فاطمه امیراحمدی: دوچرخه بهعنوان وسیله حملونقل پاک امروز توجه کشورهای اروپایی را به خود جلب کرده است؛ سنتی که پیشتر در کشورهای آسیای شرقی زیاد به چشم میخورد.
اگر امروز این کشورها به سمت استفاده از انواع خودروهای مختلف رفتهاند غربیها به دلیل رسیدن به نتایجی جدید در بحث آلودگی هوا و تاثیر خودروها، دوچرخه را یکی از وسایل حملونقل خود انتخاب کردهاند. در ایران نیز بهتازگی گروهی از جوانان علاقهمند به ورزش و نیز در راستای حفظ محیطزیست با شعار هوای پاک، گروهی را با نام رکابزنان دوچرخه تشکیل دادهاند و بهدنبال عمومی کردن استفاده از این وسیله نقلیه هستند اما تولید این وسیله نقلیه در کشور دارای چه وضعیتی است و چه تعداد از فعالان قطعهساز در این بخش از صنعت فعالیت دارند از موضوعهایی است که گسترش صنعت آن را دنبال میکند.
شرکتهای محدود و تولید قطعات دوچرخه
مهیار مخصوص، از اعضای گروه رکابزنان درباره مشکلات سختافزاری دوچرخهها گفت: در چند سال گذشته وضعیت کیفی دوچرخهها مطلوب شده و لوازمی که وارد بازار دوچرخه میشود از سطح استانداردهای مناسبتری برخوردار است و واردکنندگان از نشان (برند)های معتبرتری استفاده میکنند. شرکتهای بازرگانی معتبرتری وارد عرصه دوچرخه شدهاند که بازار آن را رقابتیتر کردهاند. ازاینرو شاهد کالاهای باکیفیتتر و نیز مرغوبتر در بازار دوچرخه هستیم. او افزود: چند سالی است که شرکتهای واردکننده بحث رونمایی از دوچرخههای جدید وارداتی را برای معرفی به جامعه ورزشکار کشور دارند که این امر کمک زیادی به رقابتی شدن بازار کرده است. این عضو گروه رکابزنان ادامه داد: همچنین قیمتها در این بازار به گونهای نیست که افراد قادر به تهیه دوچرخه نباشند و هر خانوادهای با هر درآمدی میتواند یکی از این دوچرخهها را داشته باشد. البته در ردههای پایین دوچرخههایی وجود دارد که به لحاظ کیفیت مطلوب نبوده و تنههای فلزی سنگینی دارند که وسیله خوبی حداقل برای کسانی که بخواهند بهطور حرفهای کار کنند، نیستند. او به تنههای آلومینیومی اشاره کرد و گفت: تنههای آلومینیومی سبک و مناسب هستند و قابلیت رکاب خوردن بهتری دارند اما با صرف هزینهای بالاتر (۵ تا ۶میلیون تومان) میتوان دوچرخهای باکیفیت مطلوب و در سطح استانداردهای جهانی تهیه کرد. مخصوص در پاسخ به این پرسش که وضعیت قطعات داخلیسازی شده دوچرخهها چگونه است، گفت: قطعهسازان زیادی در داخل در امر تولید دوچرخه و قطعات آن فعالیت ندارند و تنها شاید شرکتی ورشکسته در این بخش در حال فعالیت محدودی باشد.
او ادامه داد: همچنین کارخانهای در قزوین تنها بدنه را میزند و نیز تعدادی محدود تایر و تیوپ تولید میکنند. قطعات اصلی دوچرخه مانند لوازم ترمز، توپی، طوقه و دنده تنها دست تعدادی شرکت خاص در دنیاست. بهطور نمونه شرکت شیمانو لوازم دنده و ترمز در دنیا تولید میکند که خودشان نیز در کشورهای مالزی، اندونزی، سنگاپور، چین و تایوان چند شعبه دارند اما بهطور عمده فناوری ساخت و دانش تنها در دست شرکت مادر ژاپنی است یا شرکتی امریکایی رتبه دوم را در حجم تولید قطعات دوچرخه در اختیار دارد؛ کمپانی کمپاگنولو شرکت ایتالیایی است که ترمز و دنده تولید میکند. وی گفت: تنه را ممکن است در شرکتهای مختلفی تولید کنند اما تولید تنههای باکیفیت نیز در انحصار چند شرکت خاص است.وی درباره دوچرخههای معمولی برای مصارف روزانه نیز گفت: دوچرخههایی شهری نیز وجود دارد که برای استفاده در رفتوآمدهای درون شهری مفید هستند. این نوع دوچرخهها سنگین بوده و ساختار طراحی آن بهگونهای است که رکاب خور مطلوبی ندارند و نمیتوان برای کارهای پرفشار مانند سربالایی رفتن استفاده کرد.
