زینب عبدی: ممنوعیت واردات مبلمان و برخورداری تولیدکنندگان مبل و منبت از تسهیلات روستایی به نفع تولیدکنندگان داخلی مطرح میشود.
این در حالی است که به گفته کارشناسان، این صنعت دارای سهم ۸.۵ درصدی در اشتغال کشور است و ۷۰ درصد نیاز داخلی را تامین میکند اما جدای از مسائل عمومی صنعتی، دارای مشکلاتی از جمله طراحی نامناسب صنعتی است.
صنعت مبل تنوع بسیاری دارد و رستههای صنعتی مانند نساجی، منبت، رنگرزی و... با این صنعت مرتبط هستند. با این حال، در طرح توسعه خوشه مبلمان که چندیپیش در شهرستان نهاوند آغاز شد، طراحی به عنوان یکی از معضلها و حلقههای گمشده مطرح شده است، ضمن آنکه بیش از ۹۵ درصد واحدهای تولیدکننده مبلمان در حوزه صنف فعال هستند. با این حال، به گفته کارشناسان، ایران در تولید صنعتی مبلمان توان رقابت با ایتالیا را دارد.
در تعریف خوشههای صنعتی، به مجموعههای فعال در یک رسته صنعتی در حوزه جغرافیایی مشخص اشاره شده است مانند وقتی که خانوادهای از نقطه صفر تا پایان تولید یک محصول را خودش به تنهایی دنبال میکند. این خانوادهها شناسایی میشوند و برای ورود به کشورهای مختلف به دلیل اینکه باید با استانداردهای همان کشور فعالیت داشته باشند، هماهنگ میشوند. از این رو، در اجرای طرح توسعه خوشه صنعتی مبل و منبت همدان سعی بر آن است تا تولید مبلمان از حالت سنتی به سمت صنعتی پیشرفته هدایت شود.
کارشناسان معتقدند یکی از چالشها در حوزه مبلمان چگونگی خشک شدن درست چوب است که باعث افزایش هزینهکرد سرمایه در گردش برای نگهداری چوب تا مرحله تولید میشود. همچنین، با توجه به قانون ممنوعیت برش چوب درختان چوب با محدودیت به واحدهای مورد نیاز عرضه میشود و این کار تا ۱۰ سال ادامه خواهد داشت اما راهکارهای نوسازی و بازسازی صنعت مبلمان در برنامه ششم توسعه ارائه شده است.
تسهیلات ارزان برای مبلسازان
تاکنون ۴۳۰ خوشه صنایع کوچک در کشور ساماندهی شده که خوشه مبل و منبت روستای دهفول نوزدهمین خوشهای است که توانسته ساماندهی شود.
پیش از این نیز صادق نجفی، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت از ممنوعیت واردات مبل به ایسنا خبر داده و گفته بود: تولیدکنندگانی که کارگاههای کوچک مبل و منبت دارند میتوانند از تسهیلات ۱.۵ میلیارد دلاری بهره ببرند، البته باید قبل از آن با ثبتنام در سامانه «کارا» از طریق صندوق ۸۰ درصد از مشکلات را برطرف کنند.
نجفی با تاکید بر اینکه واردات متمرکز چوب از گرجستان در حال پیگیری است و با ممنوعیت واردات مبل از دیگر کشورها، فرصت برای تولیدکنندگان داخلی مهیاست تا خوشه و کارگاههای خود را برای بازار فروش تقویت کنند، تصریح کرد: با اتحاد و وحدت امروز مردم و مسئولان، کشور میتواند از این جنگ اقتصادی به خوبی خارج شود.
توسعه خوشهای مبلمان
تسهیلات و حمایتهای دولت بر اساس مصوبهای مبنیبر توسعه کسبوکارها در مناطق روستایی به صنعتگران تعلق میگیرد. این تسهیلات ارزانقیمت در حوزه مبلمان به مصوبه مجلس مبنیبر توسعه کسبوکارها در مناطق روستایی برمیگردد و بر مبنای مصوبه قانون و هیاتوزیران همه صنایعی که شرایط را داشته باشند، میتوانند از تسهیلات استفاده کنند.
فرشاد مقیمی، معاون صنایع کوچک سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران با بیان این مطلب در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: در مناطق مرزی این تسهیلات با نرخ ۴ درصد و در حریم شهرها و روستاها با نرخ ۶ درصد عرضه میشود و شهرهای زیر ۳۰۰ هزار نفر میتوانند با نرخ ۱۰ درصد از تسهیلات استفاده کنند.
