زینب عبدی: خبر بیکاری ۱۷۵ نفر در یک کارخانه تولید خودکار در حالی در فضای مجازی پیچید که واقعیت ندارد.
کارخانه تولید خودکار «بیک» با پیشینه بیش از ۶۰ سال همچنان فعالیت دارد اما بخشهایی از خطوط تولید آن متوقف شده و تولید سایر محصولات این مجموعه صنعتی همچنان ادامه دارد. این کارخانه در حالی روزهای سختی را سپری میکند که یک نسل از ایرانیها با این خودکار، سواد خواندن و نوشتن یادگرفتند. پیش از این در سالهای گذشته صنایع کشور کارخانههای دیگری را از دست داده بود. ارج و آزمایش از جمله کارخانههایی بودند که کار آنها به تعطیلی کشید. در این بین «گسترش صنعت» با هدف حمایت از محصولات ایرانی سرنوشت این روزهای کارخانه بیک را بررسی کرده است.
به گفته کارشناسان صنعت نوشتافزار، واردات مهمترین آفت این صنعت به شمار میرود که کیفیت تولیدات ایرانی را زیر سلطه برده است. گفته میشود بیشترین واردکنندگان خودکار به ایران کشورهای هند، چین، آلمان، ژاپن و مالزی هستند اما فعالان بازار نوشتافزار معتقدند اگر بخواهیم از نظر کیفی بررسی کنیم، شاید خودکار بیک مانند بسیاری دیگر از محصولات ایرانی نسبت به بسیاری از نمونههای هندی با کیفیتتر باشد چراکه نوشتافزار هندی و چینی اغلب جوهر پس میدهند.
خودکار بیک شاید تنها نمونه خودکارهای ایرانی به شمار میرفت که به دلیل فعالیت چندین و چند ساله در کشور جای خود را باز کرده بود. درحالحاضر تولیدات برند «بیک» در بازار نایاب شده است. شاید چند سال گذشته بیش از چند نمونه معدود خودکار در بازار وجود نداشت اما اکنون هر کارخانه حدود دهها مدل تولیدات دارد و آنقدر خودکارها متنوع شده که حتی توضیح دادن درباره آنها برای فعالان این صنعت نیز مشکل است.
امیرالله صفری، فعال صنعت نوشتافزار که سالها است در این زمینه فعالیت دارد، درباره وضعیت این روزهای بازار نوشتافزار بهویژه خودکار به «گسترش صنعت» گفت: درحالحاضر حدود ۹۰ درصد خودکارها هندی یا چینی هستند. حتی نمونههای معدودی هم که ممکن است به نام ایرانی عرضه شوند، فقط در ایران بستهبندی میشوند و مهمترین بخش تولید آنها در کشورهای دیگر انجام میشود.
صفری درباره نرخ این نمونهها گفت: به طور معمول ارزانترین خودکارها که بیشتر هم مورد استفاده قرار میگیرند، متعلق به چین و هند هستند و نمونههای ژاپنی و آلمانی قیمتهایی به مراتب بیشتر دارند.
وی ادامه داد: البته در چند ماه گذشته تمام نمونهها حدود ۱۰۰ درصد افزایش نرخ داشتهاند و در شرایطی که سالانه ۲۰ درصد به نرخ این اجناس اضافه میشد، خودکاری که سال گذشته ۱۵۰۰ تومان نرخ داشت اکنون به حدود ۲۵۰۰ تومان رسیده است.
فعال اما بدون تولید خودکار
خط تولید خودکار بیک با لیسانس شرکتی فرانسوی از حدود ۶۰ سال پیش در ایران آغاز شد که تولید آن تا ۱۵ سال پیش جریان داشت. علی بهرادمهر، مدیرعامل شرکت «عطر بیک یار» به ایرنا گفت: در مجموعه ما ۱۵ سال است که خودکار تولید نمیشود و به جای آن تولید عطر که از ۲۵ سال گذشته شروع شده بود در جریان است.
بهرادمهر ادامه داد: ماشینآلات مربوط به تولید خودکار بیک نیز(در سالهای گذشته) از طریق شرکت فرانسوی در اختیار یک شرکت دیگر ایرانی قرار گرفته و تولید خودکار با برندی دیگر درحال انجام است که ارتباطی با مجموعه ما ندارد.
به گفته مدیرعامل شرکت عطر بیک یار، در این مجموعه حدود ۱۴۰ نفر مستقیم و ۵۰۰ نفر غیرمستقیم مشغول به کار هستند و سالانه ۴ میلیون عطر تولید میشود.
بهرادمهر با بیان اینکه شرکتی که بیش از ۶۰ سال پیشینه فعالیت دارد به راحتی تعطیل نمیشود، تاکید کرد: در ماههای گذشته به علت نوسانهای نرخ ارز با مشکلاتی در حوزه تولید روبهرو شدیم اما هیچ تعدیل نیرو یا کاهش میزان تولید نداشتهایم. همچنین، واردات ۳ قلم محصول دیگر از جمله فعالیتهای این شرکت است که طبق روال معمول جریان دارد.