اراده انسانی پیشتازتر از لوازم سختافزاری
فرهنگسازی برای ترغیب افراد در امر استفاده از دوچرخه چگونه ممکن است؟ مخصوص در پاسخ به این پرسش گفت: اگر افراد هزینه یکمیلیون و ۳۰۰ تا ۴۰۰هزار تومانی داشته باشند میتوانند از یک وسیله مناسب در حملونقل شهری استفاده و کمک زیادی به کاهش آلودگی هوا کنند. شاید تنها تعداد محدودی از شهرها خیابانهایی شیبدار بهدلیل کوهستانی بودن آنها داشته باشند اما فضای جغرافیایی بیشتر شهرهای کشور مناسب برای استفاده از دوچرخه است حتی دوچرخههای ارزانقیمت و معمولی. وی تاکید کرد: البته بیشتر از لوازم و سختافزار، این انسان و اراده اوست که در استفاده از دوچرخه موثر است. اگر کسی خود تمایل به استفاده از دوچرخه داشته باشد به راحتی میتواند با لوازم جانبی معمولی کارهای فنی دوچرخه را حل و فصل کند. خرید این نشان یا شرکت بنام تاثیری در کلیت مسئله ندارد.
رکابزدن و هزینه کردن زمانی کمتر
مخصوص در پاسخ به این پرسش که تفاوت زمانی استفاده از دوچرخه و خودرو چقدر است، گفت: اگر این بحث را در ترافیک محاسبه کنیم دوچرخه به عنوان یک راهحل بوده و مشکل ترافیک را رفع میکند. ازاینرو اگر ذخیره زمانی رکابزدن و خودرو راندن را نسبت به ترافیک محاسبه کنیم به طور قطع زمان کمتری از دست میرود. به طور نمونه شاید مسیری که در صبح، فرد باید ۵/۱ ساعت زمان صرف کند تا به مقصد برسد همین مسیر با دوچرخه بین ۳۰ تا ۴۰ دقیقه زمان نیاز دارد. البته برای حرفهایها این مسیر تا ۲۰ دقیقه نیز کاهش مییابد. او تصریح کرد: مهم این است که آموزش درست دیده شود. ازاینرو گروه رکابزنان تهران بیشتر روی بحث آموزش متمرکز شدهاند تا افراد استفادهکننده بیاموزند درست رکاب بزنند. کسانی که برای نخستینبار از دوچرخه استفاده میکنند ممکن است اعتراض کنند که خسته شدهاند و عرق کردهاند و باید با لباس خیس سرکار حاضر شوند اما زمانی که آموزشهای لازم را میبینند دیگر چنین مشکلاتی نخواهند داشت. مخصوص درنهایت گفت: با آموزش افراد بسیار راحتتر میتوانند از این وسیله نقلیه ارزان و گرانبها استفاده کنند.
افزایش درصد تعرفه حربهای در دست برخی تولیدکنندگان
صنعت دوچرخه در کشور یکی از صنایع مغفول مانده است که اخبار ضدونقضی درباره تولید آن شنیده میشود. درحالیکه برخی به تعطیلی کارخانههای دوچرخهسازی داخلی اشاره میکنند برخی کارشناسان این ادعا را رد کرده و آن را جوسازی برای این صنعت میدانند. البته این در حالی است که حتی استفادهکنندگان از دوچرخه چندان آشنایی به تولیدات بومی نداشته و در بین این گروه نیز بیشتر نشان (برند)های معتبر دنیا شناخته شده است. چرا این اتفاق افتاده است؟ دراینباره گفتوگویی با عبدالحسن صادقزاده، یکی از پیشکسوتان تولیدکننده قطعات دوچرخه (کارگاه تولیدی غزال) داشتیم که گلایههای بسیاری از مدیران کشور نسبت به بیتوجهی به این صنعت داشت و در ادامه میخوانید.
یک دوچرخه از چند قطعه تشکیل شده است؟
در ابتدا شاید لازم باشد توضیح دهیم که لنت ترمز خودرو یک قطعه است اما بهطورقطع دانش تولید لنتترمز پژو، پراید، بنز و... با یکدیگر متفاوت هستند. قطعات تولیدی دوچرخه نیز همینگونه است یک قطعه برای مدلهای مختلف با دانش متفاوت تولید میشود.