مقیمی افزود: اما کسانی که در شهرهای بیش از ۱۰ هزار نفر هستند میتوانند از تسهیلات فراگیر استفاده کنند و سازمان با همکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی توافق کرده که کمکهای فنی و اعتباری ارائه شود. در سال ۹۷ با استفاده از تاییدیه بانک مرکزی میتوانیم تسهیلات را به صنعتگران اعطا کنیم.
معاون صنایع کوچک سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران اضافه کرد: مبلمان، صنعتی اشتغالزاست و در دنیا نیز یکی از مدلهای صنعت خوشهای در زمینه مبلمان قرار دارد. استفاده مردم از مبلمان در کشورهای توسعهیافته در ۱۵ سال از ۱۴ به ۲۲۳ دلار رسیده است. این آمار در آینده نیز رو به رشد پیشبینی شده است. بنابراین، توسعه در صنعت مبلمان یکی از الزامات اساسی برای کشورهایی است که در آنها مزیت وجود دارد.
مقیمی در ادامه درباره برنامههای مدون برای رونق صنعت مبلمان گفت: مجموعه ما فقط حمایتهای مالی و تسهیلات را در نظر نگرفته بلکه استفاده از امکانات وزارت صنعت، معدن و تجارت و حمایتهای بانکی نیز دیده شده است. در این زمینه یکی از موضوعهای حمایتی ما از صنایع مختلف ارائه مدلی برای توسعه صنعت است؛ در صنعت مبلمان یکی از مدلهای اصلی که در دنیا نیز استفاده شده مدل خوشهای است. در کشور ۱۵ خوشه شناسایی شده که در همدان، قم، مشهد و سایر استانها این توسعه دیده شده است. وی افزود: یکی از معضلها و حلقههای گمشده، موضوع طراحی در صنعت مبلمان بوده است.
بیش از ۹۵ درصد واحدهای تولیدکننده در حوزه صنف هستند و بخش بزرگی را شامل نمیشوند. تعریف خوشه این است که یکسری مجموعههایی که در حوزه جغرافیایی مشغول فعالیت همرده هستند به صورت خوشهای کسبوکار خود را توسعه دهند.
برای مثال، خانوادههایی که از نقطه صفر تا پایان تولید را خود به تنهایی دنبال میکنند، شناسایی میشوند و برای ورود به کشورهای مختلف به دلیل اینکه باید با استانداردهای همان کشور فعالیت داشته باشیم باید هماهنگ باشند.
برندسازی در ادامه خوشه
معاون صنایع کوچک سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران گفت: بعد از شناسایی خوشهها به برندها میرسیم. واحدها با تشکیل کنسرسیوم در بازارهای عمان و سایر کشورها از حمایتهای دولت استفاده کردهاند.
از دیگر حمایتها، آموزش افراد است و با تشکیل شرکتهای مدیریت صادرات توانمندیهای صنعتگران را در نمایشگاهها به نمایش میگذاریم. با این کار سعی میکنیم بافت مبلمان را از حالت سنتی به سمت صنعتی پیشرفته ببریم.
مقیمی افزود: یکی از چالشها در حوزه مبلمان نحوه خشک شدن درست چوب است تا با قابلیت درست در این صنعت استفاده شود. ما با کمک به صنعتگران و تشکیل تعاونی، خشک کردن چوب در فضای خلأ را آموزش دادهایم تا سرمایه در گردش برای نگهداری چوب تا مرحله تولید را کاهش دهیم و تعداد دفعات استفاده از سرمایه را بالا ببریم.
معاون صنایع کوچک سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران درباره مواد اولیه صنعت مبلمان نیز گفت: چوب با توجه به قانون ممنوعیت برش چوب درختان با محدودیت به واحدهای مورد نیاز ارسال میشود و این کار تا ۱۰ سال ادامه خواهد داشت. یکی از برنامههای اصلی دولت نیز که در بودجه و برنامه ششم توسعه تاکید شده، راهکارهایی برای بازسازی و نوسازی صنعت مبلمان است. همچنین، فوم موردنیاز صنعتی مبلمان در برخی استانها تولید میشود، ضمن آنکه با توجه به وضعیت اقتصادی موجود در کشور با همکاری کره به ساخت کارخانه اقدام شود اما در زمینه واردات مشکلی نداریم.
مقیمی یادآوری کرد: با توجه به نامگذاری سال ۹۷ بر اساس «حمایت از کالای ایرانی» این امر را در دستور کار قرار میدهیم و در نوسازی، بازسازی و ساخت کارخانه از تولیدکنندگان داخل حمایت میکنیم.