آسیب تولید از واردات
مجتبی علویپور، مدیر تولید یکی از کارخانههای تولید نوشتافزار در گفتوگو با «گسترش صنعت» با اشاره به اینکه سودآوری واردات یکی از آسیبهای اساسی بخش تولید نوشتافزار است، تصریح کرد: اکنون قطعههای مختلف یک محصول مانند خودکار وارد میشود و سود مناسبی برای واردکننده دارد. همچنین، سرهم کردن آن و فروش در بازارهای داخلی سودآور است. این امر در مقایسه با سختیهای تولید برای سرمایهگذاران جذابتر است و آنها را از بخش تولید دور میکند.
علویپور معرفی و آشنایی توان تولید داخلی خودکار، مداد چسب و انواع خمیربازی را یکی از مهمترین دستاوردهای صنعت داخلی برشمرد و اظهار کرد: برگزاری نمایشگاههای داخلی در صنعت نوشتافزار راهی مناسب برای آشنا شدن فروشندگان با آخرین دستاوردهای تولید نوشتافزار است.
فروش دو ماهه
فصل رونق بازار برای تولیدکننده نوشتافزار، شهریور و مهر آغاز میشود به گونهای که نمایشگاههای زیادی در این ایام در تهران یا کلانشهرهای دیگر برپا میشود. این در حالی است که فعالان صنعت نوشتافزار در باقی روزهای سال نیز نیازمند توجه و حمایت برای رفع مشکلات خود هستند. صنعتگران این حوزه معتقدند که برگشت پول سرمایهگذاران این بخش سخت است و با توجه به افزایش هزینه تولید، توان رقابت تولیدکنندگان این بخش با محصولات خارجی کم شده است. بیشتر کالاهای وارداتی این بخش از چین و بقیه واردات نوشتافزار از کشورهای اندونزی، کره و ژاپن است.
نوشتافزار یکی از نیازهای اساسی دانشآموزان، دانشجویان و شامل طیف گستردهای از کالاهای مختلف از جمله مداد، پاککن، تراش، خطکش، پرگار و اقلام دیگری میشود که بخش قابلتوجهی از این کالاها براساس تقسیمبندیهای سازمانی زیر پوشش دفتر صنایع شیمیایی و سلولزی وزارت صنعت، معدن و تجارت هستند اما چند قلم از این کالاها مانند مداد، خودکار و دفترچه مشق مورد مصرف طیف بیشتری از مردم قرار دارد.
تولید محدود
دانیال قدیملو، مدیر فروش یک مجموعه تولیدی نوشتافزار که با لیسانس شرکت اسپانیایی فعالیت میکند در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: مواد اولیه مورد نیاز برای تولید محصولاتی مانند مداد، مداد رنگی، پاککن و انواع کالای اداری از اسپانیا وارد شده و پس از تولید در بازارهای داخلی و خارجی به فروش میرسد.
این فعال صنعت نوشتافزار با بیان اینکه ماشینآلات مورد استفاده در خط تولید این کارخانه وارداتی از آلمان و بر اساس فناوری روز است، تصریح کرد: برای تولید نوشتافزار نمیتوان از برخی مواد اولیه داخل کشور استفاده کرد زیرا کیفیت مناسب مورد نیاز را ندارند. به عنوان مثال، چوب به کار رفته در تولید مداد از اندونزی وارد میشود که برای تراشیدن مناسب بوده و دوام بیشتری دارد و در دنیا فقط برای تولید مداد به کار میرود اما برای مغز مدادها از تولیدات داخلی استفاده میشود که کیفیت بهتری دارد. قدیملو با ارزیابی تولید نوشتافزار در داخل کشور، گفت: تولید نوشتافزار در کشور گسترده نیست اما پیچیدگیهای خاص خود را دارد به طوری که واردات بیرویه نوشتافزار بر سلیقه مصرفکننده تاثیر گذاشته و بر پیکره تولید آسیب زده است. وی به عنوان تولیدکنندهای که از بهترین مواد و طراحی محصول استفاده میکند از مسئولان خواست بر واردات بیرویه نوشتافزار نظارت جدیتر و دقیقتری داشته باشند و با این امر از تولید داخلی حمایت کنند.
سخن آخر
فعالان صنعت نوشتافزار معتقدند که این صنعت در داخل نیازمند توجه بیشتر دولتمردان در تصمیمگیریهای کلان برای سهمیهبندی ارزی و ممنوعیتهای وارداتی است. همچنین، با توجه به فروش محدود در صنعت نوشتافزار لازم است برگزاری نمایشگاههای مربوط در بازه زمانی مناسب و با اطلاعرسانی گسترده انجام شود. حال آنکه اواسط فصل تابستان بهترین زمان برای پخش تولیدات نوشتافزاری است و بهتر است چنین نمایشگاههایی از اوایل تابستان برگزار شود تا دستاوردهای مناسبتری برای فعالان این صنعت داشته باشد.