شنیدهها حاکی از آن است که در کشور تولید قطعات دوچرخه انجام نمیشود آیا این روند را تایید میکنید؟
این شرکت پیشینه طولانی در تولید قطعات دوچرخه دارد و حدود ۳۰ تا ۴۰ قطعه تولید میکند. حتی این نشان به دنبال این است که قطعات بیشتری را به سبد تولید خود اضافه کند اما عوامل زیادی باعث شده توجه زیادی به آن نشود. یکی از دلایلی که باعث شده بسیاری از مصرفکنندگان، تولیدکنندگان و نیز نشانهای داخلی را نشناسند به این برمیگردد که مدیران و برنامهریزان کشوری به این صنعت توجهی نداشته و به آن ورود نکردهاند حتی اتحادیه این صنعت. بنابراین در جریان نیستند که این صنعت تا چه اندازه گسترش پیدا کرده است. دوچرخه نیز مانند سایر وسایل نقلیه از قطعاتی تشکیل شده که نباید آن را در کنار وسایل نقلیه همچون خودرو و موتورسیکلت نادیده گرفت. امروز دوچرخه شماره ۲۶ ممکن است ۳۰ نوع لاستیک مختلف یا اینکه تنه بلند و کوتاه یا فرمانهای مختلف و سردستههای متفاوتی داشته باشد. همچنین سیستم ترمز آن نیز انواع مختلفی دارد. در دوچرخه قطعهای به نام طبقانه وجود دارد که وصلکننده زنجیر جلو و عقب دوچرخه است و درواقع قوایمحرکه دوچرخه را تشکیل میدهد که از دوچرخهای به دوچرخه دیگر تفاوت پیدا میکند.
اگر بخواهید به چالشهای این صنعت اشاره کنید، امروز مشکلات تولیدکنندگان دوچرخه و قطعات آن چیست؟
این صنعت مشکلات و چالشهای زیادی دارد که انتظار تولیدکنندگان این است که رسانهها آن را به گوش مسئولان مربوط برسانند. بهطور نمونه چرا درصد تعرفه دوچرخه که وسیله موردنیاز افراد جامعه است هر سال افزایش مییابد و زمینه قاچاق را در کشور فراهم میکنند. اگر تعرفهها کاهش یابد از حجم قاچاق دوچرخه بهطورقطع کاسته میشود.
بههرحال برای حمایت از تولید داخل تعرفهها افزایش مییابد؟
ابتدا باید بازار و وضعیت تولید را بررسی و ارزیابی کرد و با توجه به مشکلات و بحثهای داخلی، تعرفهها را افزایش یا کاهش داد. بله، لازم است قطعهای که در داخل تولید میشود تعرفه بالایی داشته باشد اما قطعهای که هنوز تولیدکننده داخلی برای بومیسازی آن ورود نکرده و رویکردی نیز برای تولید آن ندارد چه ضرورتی به افزایش درصد تعرفه آن وجود دارد؟
من قطعهساز میخواهم تولید تنه آلومینیومی داشته باشم اما نرخ بالای مواداولیه این اجازه را به تولیدکننده داخلی نمیدهد. صنعتگر همت میکند تا کارخانه تایرسازی راهاندازی کند آیا بانکها وام ۵درصد میدهند؟
بنابراین مسئولان و مدیران صنعتی به فکر رونق این صنعت نیستند و از آن حمایت و پشتیبانی نمیکنند. حمایت از تولید شعاری است که در عمل محقق نمیشود چراکه راهها و روشهای خاص خود دارد. اشاره کردید افزایش درصد تعرفه برای حمایت از تولید داخل است اما باید از اینسو نیز روی قیمتها و عملکرد تولیدکنندگان داخل نظارت کرد و گاهی بازار این تولیدکنندگان موردارزیابی قرار گیرد. امروز جلوی ورود تایر و تیوپ را به کشور گرفتهاند از اینسو تولیدکنندگان داخلی هرگونه که میخواهند در بازار رفتار و قیمتها را تعیین میکنند. در این رابطه حاضر هستم ادعای خود را ثابت کنم.
باید بازرسان و ناظران بازار به دنبال این باشند که تفاوت قیمتها و شرایط فروش تولیدکنندگان داخلی را در سال گذشته و نیز سال جدید ارزیابی کنند و ببینند بالا رفتن تعرفهها حربهای بهدست برخی تولیدکنندگان داخلی شده است تا قیمتها را هرگونه که خود میخواهند تعیین کنند و اینگونه بازار را در دست داشته باشند. مصرفکننده نیز مجبور به خرید است. بهطور نمونه کالایی که ۱۵هزار تومان نرخ واقعی آن است تولیدکننده داخلی بالاتر از ۲۰هزار تومان در بازار عرضه میکند. این تولیدکنندگان با شرایط به وجود آمده قیمتها را نیز نقدی میخواهند و این فشار زیادی به بازار تقاضا وارد میکند. ازاینرو صنعتی که ظرفیت بسیاری برای اشتغالزای کشور دارد در حال تعطیلی است. هر تولیدکننده بهراحتی میتواند سرمایه خود را در بانک ذخیره کرده و بدون مشکل سود آن را دریافت کند و زندگی مطلوبی داشته باشد اما افراد دلسوز سرمایه خود را در بازار تولید هزینه کردهاند تا در کنار آن چند نفر نیز مشغول کار باشند. بهطور نمونه این شرکت دارای ۳۰ کارگر است.
باید فضا را برای تولید مساعد کرد و با ارزیابی بازار روی تولیدات داخل نیز نظارت داشت.