وی درباره پارچه رومبلی نیز گفت: بزرگترین کارخانه تولید پارچه رومبلی در قرچک راهاندازی شده که با حمایتهای دولت قابلیت صادرات را نیز دارد.
پایههای سست مبلمان
به گفته کارشناسان، رکود در بخش ساخت و بازار مسکن عاملی اثرگذار بر رونق بازاری مبلمان شناخته شده، ضمن آنکه در چند سال گذشته مبلمان از سبد خانوار ایرانی حذف شده است.
عبدالحسین عباسی، رئیس اتحادیه درودگران و مبلسازان تهران در گفتوگو با «گسترش صنعت» اظهار کرد: صنعت مبلمان با ممنوعیت واردات مبل رونق گرفته اما تحت تاثیر رکود بازار از سبد مصرف خانوار حذف شده و با توجه به رکود در بخش ساختمان نمیتواند رونق یابد. این در حالی است که مبل، یکی از پرمصرفترین کالاهای زندگی امروز بوده و در منازل و ادارهها دیده میشود.
وی با بیان اینکه ۷۰ درصد نیاز بازار از سوی مبلسازان داخلی تامین میشود، ادامه داد: صنعت مبل تنوع زیادی دارد و ۱۷ رسته صنعتی دیگر مانند درودگران، رنگرزان، منبتکاران و... در صنعت مبلمان فعالیت دارند. اما بسیاری از صنایع داخلی مانند صنعت مبل به بازار مسکن و گرانی مسکن وابسته است؛ کسی که توان خرید مسکن ندارد به دنبال خرید مبل نیست. زمانی صنعت مبل داخلی رشد میکند که نرخ مسکن معقول باشد.
رئیس اتحادیه درودگران و مبلسازان تهران افزود: واردات مبلمان به دلیل حجمی بودن و محاسبه تعرفه گمرکی بر هر کیلو دیگر صرفه اقتصادی ندارد، ضمن آنکه به همین دلیل حجمی بودن قاچاق نیز ندارد.
به گفته عباسی، در دو سال گذشته به دلیل مشکلات ارزی و منطقهای حجم صادرات کم شده است در صورتی که کشورهای همسایه توان رقابت با مبل ایران را ندارند و اگر حمایتهای دولتی از صنعت مبلمان اجرایی شود مبل ایرانی توان رقابت با محصولات ایتالیایی را دارد.
چالش خشک کردن چوب
این فعال اقتصاد تاکید کرد: بیشتر مبل ایرانی در شهرستانهای تویسرکان، ملایر، شاهرود و... تولید میشود اما استان تهران در تولید مبل موفقتر عمل کرده است. اکنون بیش از ۲۰ هزار واحد تولیدی مبلمان در دو شهرک صنعتی خصوصی چهاردانگه و لپه زنک فعال هستند.
عباسی با بیان اینکه دستگاه چوب خشککن نقش ۳۰ درصدی در تولید مبلمان دارد و فقط کارخانههای بزرگ این دستگاه را در اختیار دارند، ادامه داد: ۸.۵ درصد از اشتغالزایی کشور برعهده صنعت مبل است اما مبلسازان هنوز با مشکل صنعتیشدن برق، مالیات، عوارض، بیمه و... درگیر هستند.
عباسی افزود: پرداخت تسهیلات بانکی به صنعت مبل به رونق این صنعت کمک خواهد کرد، به شرطی که نرخ سود آن برای صنعتگران بهصرفه تعیین و مدت تنفس مناسبی برای پرداخت تسهیلات در نظر گرفته شود.
وی گفت: کارگاههای صنعتی کشور با نیروی خلاق و آماده به کار، توان تولید مبل را دارد اما به لحاظ کمبود مواد اولیه این صنعت در معرض خطر است. مواد اولیهای که بهدست ما میرسد گران تمام میشود و مبل داخلی را نسبت به مشابه خارجی گران میکند.
سخن آخر
درحالحاضر صنایع تولیدکننده محصولات متنوع مبلمان چوبی با چالشهای گستردهای در زمینه توسعه بازارهای هدف و ورود به عرصههای منطقهای و بینالمللی روبهرو هستند.
از دلایل مهم ناکامی شرکتهای تولیدی در بازارهای بینالمللی میتوان به نبود رقابتپذیری آنها در قیاس با رقیبان اشاره کرد که سهمی از آن مربوط به طراحی و سهمی دیگر مربوط به هزینههای تولید است.
امیدواریم با توجه به نقشآفرینی صنعت مبلمان در اشتغال کشور و رونقبخشی به صنایع مرتبط در اجرای طرح توسعه خوشه صنعتی مبل و منبت همدان دستاوردهای مناسبی حاصل شود.
