس جرجانی، مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان خراسان جنوبی در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: ورود به شهرکهای صنعتی برای سرمایهگذاران در راهاندازی واحد تولیدی بهصرفهتر است زیرا دیگر نیازی به صرف هزینه و زمان بسیار برای تامین زیرساختها نیست. زمین آماده برای ساخت واحد صنعتی با زیرساختهای اولیه و شرایط آسان در پرداخت حق انتفاع در اختیار سرمایهگذاران قرار میگیرد. جرجانی ادامه داد: درحالحاضر متقاضیان برای دریافت زمین در شهرکهای صنعتی به ادارههای مربوط مراجعه میکنند که این امر با رفتوآمد بسیار و نیز صرف هزینههایی همراه است که با راهاندازی سامانه «GIS » دیگر نیازی به مراجعه حضوری نبوده و بهروزترین اطلاعات در اختیار متقاضیان قرار خواهد گرفت.
مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان خراسان جنوبی به سامانه اطلاعرسانی مکانی در شهرکهای صنعتی اشاره و اظهار کرد: با راهاندازی سامانه اطلاعرسانی دیگر به مراجعه حضوری نیاز نیست و متقاضیان اطلاعات کامل را در سامانه بهراحتی مشاهده خواهند کرد. جرجانی معتقد است ساخت شهرکهای صنعتی و برخورداری صاحبان صنایع از خدمات این شهرکها موجب تسهیل توسعه و رشد صنعت است. از طرفی، تامین زمین و امکانات زیربنایی اعم از برق، آب، مخابرات و گاز باعث رونق و توسعه صنایع خواهد شد. به گفته وی، مدت به بهرهبرداری رسیدن یک شهرک صنعتی در گرو نحوه تخصیص منابع مالی و محل در نظر گرفتهشده همچنین طراحی شهرکهای صنعتی و ناحیهبندی آن با در نظر گرفتن باد غالب و شیب زمین از سوی مشاور شهرسازی و بعد از آن قیمتگذاری و شناسایی سرمایهگذاران انجام میشود.
سخن آخر
به گزارش «گسترش صنعت» ساخت شهرکهای صنعتی با خرید زمین آغاز میشود که در بیشتر موارد از اراضی دراختیار دولت بوده و در برخی موارد از مالک حقیقی خریداری میشود. بنابراین تامین زمین مورد نیاز در ساخت شهرک صنعتی نخستین گام برای آغاز عملیات اجرایی است. حال آنکه عمده مشکلی که شرکت شهرکهای صنعتی با آن درگیر هستند وجود معارضان ملکیاست.
مطالعات امکانسنجی نخستین گام برای ساخت شهرکها و نواحی صنعتی است اما در برخی موارد با وجود دریافت زمین از اداره کل منابع طبیعی استان باز هم ساخت شهرک صنعتی با معارض روبهرو میشود به طوری که زمین به عنوان اراضی ملی به شرکت شهرکهای صنعتی واگذار شده و سند آن نیز به نام منابع طبیعی است اما معارض محلی داشته و روند کار متوقف شده است.
